Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni, będący jednocześnie wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku pana W. N. na podstawie tytułów wykonawczych:
z 20 sierpnia 2020 r., obejmującego podatek od osób fizycznych za 2019 r., w łącznej wysokości należności głównej 3.876 zł. z 29 kwietnia 2021 r., obejmującego nieuregulowany podatek od towarów i usług za grudzień 2020 r., w wysokości należności głównej 738 zł, z 1 czerwca 2021 r., obejmującego nieuregulowany podatek od towarów i usług za wrzesień i październik 2020 r., w łącznej wysokości należności głównej 535 zł, z 1 czerwca 2021 r., obejmującego nieuregulowany podatek od towarów i usług za marzec 2021 r. w łącznej wysokości należności głównej 1.042 zł,
- - z 24 stycznia 2022 r., obejmującego nieuregulowany podatek od towarów i usług za grudzień 2019 r., kwiecień i maj 2020 r., w łącznej wysokości należności głównej 765 zł.
Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu na wcześniejszym etapie postępowania.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze, zawiadomieniem z 2 lutego 2022 r. dokonał w G. S.A. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej o której mowa w art. 62b ust 2 pkt 2 ustawy - Prawo Bankowe lub innych należności pieniężnych. Zawiadomienie to doręczono Bankowi tego samego dnia. W odpowiedzi na Bank poinformował o braku środków na rachunku bankowym. Wydruk zawiadomienia przesłano zobowiązanemu, za pośrednictwem ePUAP, w dniu 3 lutego 2022 r. (wraz z wydrukiem aktualizacji).
Pan W. N., w piśmie z dnia 13 lutego 2022 r., wniósł skargę na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w G. S.A. oraz skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu zajęcia wynagrodzenia za pracę w B. Sp. z o.o., dokonane zawiadomieniem z 2 lutego 2022 r. W motywach obu skarg zobowiązany zarzucił wady formalnoprawne dokumentów elektronicznych będących podstawą dokonanych czynności egzekucyjnych w zakresie: braku podpisu osoby je wnoszącej ze strony organu egzekucyjnego oraz nie spełnienie warunku podpisania kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez osobę nie posiadającą certyfikatu kwalifikowanego, co dyskwalifikuje je w przestrzeni prawnej w rozumieniu przepisów o doręczaniu elektronicznych pism przez podmioty publiczne. Podniósł także zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i negatywny skutek zajęcia wynagrodzenia za pracę dla relacji z pracodawcą, powodujący rozwiązanie umowy o pracę.
Postanowieniem z 14 marca 2022 r. (doręczonym zobowiązanemu 27 marca 2022 r.) organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu rachunku bankowego w G. S.A., dokonaną zawiadomieniem z 2 lutego 2022 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z 19 maja 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 lit.a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") – egzekucję z rachunków bankowych. W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ egzekucyjny przesłał do G. S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwał G. S.A., aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego skarżącego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Zawiadomienie to doręczono do G. S.A. 2 lutego 2022 r. drogą elektroniczną. Jego treść zgodna jest z wymogami art. 67 § 2a u.p.e.a. Organ nadzoru wyjaśnił, że w takim zawiadomieniu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie z wskazanym wyżej przepisem zawiadomienie to zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu. W przedmiotowym zawiadomieniu zawarte są wszystkie wymagane prawem elementy.
Dyrektor podniósł, że dokument mający postać elektroniczną uwierzytelniany jest przez opatrzenie go jednym z trzech wymienionych w art. 26e § 1 u.p.e.a. podpisów elektronicznych albo jedną ze wskazanych pieczęci elektronicznych. W takiej właśnie elektronicznej postaci dokument ten został przesłany do banku. Zgodnie z art. 26e § 2 u.p.e.a. wydruk dokumentu sporządzonego w postaci elektronicznej stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Doręczenie skarżącemu takiego wydruku, uznaje się zatem za doręczenie pisma (zgodnie z art. 26e § 4 u.p.e.a.).
