Uzasadnienie
Wnioskiem, uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 3 czerwca 2013 r., R. G. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z dochodu z działalności gospodarczej w wysokości 500 zł miesięcznie, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jego majątek stanowi udział (w ½ części) w nieruchomości o powierzchni 1.100 m2 zabudowanej domem o powierzchni 110 m2. Względem wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w ramach którego zajęto jego rachunek bankowy, co jak wskazał, uniemożliwia mu dalsze prowadzenie działalności gospodarczej.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia13 czerwca 2013 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 20 czerwca 2013 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, c) odpisów złożonego przez wnioskodawcę zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, d) odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, e) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie i przedłożenia stosownego dokumentu na okoliczność zamknięcia rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, f) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), g) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy, h) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), i) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył dodatkowe oświadczenie z dnia 26 czerwca 2013 r. oraz odpisy zeznania podatkowego PIT-36 z załącznikami PIT/B za 2012 r., bilans z księgi za okres od 1 marca do 31 maja 2013 r. oraz podsumowanie księgi za okres od stycznia do maja 2013 r., wyciągi z rachunków bankowych, tytuły wykonawcze z dnia [...] października 2012 r. i [...] marca 2013 r., zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego z dnia [...] października 2012 r. oraz [...] stycznia 2013 r., wydruk z CEIDG.
Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, że wnioskodawca prowadzi działalność na własny rachunek oraz w formie spółki jawnej, w której ma 50% udziałów. Obie z tych działalności przyniosły mu straty za ubiegły rok odpowiednio w wysokości 63.892,62 zł oraz 3.205,24 zł. W zeznaniu podatkowym za 2012 r. wnioskodawca wykazał łączny przychód z ww. tytułu w wysokości 269.311,81 zł i stratę w wysokości 67.097,86 zł. Także w bieżącym roku, w okresie od stycznia do maja, wnioskodawca nie uzyskał żadnego dochodu z działalności gospodarczych, przy czym ta prowadzona na własny rachunek przyniosła mu stratę w wysokości 5.567,77 zł (przy przychodzie w kwocie 2.390 zł), zaś z tej w formie spółki w ogóle nie osiągnął żadnego przychodu, a poniósł wydatki w kwocie 101,98 zł (uwzględniając jego udział w spółce). Względem wnioskodawcy toczy się postępowanie egzekucyjne, w którym dochodzone są należności podatkowe w wysokości 144.630,03 zł (stan na dzień 28 stycznia 2013 r.).
W toku prowadzonej egzekucji zajęto rachunek bankowy wnioskodawcy związany z prowadzoną przez niego na własny rachunek działalnością gospodarczą. Saldo tego rachunku na dzień 26 czerwca 2013 r. było ujemne i wynosiło 29,97 zł (zajęcie do kwoty 142.023,64 zł).
Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, przyjąć należało, że przedłożone dokumenty nie potwierdziły okoliczności wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, co więcej pozostają z nimi w sprzeczności.
Wnioskodawca wskazał bowiem, że z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 500 zł miesięcznie, podczas gdy przedłożone dokumenty świadczą, że zarówno w tym jak i w ubiegłym roku wnioskodawca nie uzyskał żadnego dochodu z ww. źródła.
Powyższa rozbieżność stawia pod znakiem zapytania wiarygodność oświadczeń wnioskodawcy składanych w toku ubiegania się o przyznanie prawa pomocy.
Tym samym stwierdzić należy, że sytuacja finansowa wnioskodawcy pozostaje nadal niejasna, w szczególności w kwestii dotyczącej faktycznych źródeł utrzymania wnioskodawcy, który od długiego czasu nie uzyskuje dochodów i, jak podał, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie zostało bowiem w żaden sposób wyjaśnione, z jakich to środków wnioskodawca ponosi konieczne koszty swojego utrzymania, jak chociażby zakup żywności i środków czystości oraz uiszczanie opłat za media, skoro, jak sam twierdzi, nie posiada żadnych oszczędności i nie wskazał, by korzystał z pomocy społecznej albo pozostawał na utrzymaniu osób najbliższych. W tym kontekście podkreślić należy, iż pomimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył żadnych dowodów obrazujących wysokość ponoszonych przez niego kosztów utrzymania związanych z eksploatacją nieruchomości, w której zamieszkuje, tj. opłat za media.
Nadto należy wskazać, iż wnioskodawca był zobowiązany do przedłożenia ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, lecz pomimo wezwania tego nie uczynił, składając w zamian jedynie oświadczenie, że w związku z prowadzoną działalnością nie posiada żadnych własnych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia.
W konsekwencji przyjąć można, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy, akcentując jedynie te okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie kosztów sądowych.
Takie zachowanie wnioskodawcy skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych.
W związku z powyższym uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.