Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2014 r. Burmistrz Gminy odmówił J.C. wydania zaświadczenia potwierdzającego, że za nieruchomość mieszkalną w C. przy ul. O. (do roku 2001 ul. O.), położonej w C. gm. Z., był płacony podatek od nieruchomości na podstawie decyzji Burmistrza Gminy w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na niżej wymienione osoby: do roku 1979 decyzje wydawane na W.C., do roku 2005 decyzje wydawane na H.C.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż J.C. nabył prawa i obowiązki, jako spadkobierca podatnika (podatników), a w konsekwencji, że jest stroną w sprawie.
Organ wskazał, że A.C. zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego z dnia 21 marca 1952 r. stał się jednym z kilku spadkobierców po zmarłym ojcu – J.P.C. Przedstawione we wniosku J.C. dokumenty nie wskazują, czy od roku 1952 do chwili obecnej toczyły się dalsze postępowania spadkowe. Burmistrz Gminy nie dysponuje wiedzą na temat ewentualnych umów dotyczących zniesienia współwłasności pomiędzy spadkobiercami wskazanymi w postanowieniu Sądu Powiatowego, a postanowienie po zmarłym ojcu J.C. jest w trakcie załatwiania.
Dalej organ pierwszej instancji zauważył, że na podstawie posiadanych ewidencji i rejestrów oraz złożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie można ustalić, czy wnioskodawca - J.C. jest następcą prawnym oraz czy ma prawo do spadku po ojcu.
Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez J.C., postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie zwane Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Burmistrz Gminy zasadnie stwierdził, iż w świetle posiadanych przez organ dokumentów jak i dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę nie można stwierdzić, że J.C. ma interes prawny w wydaniu wnioskowanego zaświadczenia. Zdaniem organu odwoławczego nie wykazał bowiem, że jest spadkobiercą A.C., a nadto na podstawie posiadanych przez organ pierwszej instancji akt nie można było ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy nie doszło do zniesienia współwłasności nieruchomości, której zaświadczenie miało dotyczyć, czy wnioskodawca jest rzeczywiście spadkobiercą właściciela nieruchomości.
Na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego J.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że składając w grudniu 2014 roku wniosek do Burmistrza Gminy o wydanie zaświadczenia, przedstawił dowody świadczące o tym, że jest stroną w sprawie. J.C. podniósł, że przedstawiając spadkobierców po byłym właścicielu J.P.C., wykazując, iż jest synem jednego ze spadkobierców byłego właściciela tej nieruchomości oraz składając oświadczenie, że złożył wniosek i oczekuje na postanowienie sądowe w sprawie spadku po ojcu A.C., udowodnił tym samym interes wystarczający do tego, aby uznać go za stronę postępowania. Dodatkowo, jak wskazał, kolejnym dowodem może być to, że w 2013 roku występował z wnioskiem o zwrot działki w C., na której znajdował się dom rodzinny i wówczas złożył identyczne dowody na potwierdzenie dysponowania interesem prawnym. Wówczas były to dowody wystarczające, co zdaniem strony znalazło potwierdzenie w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2015 roku nr sygn. akt. II SA/Gd 582/14.
Zdaniem skarżącego odmowa wydania zaświadczenia pozbawiła go istotnego dowodu w sprawie o zwrot rodzinnej nieruchomości ziemskiej, przejętej niezgodnie z prawem na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący załączył jednocześnie do skargi postanowienie Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku po A.C.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że nie zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do jego uchylenia.
Zgodnie z art. 306a § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Jak stanowi z kolei § 2 tego przepisu, zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (art. 306a § 3).
Interpretując treść tego przepisu należy w pierwszej kolejności podkreślić, że osobą ubiegającą się o wydanie zaświadczenia nie może być każdy, ale tylko ten kto ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli zatem odrębne ustawy wprowadzają obowiązek urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, to wówczas urząd skarbowy wydaje zaświadczenie uwzględniając w jego treści regulacje wynikające z odrębnych przepisów. Zaświadczenie jest wydane również w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i wówczas w treści zaświadczenia znajduje odzwierciedlenie treść wniosku podatnika. Wskazanie na interes prawny oznacza, że żądający wydania zaświadczenia musi być legitymowany do jego uzyskania.
W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt, a nie interes faktyczny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Podkreśla się także, że interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (zob. postanowienie NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., II OZ 280/08, LEX nr 506870).
Interes prawny to taki, który został wzięty przez prawo w ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami jakiegoś podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakimi dysponują wobec danego podmiotu.
Interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (zob. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 7 uzupełnione i rozszerzone, Warszawa 2005, s. 224 i n). Należy podkreślić, że interes prawny jest zarazem kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej, mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Można ująć go też, jako potrzebę ochrony sfery prawnej obywatela wyznaczającą zakres jego działań lub subiektywnie odczuwaną potrzebę utrzymania istniejącego, lub spowodowania takiego stanu rzeczy, jaki dany podmiot uważa za korzystny, przy czym korzyść ta musi mieć swoje źródło w prawie (zob. J. Klimkowicz, Interwencja uboczna w według k.p.c., Warszawa 1972, s. 50).