Dyrektor wskazał, że przesłane do skarżącego pisma (pliki: "zajęcie rachunku bankowego [...]" oraz "zajęcie rachunku bankowego [...]") istotnie nie zostały opatrzone podpisem kwalifikowanym, albowiem organ wysłał do zobowiązanego jedynie wydruk zawiadomienia oraz jego aktualizacji. Pierwotny dokument został przesłany do banku przez Ogniwo. Wydruki te odzwierciedlają treść przesłanych do banku zawiadomień oraz zawierają informację o sporządzeniu pisma w postaci elektronicznej i opatrzeniu pisma podpisem elektronicznym. Doręczenie wydruku, zgodnie z treścią art. 26d § 4 u.p.e.a. uznaje się za doręczenie pisma.
W ocenie organu nadzoru w sprawie nie zaistniały także uchybienia formalne. Sporne zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. oraz zostało sporządzone według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, tym samym uznać należy, że organ egzekucyjny dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ egzekucyjny zawarte w piśmie z 13 lutego 2022 roku skargi na: zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w G. S.A. oraz zajęcie wynagrodzenia w B. Sp. z o.o. rozpatrzył odrębnie dwoma postanowieniami z 14 marca 2022 roku. Z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcia te obejmują skargi dotyczące różnych czynności, których podstawą dokonania są inne przepisy, zdaniem organu nadzoru uznać należy, że nie doszło tym samym do naruszenia przepisów K.p.a. i u.p.e.a.
Odnosząc się do argumentu braku ustosunkowania przez organ egzekucyjny do kwestii uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego Dyrektor wyjaśnił, że w skardze z 13 lutego 2022 r. skarżący odniósł się jedynie do uciążliwości zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wynagrodzenia za pracę. Treść pisma Skarżącego nie pozostawała w tym względzie żadnych wątpliwości. Organ egzekucyjny związany jest treścią żądania i nie może sam go poszerzać. Zatem, organ rozpoznał skargę w sposób prawidłowy.
Dyrektor wskazał ponadto, że kwestie związane z zaliczeniem przez stronę w sposób dobrowolny wpłat na podatek VAT na zaległości podatkowe umorzone w trybie art. 59 § 12 u.p.e.a. i wynikające z tego wystawienie tytułów wykonawczych z uwagi na fakt, że dotyczą czynności dokonywanych przez organ egzekucyjny objętych zakresem innego środka prawnego, nie mogą być przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia.
Końcowo organ nadzoru wskazał, że przesłanie tytułu wykonawczego z 24 stycznia 2022 r. na adres zamieszkania zobowiązanego a nie na adres korespondencyjny nie było ze strony organu egzekucyjnego próbą ograniczenia praw strony. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że zobowiązany korespondencję odebrał osobiście. Z materiału dowodowego wynika także, że zobowiązany wniósł zarzuty od powyższego tytułu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan W. N. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
* brak wskazania w wydanym postanowieniu, kwestii, przedawnienia zaległości podatkowych na jakie zostały zaliczone dobrowolne wpłaty podatku VAT (będące podstawą wystawionych tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego) na skutek istnienia w przestrzeni prawnej dwóch tytułów egzekucyjnych, dotyczących tych samych zobowiązań, co w jednoznaczny sposób zostało uznane przez WSA w Gdańsku za niedopuszczalne i naruszające przepisy prawa w toku z dnia 20 kwietnia 2021 r o sygnaturze I SA/Gd 909/20 od której DIAS złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego,
* brak wskazania w wydanym postanowieniu podstawy prawnej uznania za prawidłowe kwestii rozdziału przez organ egzekucyjny sprawy zajęcia egzekucyjnego wynagrodzenia za pracę oraz zajęcia rachunku bankowego do odrębnych postępowań przez co niemożliwa jest ich ocena całościowa w aspekcie uciążliwości zastosowanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych,
* brak jakiegokolwiek odniesienia w wydanym postanowieniu do kwestii braku podpisu osoby wysyłającej wiadomości w formie dokumentu elektronicznego na (...) adres elektroniczny w serwisie e-puap z 3 lutego 2022 r. i zawierającej załączniki z 13 lutego 2022 r. (stanowiące pismo utrwalone w postaci elektronicznej w rozumieniu art. 14 § 1a kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. co uniemożliwia jej poprawną weryfikację i narusza zasady doręczania pism drogą elektroniczną.
W związku z powyższym skarżący wniósł o:
* uznanie, że doręczenie zajęcia egzekucyjnego odbyło się z naruszeniem przepisów o doręczaniu korespondencji drogą elektroniczną na skutek jej niepodpisania, co uniemożliwia właściwą kontrolę prowadzonego postępowania egzekucyjnego i narusza (...) uprawnienia do pełnego uczestnictwa w nim na każdym jego etapie,
* uznanie, że jednoczesne zajęcie wynagrodzenia za pracę na podstawie skarżonego zawiadomienia oraz rachunku bankowego przesłane drogą elektroniczną jedną wiadomością w dniu 3 lutego 2022 roku na mój adres do doręczeń na platformie usług elektronicznych ePUAP, ma charakter celowego zastosowania uciążliwego środka egzekucyjnego o charakterze wyłącznie represyjnym,
* uznanie, że rzekome zaległości podatkowe będące przedmiotem skarżonego zawiadomienia NUS o zajęciu rachunku bankowego powstały na skutek bezprawnego zaliczenia dobrowolnych wpłat podatku VAT za okres od grudnia 2019 r. do marca 2021 r. (poz. 2-8 zawiadomienia), na zaległości podatkowe z roku 2007, które z mocy prawa uległy przedawnieniu,
* zbadanie przez WSA w Gdańsku czy zarówno DIAS jak i NUS właściwie interpretują sformułowania "adres do korespondencji" na skutek wielokrotnie powtarzającego się od przeszło 10 lat przesyłania korespondencji na niewłaściwy adres co jest w moim przekonaniu próbą pozbawienia prawa do uczestniczenia w postępowania w pełnym jego zakresie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W związku z powyższym Sąd nie był związany zawartym w skardze wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wymaga zaznaczenia, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron. Sąd mógł rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, gdyż przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. Podkreślić należy, że dopuszczenie rozpoznania spraw w trybie uproszczonym stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Zastosowanie trybu uproszczonego w tego typu sprawach z pewnością nie może być więc uznane za niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu, ponieważ stanowi element skracania i przyspieszenia procedur sądowych, bez pozbawienia strony należnych uprawnień procesowych (zob. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt I OSK 511/18, z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt II FSK 1894/17, dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 597/16).
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13).
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; por. też wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2966/17, wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1098/18).
Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych.
Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13).
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo dokonał oceny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez G. S.A., dokonanego na podstawie zawiadomienia z dnia 2 lutego 2022 r. nr 2209-SEE.711.47231428.2022.1.KNG9.
Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12) lit. a) u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane w art. 80 i nast. ustawy.
Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.
Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 ww. ustawy).
Stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.
Zgodnie z § 2 ww. artykułu, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
- 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
- 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
- 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
- 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;
- 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
- 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;
- 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
- 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
- 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Na podstawie art. 67 § 1a u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1.
Ponadto, stosownie do treści art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu zawiera numer PESEL lub NIP zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu. Zawiadomienie o zajęciu opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, mając na względzie bezpieczeństwo posługiwania się dokumentami w postaci elektronicznej oraz sprawność i skuteczność egzekucji (art. 67 § 2c u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie zawiadomieniami z dnia 2 lutego 2022 r., aktualizowanego 3 lutego 2022 r. dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w G. S.A.
W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a.
Organ egzekucyjny przesłał do dłużnika zajętej wierzytelności – G. S.A. - zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego i zawiadomił skarżącego o zajęciu ww. wierzytelności, doręczając w dniu 3 lutego 2022 r. wydruki przedmiotowych zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Podjęte czynności organu egzekucyjnemu odpowiadają dyspozycji przepisów art. 80 u.p.e.a.
Dyrektor zasadnie stwierdził, że zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. z uwzględnieniem treści § 2a tego artykułu, w tym m.in. numer tytułu wykonawczego, który jest podstawą wystawienia tego zawiadomienia, a także kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek. Zgodnie z art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a. przedmiotowe zawiadomienia zawierają również kwotę należnych kosztów egzekucyjnych.
W myśl z art. 67 § 1a u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej i w takim przypadku zgodnie z art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zważywszy, że zawiadomienia o zajęciu przesłane zostały do banku w formie elektronicznej - na co wskazuje również zamieszczona w zawiadomieniach informacja o zastosowanym art. 26e § 1 u.p.e.a. - to wydruki tych zawiadomień, które zobowiązany otrzymał nie mogły zawierać danych określonych w art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a.
