Uzasadnienie
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Postanowieniem z 15 stycznia 2021 r. Wójt Gminy, po rozpatrzeniu wniosku M. P., odmówił wydania zaświadczenia o zaległościach podatkowych/niezaleganiu w podatkach od nieruchomości położonej w miejscowości W. działka nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną odmowy wydania zaświadczenia, na podstawie art. 306 c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., zwanej dalej" "O.p."), jest brak interesu prawnego ubiegającego się o wydanie zaświadczenia.
W zażaleniu na to postanowienie M. P. wniósł o jego uchylenie. Przywołując art. 133 O.p. podkreślił, że będąc ojcem małoletnich właścicieli nieruchomości, będącej przedmiotem zobowiązania, jest stroną postępowania podatkowego. Wskazuje na złożone w toku postępowania postanowienie Sądu Rejonowego z 7 listopada 2018 r. [...] zezwalające mu na zawarcie umowy sprzedaży prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w miejscowości W.[...], działka nr [...], gmina O., KW [...] objętej współwłasnością w ½ części małoletnich dzieci wnioskodawcy M. P. i M. P. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji wskazując, że z treści art. 306a § 1 - § 4 O.p. wynika, że organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
- 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy. Zgodnie z art. 306b O.p. w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 306c O.p.).
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że podstawą odmowy wydania zaświadczenia o wnioskowanej treści jest brak interesu prawnego po stronie ubiegającego się o wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Zaświadczenie zawsze wydaje się na wniosek, a osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia musi legitymować się interesem prawnym w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania. Interes prawny podmiotu przejawia się tym, że wnosi on żądanie we własnym imieniu i ma roszczenie wynikające z konkretnego przepisu prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego, należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany wydaniem zaświadczenia, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z 11 stycznia 2021 r. skierowanym do Wójta Gminy wniósł o wydanie zaświadczenia o zaległościach podatkowych/niezaleganiu w podatkach od nieruchomości położonej w miejscowości W. [...] działka nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność małoletnich dzieci wnioskującego – M. P. i M. P. (co wynika z odpisu księgi wieczystej [...]).
Postanowieniem z 16 maja 2018 r. [...] Sąd Rejonowy pozbawił M. P. władzy rodzicielskiej nad małoletnimi: M. P. i M.P., a postanowieniem z 5 czerwca 2019 r. [...] Sąd Rejonowy powierzył obowiązki opiekunów prawnych małoletnich M. P. i M. P. M. B. i P. B. W aktach sprawy znajduje się również pismo M. B. z dnia 13 stycznia 2021 r., w którym opiekunka prawna małoletnich właścicieli nieruchomości oświadcza, że "nie wyraża zgody na wydawanie żadnych zaświadczeń".
W tych okolicznościach Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że wnioskujący o wydanie zaświadczenia o zaległościach podatkowych/niezaleganiu w podatkach od nieruchomości położonej w miejscowości W. działka nr [...], nie będący na dzień złożenia wniosku przedstawicielem prawnym małoletnich współwłaścicieli tej nieruchomości, nie posiada interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu wskazanego stanu prawnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie M. P. zarzucił mu brak podstaw prawnych do jego wydania oraz wniósł o merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Skarżący podkreślił, że organ wypełniając swoje ustawowe obowiązki wydawania określonych dokumentów winien kierować się przepisami prawa a nie poleceniami osób trzecich. W badanej sprawie organ powołał się na nieistotne dla sprawy okoliczności, czyli kto sprawuje bezpośrednią opiekę nad małoletnimi podczas gdy wniosek nie dotyczy w żaden sposób małoletnich a jedynie określonej we wniosku nieruchomości. Co więcej, z załączonych dokumentów wynika, że osoby trzecie nie są w żaden sposób uprawnione do dysponowania w/w nieruchomością. Zgodnie zaś z prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego z dnia 7 listopada 2018 roku w sprawie [...] Sąd powierzył przeprowadzenie określonych czynności dotyczących tej nieruchomości właśnie ojcu małoletnich a nie osobom trzecim. Stąd interes prawny skarżącego w wydaniu wnioskowanego zaświadczenia jest bezsporny i nie budzi wątpliwości. Natomiast odmowa wydania wnioskowanego zaświadczenia uniemożliwia wnioskodawcy wypełnienie prawomocnego orzeczenia Sądu, jest więc działaniem bezprawnym i pozbawionym jakiegokolwiek uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).
W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Sąd nie dostrzegł takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z 15 stycznia 2021 r. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o zaległościach podatkowych/niezaleganiu w podatkach od nieruchomości położonej w miejscowości W. działka nr [...], z uwagi na brak interesu prawnego ubiegającego się o wydanie zaświadczenia.
Skarżący upatruje interesu prawnego do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia o zaległościach podatkowych/niezaleganiu w podatkach od nieruchomości położonej w miejscowości W. działka nr [...], w treści postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 7 listopada 2018 roku w sprawie [...] powierzającego przeprowadzenie określonych czynności dotyczących tej nieruchomości właśnie ojcu małoletnich a nie osobom trzecim.
W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, rozstrzygnięcia organów podatkowych obu instancji odmawiające skarżącemu wydania przedmiotowego zaświadczenie są prawidłowe i nie naruszają prawa.
