Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 września 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego z urzędu radcę prawnego K. J. Dnia 29 września 2014 r. pełnomocnik skarżącego złożył osobiście wniosek o udostępnienie mu akt niniejszej sprawy celem wykonania fotokopii, który został uwzględniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 17 października 2014 r.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że nie ma kompetencji do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, o co wnosi skarżący. Jednocześnie Sąd uznał, że wniosek skarżącego dotyczy wstrzymania zaskarżonej decyzji i stwierdził, że jest on bezzasadny, gdyż odnosi się do decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych, a zatem aktu ze swej istoty nie nadającego się do wykonania. Wskazał, że zaskarżona decyzja w żadnej mierze nie określa powinnego, nakazanego lub zakazanego zachowania, a tym samym nie może stanowić podstawy do podejmowania przez organy podatkowe czynności zmierzających do doprowadzenia do stanu zgodnego z rozstrzygnięciem.
Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 22 października 2014 r. zawiadomił Sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia zażalenia na powołane postanowienie i wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu z tytułu jej sporządzenia. Oświadczył, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Do pisma dołączył sporządzoną opinię, w której uzasadnieniu w całości podzielił stanowisko Sądu.
Zgodnie z brzmieniem art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 i z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007).
Ocena podjętych przez pełnomocnika w niniejszej sprawie czynności w postaci sporządzonej przez niego opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji nie prowadzi do uznania, że spełniają one kryterium pomocy prawnej. W żaden sposób nie przemawiają też za przyjęciem jako uzasadnionego stwierdzenia, że w jakikolwiek sposób przyczyniły się one do ochrony interesu prawnego skarżącego, a tym samym by dawały podstawę do dochodzenia z tego tytułu prawa do wynagrodzenia za pomoc prawną.
W przypadku gdy strona działa przez fachowego pełnomocnika, rodzaj i zakres czynności jakie należy podjąć w sprawie pozostaje każdorazowo do jego uznania w zależności od etapu na jakim znajduje się dana sprawa, jednak za których prawidłowość ponosi on pełną odpowiedzialność (w szczególności odnosi się to do sytuacji, w której pełnomocnik został dla strony ustanowiony w ramach prawa pomocy, wynikającej z istoty tego prawa).
Profesjonalny pełnomocnik nie może więc wywodzić uprawnienia do wynagrodzenia z wadliwych czynności samodzielnie dokonywanych w sprawie przez reprezentowaną przez siebie osobę, tym bardziej gdy nie są one uzasadnione i całkowicie zbędnie angażujące aktywność Sądu, co – zdaniem orzekającego – miało miejsce w niniejszej sprawie.
W sporządzonej opinii pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał, na czym jego pomoc prawna faktycznie polegała.
W tej sytuacji, skoro pełnomocnik faktycznie nie udzielił skarżącemu pomocy prawnej, to złożony przez niego wniosek należało ocenić jako zmierzający wyłącznie do uzyskania dodatkowego wynagrodzenia, nie pozostającego w związku z działaniami noszącymi znamiona pomocy prawnej.
Nie kwestionując faktu dokonania przez pełnomocnika wyżej określonej czynności (sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia) należy jednak wyraźnie podkreślić, że nie miała ona charakteru pomocy prawnej; zgodnie z postanowieniem SN z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.