Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku pana W. N. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 stycznia 2022 roku, obejmującego nieuregulowany podatek od towarów i usług za grudzień 2019 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w łącznej wysokości należności głównej 765,00 zł.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni w oparciu o powyższy tytuł wykonawczy, sporządził w dniu 26 stycznia 2022 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w M. S.A.
Zawiadomienie doręczono bankowi w dniu 26 stycznia 2022 r., który tego samego dnia poinformował organ egzekucyjny o braku środków na zajętym rachunku bankowym. Wydruk zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 16 lutego 2022 roku na adres: ul. [...], [...] G..
Korzystając z przysługującego prawa, pismem z 22 lutego 2022 roku, przesłanym przez e-PUAP 23 lutego 2022 roku, pan W. N. wniósł w oparciu o art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") skargę na dokonane przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. W skardze zarzucił organowi egzekucyjnemu zbytnią uciążliwość środka egzekucyjnego, poprzez działanie represyjne, mające na celu pozbawienie osoby zobowiązanej podstaw finansowych zarówno dla zwykłego, codziennego funkcjonowania, jak i prowadzenia działalności gospodarczej. Dodatkowo zarzucił organowi egzekucyjnemu dokonywanie czynności z naruszeniem ustawy, w związku z czym wniósł o uchylenie w całości w/w czynności oraz wycofanie z obrotu prawnego wystawionego tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z 23 marca 2022 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni oddalił wniesioną skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 23 maja 2022 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a wskazanej ustawy, tj. egzekucję z rachunków bankowych.
Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny przesłał do M. S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwał M. S.A., aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego strony do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Zawiadomienie doręczono do M. S.A. w dniu 26 stycznia 2022 r. za pośrednictwem drogi elektronicznej. Organ nadzoru wyjaśnił, że w takim zawiadomieniu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie z wskazanym wyżej przepisem zawiadomienie to zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu. W przedmiotowym zawiadomieniu zawarte są wszystkie wymagane prawem elementy.
Dyrektor podniósł, że dokument mający postać elektroniczną uwierzytelniany jest przez opatrzenie go jednym z trzech wymienionych w art. 26e § 1 u.p.e.a. podpisów elektronicznych albo jedną ze wskazanych pieczęci elektronicznych. W takiej właśnie elektronicznej postaci dokument ten został przesłany do banku.
W ocenie organu nadzoru w sprawie nie zaistniały także uchybienia formalne. Sporne zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. oraz zostało sporządzone według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, tym samym uznać należy, że organ egzekucyjny dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ustosunkowując się do argumentu w zakresie represyjnego charakteru dokonanego zajęcia, Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie. Zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku w M. S.A. nie doprowadził do wyegzekwowania obowiązków, z uwagi na brak środków na prowadzonym dla strony rachunku. W rezultacie organ nadzoru uznał powyższy zarzut za nieuzasadniony.
Dodatkowo wyjaśnił, że wybór środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt. 12 lit. a) u.p.e.a. w postaci egzekucji z rachunku bankowego realizuje zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 wskazanej ustawy, tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku. W toku postępowania egzekucyjnego strona nie wskazała żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, uchylając tym samym zaskarżoną czynność egzekucyjną.
W ocenie organu kwestie dotyczące prawidłowości i dopuszczalności wystawienia tytułu wykonawczego, dokonywania zaliczeń dobrowolnych wpłat, jak też przedawnienia zobowiązania objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym nie mogły stanowić przedmiotu badania w niniejszym postępowaniu, bowiem wykraczają poza jego zakres.
Końcowo Dyrektor wskazał, że fakt wysłania korespondencji zawierającej wydruk zawiadomienia o zajęciu oraz odpis tytułu wykonawczego na adres miejsca zamieszkania strony, a nie na przez platformę e-PUAP, nie wywołał negatywnych dla niej skutków. Z akt sprawy wynika, że strona korespondencję tę odebrała, co pozwoliło jej na skorzystanie ze środków zaskarżenia, w tym zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz skargi na czynności egzekucyjne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku pan W.N. wniósł o uchylenie organów pierwszej i drugiej instancji w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zawiadomienia o zajęciu bankowego z 26 stycznia 2022 r., jako naruszającego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zasady państwa praworządnego. Wniósł ponadto o uznanie, że zajęcie rachunku bankowego ma charakter działania represyjnego w kontekście całokształtu prowadzonych działań przez organy egzekucyjne; uznanie, że rzekome zaległości podatkowe będące przedmiotem skarżonego zawiadomienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni o zajęciu rachunku bankowego powstały na skutek bezprawnego zaliczenia dobrowolnych wpłat podatku VAT za okres grudzień 2019r., kwiecień i maj 2020 r. w łącznej wysokości należności głównej 765,00 zł, na zaległości podatkowe z roku 2007, które z mocy prawa uległy przedawnieniu.
