Uzasadnienie
Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 21 lutego 2018 r. (data stempla pocztowego), skarżący W. N. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 3.000 zł netto, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z partnerką życiową, która uzyskuje wynagrodzenie w wysokości ok. 2.000 zł netto. Wnioskodawca nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, posiada zaś wymagalne zobowiązania w kwocie około 130.000 zł z tytułu nieopłaconych składek ZUS oraz zaległości podatkowych, jak również zadłużenie w rachunku karty kredytowej w wysokości 4.660 zł, nadto zalega za okres dwóch miesięcy z opłatami za wynajem mieszkania, których wysokość kształtuje się na poziomie 1.420 zł miesięcznie.
Ponosi opłaty za media i obsługę księgową prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 650 zł miesięcznie oraz inne wydatki (w tym na wyżywienie) w kwocie około 1.100 zł, jego partnerka nie posiada żadnych nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych i nie otrzymuje pomocy finansowej od rodziny. Wnioskodawca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani rzecznikiem patentowym.
W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 28 lutego 2018 r., wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę oraz osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone), b) odpisów dokumentów księgowych (wyciągu z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów) potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7/VAT-7K, c) zaświadczenia od pracodawcy partnerki życiowej wnioskodawcy o wysokości jej średniego wynagrodzenia netto za okres ostatnich trzech miesięcy, d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, e) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy, w szczególności obrazujących aktualną wysokość dochodzonych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, f) zaświadczenia wystawionego przez bank o wysokości aktualnego zadłużenia wnioskodawcy lub wyciągu z rachunku karty kredytowej obrazującego aktualne zadłużenie wnioskodawcy z tego tytułu oraz dokumentów obrazujących wysokość innych zobowiązań wnioskodawcy i osoby, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, właściciela wynajmowanego mieszkania, dostawców mediów i innych podmiotów), g) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (odpisu umowy najmu, dowodów zapłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy.
Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 21 marca 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 27), a zakreślony termin upłynął bezskutecznie z dniem 28 marca 2018 r. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.
Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał w niniejszej sprawie, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Końcowo warto nadmienić, że również w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 1036/16, I SA/Gd 1642/16, I SA/Gd 625/17, I SA/Gd 626/17, I SA/Gd 578/17, I SA/Gd 1050/17, I SA/Gd 1051/17 oraz I SA/Gd 1364/17 prawomocnymi postanowieniami z dnia 16 i 17 marca 2017 r., 20 lipca 2017 r., 8 listopada 2017 r. oraz 18 stycznia 2018 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy z uwagi na uchylenie się przez niego od obowiązku przedstawienia żądanej dokumentacji źródłowej, która ukazywałaby jego pełną sytuację majątkową.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.