Uzasadnienie
T. D. wnioskiem z dnia 2 września 2010 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 2.000 zł.
Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, aktualnie nie osiąga on dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, której wykonywanie "wstrzymał" w związku z planowanym leczeniem szpitalnym, jedynym źródłem utrzymania małżonków są uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.370 zł brutto miesięcznie, małżonkowie nie posiadają jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 września 2010 r. (doręczonym w dniu 13 września 2010 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) zeznań podatkowych małżonków za rok 2009, bądź też zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości wszystkich dochodów osiągniętych przez nich w roku 2009, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej wnioskodawcy z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wpływy, wpłaty, przelewy), a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków oświadczenia w tym przedmiocie, (3) dokumentu potwierdzającego aktualną miesięczną wysokość osiąganych przez wnioskodawcę dochodów ze stosunku pracy (w kwocie brutto i netto) oraz średnią miesięczną ich wysokość z okresu ostatnich trzech miesięcy, (4) dokumentu potwierdzającego, że żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy), (5) stosownych dokumentów potwierdzających okoliczność, iż wnioskodawca aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zawiadomienie o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej); jeżeli nie wyrejestrował działalności – przedłożenia dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania z okresu ostatnich trzech miesięcy (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości).
Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Wnioskodawca żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożył. Uznać zatem należało, że nie dokonał on wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją aktualną sytuację finansową.
Zważyć należy, iż uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.).
Nadto, bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.).
W niniejszej sprawie wnioskodawca sam uniemożliwił dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Z tych względów uznano, iż wnioskodawca nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.