Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez T. Z. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 grudnia 2010 r., nr [...], którą odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 14 sierpnia 2008 r., nr [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Zaskarżone postanowienie, zawierające prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia skargi doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 maja 2011 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 152 akt administracyjnych).
Pełnomocnik skarżącego radca prawny B. S. w dniu 15 czerwca 2011 r. (dowód: data stempla pocztowego) – za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej – złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w którym wskazał, że nagła choroba uniemożliwiła mu dokonanie w odpowiednim terminie czynności procesowej. W okresie od 3 do 8 czerwca 2011 r. chorował, co potwierdza załączony odpis zaświadczenia lekarskiego. Jednocześnie wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.
Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się składając wniosek o przywrócenie terminu. Warunki przywrócenia terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej regulują przepisy art. 86 i art. 87 P.p.s.a.
Aby przywrócić termin do dokonania spóźnionej czynności łącznie muszą wystąpić przesłanki określone w powołanych przepisach: (1) musi zostać złożony wniosek o przywrócenie terminu, (2) termin na złożenie wniosku wynosi 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, (3) spóźnienie musi negatywnie rzutować na sytuację prawną strony, (4) we wniosku należy uprawdopodobnić, że spóźnienie nie było zawinione, (5) równocześnie z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu należy stwierdzić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 P.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu.
Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien dokonywać ocen z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023).
Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych.
W literaturze przedmiotu dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, w tym pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329).
Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt FZ 13/04 (niepubl.), w którym Sąd ten stwierdził, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący ustanowił pełnomocnika procesowego, zatem złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia rozpoznać należało przez pryzmat braku winy po stronie pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę, który ponosi konsekwencje braku należytej staranności osoby, przez którą działa (por. postanowienie SN z dnia 15 marca 2000 r., II CKN 554/00, Lex nr 51986, postanowienia NSA z dnia 10 maja 2004 r., FZ 7/04 oraz z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 110/04).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie argument, iż stan zdrowia (nagłe zachorowanie) uniemożliwił pełnomocnikowi wniesienia skargi w terminie nie świadczy o braku zawinienia w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga, że problemy zdrowotne pełnomocnika rozpoczęły się dopiero w dniu, w którym upływał trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, tj. 3 czerwca 2011 r. Zdaniem Sądu nie zwalniają one profesjonalnego pełnomocnika od przewidywania takich sytuacji i właściwego zorganizowania codziennego wykonywania obowiązków w przypadku ich zaistnienia. Stwierdzić trzeba, iż taka organizacja prowadzonej przez pełnomocnika kancelarii, która w czasie jego nagłej nieobecności uniemożliwia prowadzenie bieżących spraw nie jest okolicznością obiektywnie usprawiedliwiającą uchybienie terminowi ustawowemu.
Zauważyć należy, że z treści przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że pełnomocnik w okresie od 3 do 8 czerwca 2011 r. nie mógł się stawić na wezwanie (zawiadomienie) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z akt sprawy nie wynika, aby we wskazanym okresie Sąd podejmował tego rodzaju działania w stosunku do osoby pełnomocnika. Ponadto wniesienie skargi nie wymaga osobistego stawiennictwa pełnomocnika; tego rodzaju czynności procesowej może dokonać za pośrednictwem poczty.
Sąd nie znalazł okoliczności, z powodu której profesjonalny pełnomocnik nie byłby w stanie posłużyć się osobą trzecią do dokonania czynności w terminie (np. substytutem, pracownikiem kancelarii), co w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiłoby miernik obiektywnej staranności i przejaw działania pełnomocnika w imieniu i na rzecz strony z równą starannością, jak gdyby działał on na własną rzecz.
Sąd uznał, że przedstawione okoliczności świadczą o tym, że pełnomocnik skarżącego nie podjął wszelkich możliwych starań, by dokonać czynności procesowej w ustawowym terminie. Zachowanie pełnomocnika w ocenie Sądu nosi znamiona winy, w postaci niedbalstwa i świadczy o braku przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.