Uzasadnienie
Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 20 czerwca 2013 r., skarżący M. E. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on sam gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jego majątek stanowią udziały w spółce z o.o. o wartości 1.000 zł oraz oszczędności – których wysokości nie podał – znajdujące się na rachunku bankowym, zajętym przez komornika w ramach zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, w związku z czym wnioskodawca nie może dokonywać z tego rachunku żadnych wypłat.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 4 lipca 2013 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawca posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, c) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i dostępu do zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawcę, z jakich środków ponosi on aktualnie konieczne koszty utrzymania (jak chociażby wyżywienie i opłaty za media), d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, wraz z informacją z banku, czy dany rachunek jest aktualnie zajęty, a jeśli tak, to do jakiej kwoty i czy wnioskodawca może w związku z tym dokonywać z niego wypłat, jeśli tak – do jakiej kwoty, e) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę z pomocy społecznej (podania form i wysokości otrzymanej w bieżącym roku pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, f) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), g) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, h) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), i) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), j) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie posiadanych zasobów finansowych (wskazania ich aktualnej wysokości), k) oświadczenia wnioskodawcy, czy uzyskał w bieżącym roku dochody z tytułu pełnienia funkcji w zarządach spółek lub zasiadania w ich radach nadzorczych, jeżeli tak wskazania łącznej wysokości tych dochodów, l) oświadczenia wnioskodawcy, czy nadal pozostaje w związku małżeńskim.
W przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi wnioskodawca został zobligowany do przedłożenia: oświadczenia małżonki w przedmiocie jej majątku, w szczególności wskazania nieruchomości, których jest ona właścicielem, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jak również oświadczenia małżonki w przedmiocie jej źródeł przychodów i wysokości osiąganych z nich dochodów za okres ostatnich trzech miesięcy wraz ze stosownymi dokumentami je potwierdzającymi (np. zaświadczeniem od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za ww. okres, ostatnim odcinkiem świadczenia emerytalnego lub rentowego, a w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej dokumentami księgowymi potwierdzającymi wysokość przychodu i dochodu lub poniesionej straty za ww. okres) alternatywnie zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że małżonka wnioskodawcy posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, a ponadto dokumentów wymienionych w punktach a), d), e), f), g), h), i) wezwania dotyczących jego małżonki.
Nadto wnioskodawca został poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie.
Powyższe wezwanie, wobec niemożności jego doręczenia wnioskodawcy, zostało złożone w placówce pocztowej w dniu 12 lipca 2013 r., o czym zawiadomienie zostało pozostawione przez doręczyciela w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponowne awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 22 lipca 2013 r., ale nie została ona podjęta przez adresata i powróciła do nadawcy. W tej sytuacji uznać należało, iż wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, na jaki składa się przesyłkę w placówce pocztowej.
Tym samym należało przyjąć, że wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 26 lipca 2013 r., a zakreślony dla przedłożenia dokumentacji źródłowej termin upłynął bezskutecznie z dniem 2 sierpnia 2013 r.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. W niniejszej sprawie wnioskodawca żadnego z dokumentów wymienionych w wezwaniu, potwierdzających jego sytuację finansową nie przedłożył.
Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.