Uzasadnienie
Podatnicy B. O.-K. i Z. K., pismem z dnia 27 grudnia 2000 r, zwrócili się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zaniechanie poboru zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok, która powstała w wyniku braku korekty kosztów uzyskania przychodów związanych z podatkiem akcyzowym w kwocie 165.000,00 zł, którego poboru zaniechano na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego, wydanej na wniosek "A" s.c., której podatnik był wspólnikiem.
Zaległość podatkowa, której dotyczył wniosek objęta była decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej z dnia 14 grudnia 2000r., określającą podatnikom zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 w kwocie 21.108,00 zł.
Urząd Skarbowy, potraktował złożony wniosek, jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej i decyzją z dnia 25 stycznia 2001 r. odmówił umorzenia zaległości podatkowej. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż w przypadku wnioskodawców nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 67 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późn. zm.), która uzasadniałaby zastosowanie ulgi w zapłacie podatku.
Od orzeczenia tego podatnik złożył odwołanie, podnosząc, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów art. 67 i 121 § l Ordynacji podatkowej, gdyż w toku postępowania nie dokonano oceny dowodów przedstawionych przez podatnika świadczących o zasadności udzielenia ulgi podatkowej z uwagi na ważny interes publiczny.
Izba Skarbowa decyzją z dnia 19 marca 2001 r. uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i umorzyła postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, wyszedł poza jego ramy odmawiając umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 21.108,00 zł, wynikającej z decyzji Inspektora UKS, gdy tymczasem wniosek dotyczył tylko części tej zaległości, która powstała w wyniku zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę zaniechanego podatku akcyzowego w wysokości odpowiadającej udziałowi wnioskodawcy w "A" s.c. Okoliczność ta nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie Izby. Organ odwoławczy uznał bowiem prowadzone postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za bezprzedmiotowe i jako takie podlegające umorzeniu na podstawie art. 208 § l Ordynacji podatkowej. Częściowa, dobrowolna zapłata zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. (przewyższająca wysokość kwoty, o której umorzenie wystąpiono) dokonana przez Z. K. w dniu złożenia wniosku o umorzenie, spowodowała wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, a w związku z tym postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 67 § l, art. 208 § l, a także art. 120 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy bezpodstawnie uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne jako bezprzedmiotowe. Skarżący nie zgadza się z argumentami Izby, iż wpłata 26.559,00 zł, dokonana w dniu 29 grudnia 2000 r. (tj. dzień po wysłaniu listem poleconym wniosku o umorzenie zaległości podatkowej) tytułem zaległości podatkowej miała charakter dobrowolny; zaległość podatkowa została bowiem określona w decyzji Inspektora UKS i skarżący wobec groźby wszczęcia postępowania egzekucyjnego dokonał zapłaty.
Jednocześnie skarżący podniósł, podobnie jak w odwołaniu, iż pozytywne rozpatrzenie jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowej byłoby wyrazem wykonania zasady równości podatników wobec prawa poprzez jednakowy dostęp do ulg podatkowych, co leży w ważnym interesie publicznym.
W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa wnosząc ojej oddalenie podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153/02, póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153/02, poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał w swych wyrokach, iż z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Innymi słowy umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, 2 że żądanie podatnika nie może być rozstrzygnięte merytorycznie. Jest to ocena formalna, kończąca postępowanie w sprawie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.
Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem brak któregokolwiek z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2001 r. w sprawie III SA 102 / 00) poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie co do istoty. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może w żadnej mierze być utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku podatnika (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1992 r. w sprawie SA 1289 / 91, ONSA nr l/92, póz. 17).
W mniejszej sprawie nie zachodzi podstawa do zastosowania dyspozycji art. 208 § l Ordynacji podatkowej; odwołanie od decyzji organu I instancji winno być merytorycznie rozpoznane.
Sąd podziela poglądy wyrażone w następujących orzeczeniach:
l/w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 1997 r. w sprawie III SA 1927/ 95, iż wykonanie zobowiązania podatkowego przez podatnika w czasie toczącego się postępowania o umorzenie zaległości podatkowych lub umorzenie odsetek, nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym i nie uzasadnia jego umorzenia;
11 w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002r. w sprawie III RN 198/00 (opubl. OSNP 2002/14/322), w którym postawiono tezę, iż zapłacenie podatku przez stronę w czasie toczącego się postępowania odwoławczego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej.
Zgodnie z dyspozycją art. 67 § l O.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. W sytuacji gdy organ podatkowy w sprawie określenia wysokości należnego podatku wydał decyzję w I instancji, to podatnik jest obowiązany ją wykonać także wówczas, gdy złożył od tej decyzji odwołanie i/lub wniosek w trybie art. 67 § l O.p., bowiem nie wstrzymuje to wykonania decyzji.
Wielokrotnie, w tego typu sprawach, podkreśla się, że zapłata przez podatnika podatku określonego decyzją organu I instancji, stanowi wykonanie jego ustawowego obowiązku i nie jest wolą podatnika do jego uiszczenia, co ewent. stanowiłoby podstawę do stwierdzenia, że rezygnuje on z żądania umorzenia zaległości podatkowej.
Wskazać należy, iż postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego, którego przedmiotem jest określenie podatku.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, stwierdzając naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § l pkt. l i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję.