Uzasadnienie
Izba Skarbowa, decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] którą organ podatkowy pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych, uznając że A S.A., jako płatnik nie jest stroną, stąd bezprzedmiotowość postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2004 r. Sygn. akt I SA/Gd 2249/02 uchylił decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ odwoławczy umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, zamiast odmówić stwierdzenia nadpłaty. W ocenie Sądu A S.A. był stroną postępowania, która zamierzała skorzystać z uprawnienia przedmiotowego w art. 79 §2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w wyniku ponownego rozpoznania wniosku A S.A. ustalił, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za luty 2000 r. Spółka, będąc płatnikiem podatku, wniosła o zwrot pobranego i wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych wraz z odsetkami od kwoty wydatkowanej na nabycie własnych akcji w celu ich umorzenia, bez obniżenia kapitału zakładowego. Organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że obowiązki wykonywane przez płatnika dotyczą jedynie czynności o charakterze techniczno – rachunkowym w zakresie obliczania, poboru i przekazywania zaliczek na podatek dochodowy w określonym przepisami prawa terminie.
W związku z powyższym, po stronie płatnika powstaje nadpłata wyłącznie w przypadku, gdy w składanych deklaracjach wykazał oraz wpłacił podatek w wysokości większej od pobranego podatku. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie doszło do sytuacji, w której kwota wykazana i wpłacona przez płatnika jest większa od kwoty pobranej od podatnika, a zatem nie ma zastosowania dyspozycja art. 79 §2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego strona zarzuciła naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 i 2, art. 75 § 2 pkt 2 lit. b), art. 14 § 3 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, że ustawodawca rozgranicza nadpłatę powstałą po stronie podatnika od nadpłaty powstałej po stronie płatnika. Nadpłata podatku, w przypadku płatnika dotyczy jedynie tych sytuacji, w których dochodzi do uszczerbku jego majątku, na skutek zapłacenia należnego świadczenia w wysokości większej od tej, w której zostało pobrane i winno być uiszczone zgodnie z przepisami na rzecz wierzyciela. Jeżeli wadliwość postępowania płatnika prowadzi do uszczuplenia majątku podatnika, na skutek spełnienia przez niego nienależnego świadczenia lub w wysokości większej od należnej, nadpłata powstaje u podatnika, który w takim przypadku jest jedynym podmiotem uprawnionym do otrzymania jej zwrotu. Organ odwoławczy stwierdził, że z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, iż w dniu 25 lutego 2000 r. nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy A S.A. podjęło uchwałę o wyrażeniu zgody na nabycie przez spółkę od B w likwidacji 2018 akcji własnych serii B, w celu ich umorzenia.
Przeznaczono na ten cel kwotę 210.809,50 zł z zysku za rok 1999, z czego 161.440,zł., na wykup akcji, natomiast kwotę 40.369,50 zł zdecydowano przeznaczyć na opłacenie podatku od osób fizycznych w imieniu pozostałych akcjonariuszy. Płatnik tego podatku, spółka akcyjna A wykazał tę kwotę w zbiorczej deklaracji zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za luty 2000 r. i 6 marca 2000 r. wpłacił ten podatek na konto urzędu skarbowego. W niniejszej sprawie płatnik wykazał kwotę 40.369,50 zł i taką też pobrał od podatnika (akcjonariuszy spółki), nie doszło więc do sytuacji, w której kwota wykazana i wpłacona przez płatnika jest większa od kwoty pobranej od podatnika, a zatem nie ma zastosowania dyspozycja art. 75 §2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w rozpoznawanej sprawie może mieć zastosowanie przepis uprawniający podatnika do żądania stwierdzenia nadpłaty, w sytuacji gdyby kwestionował zasadność pobrania podatku przez płatnika. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że w sprawie zastosowanie miały przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.
A S.A. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] zarzucając naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 i 2, art. 75 § 2 pkt 2 lit. b, art. 14 § 3 i art. 121 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że płatnik lub inkasent może wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku, jeżeli w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od należnej. Według wyjaśnień Ministerstwa Finansów zawartych w piśmie z dnia 7 marca 2002 r. nr PB4/BA-8214-34-15/02, zakup własnych akcji w celu ich umorzenia bez obniżenia kapitału akcyjnego, nie jest dochodem u akcjonariuszy, których akcje zostały umorzone. Ponieważ w analogicznym stanie faktycznym spółka pobrała i wpłaciła jako płatnik podatek, jest to uzasadnioną podstawą żądania stwierdzenia nadpłaty. Spółka wskazała, że na mocy uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy z dnia 25 lutego 2000 r. została upoważniona do odprowadzenia podatku w imieniu akcjonariuszy.
Podniesiono nadto, że zapłacenie podatku przez spółkę, z tytułu wykupu akcji celem ich umorzenia nastąpiło wskutek zastosowania się do błędnej interpretacji Ministerstwa Finansów z dnia 31 sierpnia 1999 r. Tę kwestię, Dyrektor Izby Skarbowej zupełnie pominął w uzasadnieniu swojej decyzji. W ocenie skarżącej nie są również przekonujące wyjaśnienia Dyrektora Izby Skarbowej, co do tego jakie przepisy zastosował Naczelnik Urzędu Skarbowego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy tj. czy uwzględniono brzmienie Ordynacji podatkowej sprzed 1 stycznia 2003 r. czy po tej dacie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, albowiem Dyrektor Izby Skarbowej naruszył w sprawie przepisy postępowania art. 75 §2 pkt 2 Ordynacji podatkowej w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Stwierdzenie, że wymienione wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy wyprowadzić należy z oceny, iż gdyby wskazanego uchybienia nie było wynik niniejszej sprawy mógłby być inny.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2004 r. Sygn. akt I SA/Gd 2249/02 uchylił decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzje Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że należało uznać istotną wadę rozstrzygnięcia Urzędu Skarbowego. Organ ten umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, zamiast odmówić stwierdzenia nadpłaty. Wadliwość taka była wyrazem błędnego stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu decyzji, a następnie zaakceptowanego przez organ odwoławczy, a polegała na przyjęciu, że składająca wniosek o stwierdzenie nadpłaty spółka A nie była stroną postępowania podatkowego. W ocenie Sądu, spółka ta była jak najbardziej stroną postępowania, która zamierzała skorzystać z uprawnienia przedmiotowego w art. 79 §2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jednakże, ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005.).
Organy podatkowe winny zatem zwrócić uwagę, że stan prawny w rozpoznawanej sprawie uległ zmianie w związku, z nowelizacją Ordynacji podatkowej wprowadzoną ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Na podstawie art. 1 pkt 61 powołanej ustawy, nadano nowe brzmienie między innymi przepisowi art. 75 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że uprawnienie do stwierdzenia nadpłaty przysługuje również płatnikom lub inkasentom, jeżeli:
- a) w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od wysokości pobranego podatku,
- b) w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od należnej,
- c) nie będąc obowiązanymi do składania deklaracji, wpłacili podatek w wysokości większej od należnej.
Zgodnie z art. 22 § 1 ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych, a niezakończonych przez organy podatkowe pierwszej instancji przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z zastrzeżeniem § 2, przy czym § 2 nie ma zastosowania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.
Wobec powyższego stwierdzić należy, ze w sprawie zaistniała nowa przesłanka, której organ podatkowy nie uwzględnił rozpoznając niniejszą sprawę. Otóż po 1 stycznia 2003 r. płatnik jest uprawniony do żądania stwierdzenia nadpłaty także wówczas, gdy w złożonej deklaracji wykazał oraz wpłacił podatek w wysokości większej od należnej lub nie będąc obowiązany do składania deklaracji, wpłacił podatek w wysokości większej od należnej. Zatem rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę Dyrektor Izby Skarbowej uwzględni w swoich rozważaniach uprawnienie płatnika do żądania stwierdzenia nadpłaty w sytuacjach opisanych w art. 75 § 2 pkt 2 lit. b) i c) Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na zasadzie art. 152 ww. ustawy, określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, natomiast orzeczenie o kosztach uzasadnia dyspozycja art. 200 w związku z art. 209 ww. ustawy