Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 3 czerwca 2015 r., M. R. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 1500 zł.
Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 17 czerwca 2015 r. wynika, że skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 92,50 m2 oraz nieruchomość położoną w Z., gmina T., z której prowadzona jest egzekucja, jego zobowiązania wobec podmiotów prywatnych (w tym osób fizycznych, banków i towarzystw ubezpieczeniowych), sądów (z tytułu grzywien i kosztów sądowych) oraz urzędu skarbowego przekraczają kwotę 3 mln zł (bez odsetek) i dochodzone są w drodze egzekucji.
Skarżący posiada kredyt odnawialny w rachunku bankowym o numerze [...] ("A"), którego limit wynosi 30.000 zł, salda pozostałych kont skarżącego, które posiada on w "B" oraz "A" na dzień 10 lipca br. były ujemne i wynosiły 459.973,47 zł i 324 zł, zaś na koncie walutowym posiadał on kwotę 3,30 euro, od dnia 8 kwietnia 2015 r. jest zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisku Prezesa Zarządu "C" Sp. z o.o. w R., jego średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu wynosi 2.590,68 zł i jest obciążone tytułami egzekucyjnymi w kwocie 840 zł, prowadzi także działalność gospodarczą pod nazwą "C", z której aktualnie nie osiąga przychodów (z tego tytułu w roku 2014 osiągnął przychód w kwocie 658.527,55 zł i zadeklarował stratę w wysokości 481.740,24 zł), koszty związane ze swoim utrzymaniem (opłaty za czynsz, energię elektryczną oraz gaz) skarżący określił na poziomie około 700-750 zł miesięcznie.
Z dodatkowego oświadczenia wynika, że skarżący z żoną pozostaje w separacji, małżonkowie mają troje małoletnich dzieci (dwoje w wieku 4 lat i 8 lat), a skarżący na rzecz starszego syna przekazuje miesięcznie kwotę 500 zł tytułem kieszonkowego oraz poniósł koszt jego obozu letniego, co wynika z historii konta o numerze [...].
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 500 zł.
Pismem z dnia 30 listopada 2015 r. M. R. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, zaskarżając je w części, w jakiej nie przyznano mu prawa pomocy.
Zdaniem skarżącego, przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia naruszano przepisy prawa na skutek braku wnikliwej analizy wniosku i przedstawionych na żądanie Sądu dokumentów. W ocenie skarżącego, mając na uwadze jego sytuację finansową, rodzinną oraz majątkową nie można uznać, że jest w stanie ponieść częściowe koszty postępowania. Skarżący podkreślił, że nie ma najmniejszych możliwości, aby zgromadzić środki finansowe na poniesienie wpisu, tym bardziej, że wobec niego wydano 5 decyzji, które są lub będą przedmiotem skargi do tut. Sądu, o czym Sąd winien wiedzieć z urzędu.
Skarżący zaznaczył również, że dokonanie wpisów nawet częściowym zakresie skutecznie udaremnia egzekucję zobowiązań, które kwestionuje i które są przedmiotem skargi. Powstaje zatem błędne koło, skutkiem czego jest pozbawiony konstytucyjnego prawa dostępu do sądu, który mógłby uchylić zaskarżoną decyzję, gdyż skarga nie jest oczywiście bezzasadna.
Jednocześnie skarżący podniósł, że nie można uznać, że może ponieść koszty postępowania z kredytu odnawialnego, skoro w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano, jakie jest saldo na tym koncie. Wnioskodawca wyjaśnił, że ze środków z tego limitu utrzymuje siebie, dzieci, spłaca bieżące zobowiązania a ponadto odsetki od tego limitu, gdyż w przeciwnym razie umowa kredytu może być wypowiedziana.
Do sprzeciwu nie załączono żadnych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie złożony został w dniu 3 czerwca 2015r., więc do jego rozpatrzenia zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., co wynika z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658).
Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez stronę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt.
W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, toteż okoliczności stanowiące podstawę faktyczną przyznania wnioskowanych uprawnień procesowych powinny być należycie uprawdopodobnione.
Zdaniem Sądu, wskazane wyżej okoliczności, dotyczące sytuacji finansowej skarżącego oraz wysokość kosztów sądowych powstałych na tym etapie postępowania, jak również, tych które mogą powstać w przyszłości w związku z dochodzeniem przez skarżącego swoich racji przed sądem administracyjnym, prowadzą do wniosku, że skarżący nie jest w stanie uiścić ich w całości. W ocenie Sądu, wnioskodawca jest w stanie partycypować w kosztach sądowych w niniejszej sprawie w części, uiszczając kwotę 500 zł.
Podkreślić należy, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 500 zł stanowi około 34 % kwoty należnej przewidywanej rozporządzeniem wykonawczym w tym zakresie. Kwota ta nie jest więc wygórowana w porównaniu z wysokością wpisu sądowego należnego w niniejszej sprawie, tj. 1.500 zł.
W związku z tym nie zasługuje na aprobatę pogląd skarżącego jakoby przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 500 zł skutkuje pozbawieniem go prawa do sądu.
Podnieść należy, że wnioskodawca ma realne możliwości poniesienia kosztów sądowych do wysokości 500 zł i jest w stanie ponieść je bez uszczerbku koniecznego utrzymania swojego i małoletnich dzieci. Skarżący jest bowiem zatrudniony i uzyskuje stały dochód, prowadzi też działalność gospodarczą, a na rachunku bankowym dysponuje środkami z kredytu odnawialnego, którego limit wynosi 30.000 zł i aktywnie z nich korzysta, co wynika z historii operacji dokonanych na koncie i co sam potwierdził w sprzeciwie.
W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że kwestia spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że prywatne zobowiązanie skarżącego miałoby mieć pierwszeństwo przed jego zobowiązaniami publicznoprawnymi.
Skarżący podał, że w 2014 r. poniósł stratę w prowadzonej działalności gospodarczej. Tymczasem strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11).
Zestawiając więc przychody wnioskodawcy z prowadzonej działalności gospodarczej z łączną kwotą wpisów sądowych w sprawach I SA/Gd 745-747/15, które jest zobowiązany uiścić na obecnym etapie postępowania - przy uwzględnieniu zakresu zwolnienia od kosztów - nie można uznać, aby skarżący nie był w stanie ich ponieść.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.