Uzasadnienie
H. M. wnioskiem dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca sama prowadzi gospodarstwo domowe, źródłem jej utrzymania są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 1.000-1.300 zł miesięcznie, poza udziałem wynoszącym ½ w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu nie posiada innego majątku, w tym przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz oszczędności. Do wniosku dołączyła kopię zeznania podatkowego za rok 2009 (PIT-36L, PIT-B), w którym wykazała, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości 37.607,45 zł (deklarując przychód w wysokości 1.342.986,50 zł i koszty jego uzyskania – 1.380.593,95 zł), a także odpis decyzji z dnia 8 czerwca 2010 r. o czasowym wycofaniu naczepy ciężarowej z ruchu oraz listę płac osób zatrudnionych w prowadzonym przez nią przedsiębiorstwie sporządzoną za maj 2010 r.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2010 r. (doręczonym w dniu 10 sierpnia 2010 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej, obrazujących historię (wpływy, wpłaty, przelewy) i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania – złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (2) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (3) oświadczenia, w jakiej części partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania (opłatach za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, innych) wraz z dokumentami obrazującymi ich wysokość, (4) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (5) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa, banków i innych podmiotów.
Jednocześnie poinformowano skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Wnioskodawczyni żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożyła, Uznać zatem należało, że nie dokonała ona wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją aktualną sytuację finansową.
Podkreślić należy, iż uchylenie się przez skarżącą od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.).
Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż w dniu 19 sierpnia 2010 r. skarżąca uiściła w kasie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku należny wpis od skargi w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 758/08, pomimo iż łączna kwota wpisów wyniosła 2.557 zł i – w świetle złożonego oświadczenia – stanowi dwukrotność jej miesięcznych dochodów. Takie zachowanie skarżącej nie pozwala przyjąć, że znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych.
Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawczyni nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.