Wniósł ponadto o zbadanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku czy organy obu instancji właściwie interpretują sformułowanie "adres do korespondencji", na skutek wielokrotnie powtarzającego się od przeszło 10 lat przesyłania korespondencji na niewłaściwy adres, co w jego ocenie jest próbą pozbawienia skarżącego prawa do uczestnictwa w postępowaniu w pełnym zakresie. Końcowo wniósł o rozpatrzenie skargi na rozprawie oraz obciążenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztami postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił brak wskazania kwestii, przedawnienia zaległości podatkowych na jakie zostały zaliczone dobrowolne wpłaty podatku VAT (będące podstawą wystawionych tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego) na skutek istnienia w przestrzeni prawnej dwóch tytułów egzekucyjnych, dotyczących tych samych zobowiązań, co w sposób jednoznaczny zostało uznane przez WSA w Gdańsku za niedopuszczalne i naruszające przepisy prawa w wyroku z 20 kwietnia 2021 r. o sygnaturze I SA/Gd 909/20, od której Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił ponadto brak wskazania w wydanym postanowieniu, co Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, jako organ odwoławczy, jest skłonny uznać za działanie o charakterze represyjnym lub wskazanie co najmniej podstawy prawnej regulującej tą kwestię, co stanowi jeden z obowiązków ciążących na nim jako organie odwoławczym.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W związku z powyższym Sąd nie był związany zawartym w skardze wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wymaga zaznaczenia, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron. Sąd mógł rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, gdyż przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. Podkreślić należy, że dopuszczenie rozpoznania spraw w trybie uproszczonym stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Zastosowanie trybu uproszczonego w tego typu sprawach z pewnością nie może być więc uznane za niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu, ponieważ stanowi element skracania i przyspieszenia procedur sądowych, bez pozbawienia strony należnych uprawnień procesowych (zob. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt I OSK 511/18, z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt II FSK 1894/17, dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 597/16).
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13).
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; por. też wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2966/17, wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1098/18).
Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych.
Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13).
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo dokonał oceny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez M. S.A., dokonanego na podstawie zawiadomienia z dnia 26 stycznia 2022 r. nr 2209-SEE.711.46870241.2022.1.KGM9.
Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12) lit. a) u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane w art. 80 i nast. ustawy.
Organ egzekucyjny przesłał do M. S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych (dalej jako zajęcie rachunku VAT) do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
- 1. po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych
- 2. nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
- 3. po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Organ egzekucyjny zawiadomił skarżącego o zajęciu rachunku VAT, doręczając prawidłowo w dniu 16 lutego 2022 r. odpis przedmiotowego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a., tj.: 1.oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2.oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3.określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4.numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju; 5.kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6.kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; a)opłaty manipulacyjnej, b)opłaty za czynności egzekucyjne, c)wydatków egzekucyjnych, d)opłaty egzekucyjnej, 7.wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8.pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia.
Zauważyć należy, że zawiadomienie nie zawiera elementu wskazanego w art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a., tj. podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 67 § 2a u.p.e.a.- jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz pieczęci organu egzekucyjnego.
Zawiadomienie spełnia również warunek określony w art. 67 § 2d u.p.e.a., zgodnie z którym zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawiera również rodzaj należności pieniężnej, jeżeli należność: 1.jest zobowiązaniem podatkowym; 2.może być dochodzona z rachunku VAT, o którym mowa w art. 62a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.
Nie zasługiwały również na aprobatę zarzuty co do represyjnego charakteru dokonanego zajęcia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej słusznie bowiem wskazał, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie. Zastosowany przez organ środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku VAT w banku nie doprowadził do wyegzekwowania obowiązków, z uwagi na brak środków na prowadzonym rachunku. W tych okolicznościach trudno zatem uznać podniesiony zarzut za uzasadniony.
Wybór środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. w postaci egzekucji z rachunku bankowego realizuje zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku. Co istotne, skarżący w toku postępowania egzekucyjnego nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, uchylając tym samym zaskarżoną czynność egzekucyjną.
Zgłoszony wniosek o wskazanie przez organ, co uznaje za działanie represyjne nie może być uwzględniony, albowiem organ rozpoznaje konkretną sprawę, dokonując oceny, czy zaskarżony środek egzekucyjny nie jest nadmiernie uciążliwy.
Przechodząc do zarzutu nierespektowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni sposobu doręczenia upomnienia i zawiadomienia o zaskarżonym zajęciu egzekucyjnym zgodnie z art. 39 k.p.a., Sąd wskazuje, że złożona przez skarżącego dyspozycja do kierowania wszelkiej korespondencji na adres elektroniczny została przez organ uwzględniona.
Uchybienie procesowe nie jest kwestionowane przez organ. Naruszenie przepisów postępowania może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia jedynie wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania mogłoby mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie fakt odebrania przez skarżącego korespondencji wysłanej na adres zamieszkania oraz aktywność procesowa w zakresie korzystania z możliwości obrony swoich praw potwierdzają, że uchybienie procesowe nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W skardze na czynność egzekucyjną zobowiązany podniósł także zarzut, który nie może być przedmiotem rozpoznania w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., to jest zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Jak wyżej wskazano, skarga wniesiona w trybie art. 54 u.p.e.a. może obejmować tylko te kwestie, wobec których nie przewidziano innej, odrębnej procedury, w związku z tym w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty, które objęte są przepisem art. 33 u.p.e.a.
Skarga na czynności egzekucyjne swym zakresem obejmuje wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Go 180/17,; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12).
Tym samym, nie bada się w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia wierzytelności wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, czy przedawnienia należności publicznoprawnych (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 438/18; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2299/12). Podkreśla się także w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18).
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.