Uzasadnienie
W dniu 7 grudnia 2004 r. państwo M. i T. T. nabyli prawa własności działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 31 arów położonych we wsi Ż. gmina S. Zgodnie z § 4 aktu notarialnego Rep. nr [...] sprzedający – Gmina S. ustaliła cenę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.
Aneksem z dnia 4 sierpnia 2004 r. doliczono do kwoty [...] zł podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł.
Pismem z dnia 28.02.2005 r. pan T. T. wystąpił z wnioskiem o umorzenie podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł, ujętego w cenie zakupu zabudowanej działki zakupionej od Gminy S. Wnioskodawca wskazał, że nie został uprzedzony o konieczności zapłaty Gminie podatku od towarów i usług.
Ponadto wnioskodawca wskazał, iż jego żona zmarła a sam jest inwalidą pierwszej grupy wymagającym opieki i nie posiada środków na zapłatę podatku.
Postanowieniem z dnia 31.05.2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania z przedmiocie umorzenia podatku od towarów i usług.
Organ podatkowy wyjaśnił, że podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży nieruchomości była Gmina S. Zgodnie art. 67 Ordynacji podatkowej postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych jest postępowaniem prowadzonym na wniosek podatnika i jedynym podmiotem uprawnionym do złożenia takiego wniosku jest podatnik. Wnioskodawca zgodnie z art. 133 § 1 i art. 67 nie posiadał legitymacji prawnej do wnioskowania o zastosowanie umorzenia zaległości podatkowej.
Organ pierwszej instancji wskazał, że podatek od towarów i usług ma charakter cenotwórczy. Podpisując akt notarialny pan T. T. zawarł umowę sprzedaży nieruchomości i zgodził się przyjąć postanowienia tej umowy, w tym zapłacić ustaloną cenę. W tej sytuacji, jeżeli wnioskodawca uważa, iż sprzedająca zawyżyła cenę nabycia to może podważyć postanowienia umowy, w tym w drodze ugody z Gminą lub na drodze sądowej.
Pismem z dnia 08.06.2005 r. pan T. T. złożył zażalenie na w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31.05.2005 r. Skarżący uzupełnił złożone zażalenie pismem z dnia 20.06.2005 r. podtrzymując podniesione we wniosku argumenty.
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Stosownie do treści art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.
Podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności, co wynika z treści przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 50, poz. 535).
Aby wszcząć postępowanie na wniosek strony z uwagi na jej interes prawny należy spełnić przesłanki określone w art. 133 ustawy Ordynacja podatkowa, bowiem musi istnieć podmiot wymieniony w tym przepisie – podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny lub osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117, tj. ponoszące odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika, które z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy – dokonujący czynności procesowej wniesienia żądania do organu podatkowego.
O umorzenie zaległości podatkowych może wystąpić podatnik zobowiązany do zapłaty zaległości podatkowej, o której umorzenie wystąpił. Pan T. T. nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. W przedmiotowej sprawie nie dokonał również żadnej czynności, z którą ustawa o podatku od towarów i usług łączyłaby powstanie obowiązku podatkowego.
Stroną postępowania o umorzenie zaległości podatkowych może być jedynie osoba zobowiązana do zapłaty tego podatku. Wnioskodawca nie był zobowiązany do zapłaty podatku wobec urzędu skarbowego.
Podatek od towarów i usług, o którego umorzenie wystąpił wnioskodawca, wynika z zawartej umowy cywilnoprawnej kupna nieruchomości przez M. i T. T. od Gminy S. na podstawie aktu notarialnego repertorium nr [...].
Pan T. nie jest zobowiązany do zapłaty podatku z tytułu przedmiotowej transakcji, a do zapłaty ceny za zakup nieruchomości, której jednym z elementów jest podatek od towarów i usług. Podatek ten stanowi część zobowiązania z tytułu przedmiotowego zakupu wobec Gminy, zaś podatnikiem z tytułu dokonanej sprzedaży jest Gmina.
Pan T. T. jako, że zobowiązany jest do zapłaty Gminie ceny może zwrócić się w sprawie zmiany ceny do strony zawartej umowy. Podnoszone przez wnioskodawcę argumenty: wygórowana cena, śmierć żony, inwalidztwo pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
W sytuacji, gdy żądanie nie zostało wniesione przez stronę, co zaistniało w niniejszej sprawie, albo z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy działając na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, odmawia wszczęcia postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący T. T. uznał skarżone postanowienie za błędne, stronnicze i wydane na korzyść gminy S. W uzasadnieniu wskazał, iż jego żona zmarła a sam jest obłożnie chorym inwalidą pierwszej grupy, wymagającym stałej opieki. Skarżący podkreślił, iż utrzymuje się z niewielkiej renty, dlatego nie posiada środków na spłatę narzuconego podatku od towarów i usług. Ponadto zarzucił, że gmina S. zataiła konieczność zapłaty podatku VAT przy zakupie działki. Skarżący stoi na stanowisku, że cenę zawyżono bezpodstawnie, "poza protokołem", bez uzgodnienia z kupującymi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy skarżący jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Przekonanie pana T. T. o jego sytuacji prawnej jest związane z treścią aneksu do umowy z dnia 7 grudnia 2004 r. W dokumencie tym datowanym na dzień 4 sierpnia 2004 r. użyte zostało sformułowanie sugerujące, że skarżący zobowiązuje się do zapłaty należności z tytułu tego podatku.
Regułą jest, że ciężar VAT ponosi nabywca towaru lub usługi, bo podatek ten jest wliczany w cenę. Kwestia dopuszczalności podwyższenia ceny po zawarciu umowy o kwotę odpowiadającą wysokości podatku wykracza poza zakres kognicji sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie organy podatkowe prawidłowo wskazały podatnika podatku od towarów i usług oraz ustaliły, że skarżący pomimo ekonomicznego ponoszenia konsekwencji zawarcia umowy z podatnikiem podatku od towarów i usług statusu takiego nie posiada. Jedynie osoby zobowiązane z tytułu świadczeń publicznoprawnych mogą w trybie art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa uzyskać umorzenie należności. Wszczęcie postępowania podatkowego następuje wobec podmiotu wskazanego w art. 133 Ordynacji podatkowej, nie zaś wobec strony czynności cywilnoprawnej zobowiązanej do zapłaty ceny określonej w umowie sprzedaży w wysokości zaakceptowanej w drodze aneksu do umowy.
Organy podatkowe dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, wskazując prawną podstawę rozstrzygnięcia.
Z tych względów uznając skargę za bezzasadną Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.