Zgodnie z przepisem art. 306a § 1 O.p., organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o takie zaświadczenie. Jak stanowi art. 306a § 2 zaświadczenie wydaje się jeżeli:
- 1. urzędowego poświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
- 2. osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Interpretując treść tego przepisu należy w pierwszej kolejności podkreślić, że zaświadczenie zawsze wydaje się na wniosek, nigdy zaś z urzędu. Przy czym osobą ubiegającą się o wydanie zaświadczenia nie może być każdy, ale tylko ten kto ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Jeżeli zatem odrębne ustawy wprowadzają obowiązek urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, to wówczas organ wydaje zaświadczenie uwzględniając w jego treści regulacje wynikające z odrębnych przepisów. Zaświadczenie jest wydane również w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i wówczas w treści zaświadczenia znajduje odzwierciedlenie treść wniosku podatnika.
Wskazanie na interes prawny oznacza, że żądający wydania zaświadczenia musi być legitymowany do jego uzyskania. Kryterium interesu prawnego stanowi nawiązanie do konstrukcji pojęcia strony przyjętej w postępowaniu administracyjnym. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjęto, iż interes prawny, to interes wynikający z prawa materialnego; zgodny z tym prawem i chroniony przez to prawo. Istnieje także zgodność stanowisk co do tego, że interes prawny nie może być wywodzony z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej, lecz opierać powinien się na konkretnej normie prawa materialnego; normie dającej się określić i wyodrębnić spośród innych norm (por. J. Zimmermann: Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996r., sygn. akt IV S.A. 846/95,OSP 1997, nr 4, s. 203 i n.).
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wskazuje się na pewne cechy wyróżniające interes prawny. Musi być on osobisty, własny, indywidualny oraz musi być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, aktualny i znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenia w okolicznościach faktycznych.
O istnieniu interesu prawnego można mówić wówczas, gdy dany podmiot wnosi żądanie we własnym imieniu, zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego decyduje nie przekonanie zainteresowanego, lecz ocena ustawodawcy. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania
Od tak pojmowanego interesu prawnego, należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana wydaniem zaświadczenia, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do ubiegania się o żądane zaświadczenie. Nie wskazał bowiem przepisu prawa materialnego z którego wynikałyby jego prawa lub obowiązki, kreujące jego interes prawny. Przepisu takiego nie można także doszukać się w obowiązujących regulacjach prawnych.
Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżący pismem z 11 stycznia 2021 r. skierowanym do Wójta Gminy wniósł o wydanie zaświadczenia o zaległościach podatkowych/niezaleganiu w podatkach od nieruchomości położonej w miejscowości W. [...] działka nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność małoletnich dzieci wnioskującego – M. P. i M. P. (co wynika z odpisu księgi wieczystej [...]).
Postanowieniem z 16 maja 2018 r. Sąd Rejonowy pozbawił M. P. władzy rodzicielskiej nad małoletnimi: M. P. i M. P., a postanowieniem z 5 czerwca 2019 r. [...] Sąd Rejonowy powierzył obowiązki opiekunów prawnych małoletnich M. P. i M. P. M. B. i P. B. W aktach sprawy znajduje się również pismo M. B. z dnia 13 stycznia 2021 r., w którym opiekunka prawna małoletnich właścicieli nieruchomości oświadcza, że "nie wyraża zgody na wydawanie żadnych zaświadczeń".
W tych okolicznościach prawidłowo Kolegium w zaskarżonym postanowieniu podzieliło pogląd organu I instancji, że wnioskujący o wydanie zaświadczenia o zaległościach podatkowych/niezaleganiu w podatkach od nieruchomości położonej w miejscowości W. działka nr [...], nie będący na dzień złożenia wniosku przedstawicielem prawnym małoletnich współwłaścicieli tej nieruchomości, nie posiada interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje argumentacja skarżącego, który interesu prawnego do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia upatrywał w treści postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 7 listopada 2018 roku w sprawie [...], zwłaszcza, że w aktach sprawy znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 1 marca 2021 r. [...], który w postępowaniu o uchylenie zezwolenia na czynność prawną, udzielił zabezpieczenia na czas trwania postępowania w ten sposób, że zakazał zbywania przez skarżącego imieniem małoletnich M. P. i M. P. i na ich rzecz, prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w miejscowości W., działka nr [...], które to prawo jest objęte współwłasnością w ½ części przez małoletnie dzieci – M. P. i M. P. Jak już podkreślono, ustawową przesłanką uzyskania zaświadczenia, jest posiadanie przez wnioskodawcę własnego, indywidualnego "interesu prawnego".
Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 560/06, CBOSA).
Interes prawny podmiotu przejawia się tym, że wnosi on żądanie we własnym imieniu i ma roszczenie (o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku) wynikające z konkretnego przepisu prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego, należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana wydaniem zaświadczenia, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1854/08, CBOSA).
W kontrolowanej sprawie, na dzień złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia, skarżący nie był przedstawicielem prawnym małoletnich współwłaścicieli spornej nieruchomości, zatem nie zachodzi żadna z sytuacji określonych w art. 306a § 2 O.p., która uprawniałaby skarżącego do domagania się wydania przez organ podatkowy zaświadczenia o żądanej przez niego treści.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.