Brak podpisu na piśmie przewodnim z 3 lutego 2022 r. nie stanowi uchybienia formalnego, albowiem na załączonych dokumentach podpis został złożony (por. uchwała NSA z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21).
Organ egzekucyjny przesłał do banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych (dalej jako zajęcie rachunku VAT) do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
- 1. po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych
- 2. nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
- 3. po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Organ egzekucyjny zawiadomił skarżącego o zajęciu rachunku VAT, doręczając prawidłowo w dniu 16 lutego 2022 r. odpis przedmiotowego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a., tj.: 1.oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2.oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3.określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4.numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju; 5.kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6.kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; a)opłaty manipulacyjnej, b)opłaty za czynności egzekucyjne, c)wydatków egzekucyjnych, d)opłaty egzekucyjnej, 7.wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8.pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia.
Zauważyć należy, że zawiadomienie nie zawiera elementu wskazanego w art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a., tj. podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 67 § 2a u.p.e.a.- jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz pieczęci organu egzekucyjnego.
Zawiadomienie spełnia również warunek określony w art. 67 § 2d u.p.e.a., zgodnie z którym zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawiera również rodzaj należności pieniężnej, jeżeli należność: 1.jest zobowiązaniem podatkowym; 2.może być dochodzona z rachunku VAT, o którym mowa w art. 62a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.
Zarzut wadliwego "rozdziału" przez organ egzekucyjny spraw zajęcia egzekucyjnego z wynagrodzenia za pracę oraz zajęcia rachunku bankowego i prowadzenia odrębnych postępowań jest wywodzony z dostrzeżonej przez skarżącego celowości łącznego rozpoznania w aspekcie uciążliwości zastosowanych przez organ czynności egzekucyjnych. W sprawie nie jest sporne, że działania organu nie narusza art. 62 k.p.a. odpowiednio na podstawie art. 18 u.p.e.a. stosowanego w sprawie.
Nie zasługiwały również na aprobatę zarzuty co do represyjnego charakteru dokonanego zajęcia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej słusznie bowiem wskazał, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie. Zastosowany przez organ środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku VAT w banku nie doprowadził do wyegzekwowania obowiązków, z uwagi na brak środków na prowadzonym rachunku. W tych okolicznościach trudno zatem uznać podniesiony zarzut za uzasadniony.
Wybór środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. w postaci egzekucji z rachunku bankowego realizuje zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku. Co istotne, skarżący w toku postępowania egzekucyjnego nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, uchylając tym samym zaskarżoną czynność egzekucyjną.
Zgłoszony wniosek o wskazanie przez organ, co uznaje za działanie represyjne nie może być uwzględniony, albowiem organ rozpoznaje konkretną sprawę, dokonując oceny, czy zaskarżony środek egzekucyjny nie jest nadmiernie uciążliwy.
Przechodząc do zarzutu nierespektowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni sposobu doręczenia upomnienia i zawiadomienia o zaskarżonym zajęciu egzekucyjnym zgodnie z art. 39 k.p.a., Sąd wskazuje, że złożona przez skarżącego dyspozycja do kierowania wszelkiej korespondencji na adres elektroniczny została przez organ uwzględniona.
Przesłanie tytułu wykonawczego na adres inny niż wskazany adres korespondencyjny stanowi uchybienie procesowe, które nie jest kwestionowane przez organ. Naruszenie przepisów postępowania może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia jedynie wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania mogłoby mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie fakt odebrania przez skarżącego korespondencji wysłanej na adres zamieszkania oraz aktywność procesowa w zakresie korzystania z możliwości obrony swoich praw potwierdzają, że uchybienie procesowe nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W skardze na czynność egzekucyjną zobowiązany podniósł także zarzut, który nie może być przedmiotem rozpoznania w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., to jest zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Jak wyżej wskazano, skarga wniesiona w trybie art. 54 u.p.e.a. może obejmować tylko te kwestie, wobec których nie przewidziano innej, odrębnej procedury, w związku z tym w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty, które objęte są przepisem art. 33 u.p.e.a.
Skarga na czynności egzekucyjne swym zakresem obejmuje wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Go 180/17,; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12).
Tym samym, nie bada się w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia wierzytelności wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, czy przedawnienia należności publicznoprawnych (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 438/18; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2299/12). Podkreśla się także w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18).
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.