Należy również wskazać, że postępowanie określone w art. 306b § 2 Ordynacji podatkowej jest postępowaniem wyjaśniającym, ograniczonym do minimum niezbędnego do urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych pozostających w dyspozycji organu podatkowego mającego wydać zaświadczenie (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 143/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów Ordynacji podatkowej nie można bowiem wyprowadzić wniosku, że organ ma obowiązek wydać zaświadczenie w każdym przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub ubiega się o nie osoba ze względu na swój interes prawny. Organ wydając zaświadczenie potwierdza bowiem jedynie te informacje, których jest dysponentem. Jest to więc akt wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym.
Postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia jest uproszczone i odformalizowane. Organ działa bowiem jedynie w granicach zgodnego z prawem żądania wnioskodawcy, mając ograniczony zakres czynności dowodowych, które jest władny podjąć. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, aczkolwiek odformalizowane, wiąże się jednak z pewnym rygoryzmem proceduralnym spowodowanym skutkami, jakie wywołują zaświadczenia, które mają charakter dokumentów urzędowych (por. art. 194 Ordynacji podatkowej i art. 76 k.p.a.), stanowiąc dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (por. J. Zubrzycki, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wydawnictwo Unimex, Wrocław 2008, s. 1117).
Z powyższych uwag wynika zatem, że zaświadczenie musi zawierać prawdziwie i pewne informacje. Nie może ono zatem potwierdzać stanu faktycznego, w zakresie którego zachodzą wątpliwości. Tylko bowiem niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem - dokumentem urzędowym.
W rozpoznawanej sprawie wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem skarżącego wymagało wykazania przez J.C., że zalicza się do kręgu spadkobierców po zmarłym ojcu, A.C.
Sąd rozpoznający sprawę zgadza się z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 386/07, że osoba wywodząca swoje uprawnienia (interes prawny) z następstwa prawnego powinna legitymować się dokumentem potwierdzającym jej status, w szczególności postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, które stwarza domniemanie, że wymienione w nim osoby stały się spadkobiercami (por. art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego). Orzeczenie takie ma wprawdzie charakter deklaratoryjny (potwierdza istniejący stan rzeczy), gdyż przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego następuje z chwilą śmierci spadkodawcy, (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego), nie oznacza to jednak, że wystarczające dla wykazania statusu następcy prawnego jest powołanie się na fakt pokrewieństwa ze zmarłym. Okoliczność ta świadczy o przynależności do kręgu spadkobierców ustawowych (por. art. 931 i n. Kodeksu cywilnego), ale nie przesądza definitywnie, czy dana osoba jest rzeczywistym następcą prawnym zmarłego.
Przepisy prawa spadkowego przewidują bowiem szereg sytuacji powodujących wyłączenie spadkobierców ustawowych od dziedziczenia (np. możliwość odrzucenia spadku - art. 1012 i art. 1020 Kodeksu cywilnego).
W kontekście poczynionych uwag należy mieć na uwadze, że wydając zaskarżone postanowienie Kolegium rozpatrzyło wniosek skarżącego odmownie z uwagi na brak dowodu wskazującego na to, iż J.C. jest następcą prawnym A.C. Dowodem, który uzasadniałby ustalenie powyższej okoliczności ponad wszelką wątpliwość, było postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, nieprzedłożone przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego. Nie stanowi zatem o wadliwości zaskarżonego postanowienia fakt, że Kolegium nie uznało za zasadne oprzeć się wyłącznie na tych dowodach i oświadczeniach, które zostały zaprezentowane przez skarżącego. Kluczowe znacznie dla możliwości wydania wnioskowanego przez stronę zaświadczenia miało bowiem postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, które nie istniało jeszcze w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia.
Odnosząc się do podnoszonego przez stronę argumentu co do tego, że w sprawie administracyjnej, która ostatecznie zakończyła się wydaniem orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (II SA/Gd 582/14), swoje żądanie skarżący opierał na identycznych dokumentach, Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, iż kontrolą sądowoadministracyjną w tym postępowaniu było objęte badanie kwestii dopuszczalności drogi administracyjnej, jako właściwej do realizacji roszczeń skarżącego. Sąd nie dokonywał jednak oceny tego, czy J.C. w sposób prawidłowy, za pomocą odpowiednich dowodów, wykazał swój interes prawny w zakresie złożonego w postępowaniu administracyjnym wniosku.
Dodania wymaga przy tym, że odmowa wydania zaświadczenia nie pozbawia skarżącego prawa do ponownego wystąpienia do organu z tym wnioskiem zwłaszcza, że w chwili obecnej dysponuje już stosownym postanowieniem wydanym przez Sąd Rejonowy z dnia 2 listopada 2015 roku, sygn. akt [...], w oparciu o które jest władny wykazać swój interes prawny jako spadkobierca A.C.
Podsumowując wskazać należy, że instytucją, która pozwala spadkobiercy na wylegitymowanie się swoim statusem przed innymi osobami, jest sądowe stwierdzenie nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Osoba wywodząca swoje uprawnienia (interes prawny) z następstwa prawnego powinna legitymować się dokumentem potwierdzającym jej status, albowiem ustalenia kręgu spadkobierców nie może dokonać organ administracji.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.