Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę E.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 kwietnia 2021 r., w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd uznał bowiem, że strona skarżąca uiściła wpis od skargi z uchybieniem terminu.
W piśmie z dnia 15 lipca 2021 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając złożony wniosek E.D. wskazał, że w dniu 26 kwietnia 2021 r. opuścił Areszt Śledczy w S., był "przybity" i nie wszystko do niego docierało. Dodał ponadto, że w 2020 r. przebywał w szpitalu na oddziale psychiatrycznym oraz, że nie posiadał żadnych środków pieniężnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc:
- • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu,
- • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu,
- • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono.
Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć.
Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144).
W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02).
W ocenie Sądu strona nie uprawdopodobniła, aby za przywróceniem terminu przemawiało zaistnienie okoliczności w postaci wystąpienia, jak się wydaje, złego stanu psychicznego po opuszczeniu przez wnioskodawcę Aresztu Śledczego.
Według Słownika Języka Polskiego PWN uprawdopodobnić to "sprawić, że coś staje się prawdopodobne". Z kolei przez prawdopodobną należy rozumieć sytuację, która wydaje się być prawdziwa; jest duża szansa, że się wydarzyła. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na pewnym odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia. Uprawdopodobnienie oznacza ustalenie określonego faktu (zdarzenia czy też okoliczności) na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na uznanie zgodności dowodzonych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie należy zatem rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa niedającego pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych.
Do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy zatem samo ogólnikowe powołanie się na stan psychiczny wnioskodawcy, jeśli takiemu stwierdzeniu nie towarzyszy przedstawienie dowodów, które pozwalają stwierdzić, że taki stan rzeczy mógł mieć wpływ na zaniechanie podjęcia określonych czynności postępowania przez samego skarżącego. Zaistnienie stanu "złego samopoczucia" nie oznacza jeszcze, że sytuacja ta dotknęła stronę w taki sposób, iż nie była ona w stanie dokonać czynności postępowania w wymaganym terminie. Należy mieć na uwadze, że nie każde zaburzenie czynności psychicznych stanowi automatycznie przeszkodę do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego powołanie się przed Sądem na okoliczność stanu zdrowia psychicznego wymaga wykazania, że był on tego rodzaju, że uniemożliwił działanie stronie. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu wystąpienia zaburzeń uniemożliwianych stronie prawidłowe funkcjonowanie, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania tj., że skarżący z uwagi na stan psychiczny nie był w stanie dochować terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Tymczasem, poza złożeniem stosownego wniosku strona nie przedstawiła Sądowi żadnych dowodów, które mogłyby choćby uprawdopodobnić istnienie sytuacji zdrowotnej uniemożliwiającej stronie prawidłowe funkcjonowanie. Brak takich danych nie pozwala zatem przyjąć, że strona wykazała brak swojej winy w niedochowaniu terminu do dokonania czynności postępowania.
Dodać przy tym należy, że uzasadnieniem dla przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu nie może być argumentacja o braku środków finansowych. Strona, która nie dysponuje odpowiednimi środkami na poniesienie kosztów postępowania może bowiem, w terminie obowiązującym dla uiszczenia wpisu od skargi, złożyć wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Skarżący został o tym pouczony w związku z doręczaniem zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu. Stosownego wniosku w tym przedmiocie strona jednak nie złożyła.
W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 orzekł jak w sentencji postanowienia.