Uzasadnienie
M. M. wnioskiem z dnia 6 września 2010 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 1.202 zł.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także dokumentów dołączonych do skargi i wniosku oraz przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 15 września 2010 r. (zaświadczenia wójta z dnia 22 września 2010 r. w przedmiocie wielkości gospodarstwa rolnego, zeznań podatkowych żony wnioskodawcy złożonych za rok 2009 – PIT-36 z załącznikami PIT-B i PIT-O, PIT-28 i PIT-28/B, zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-1, podatkowej księgi przychodów i rozchodów – zestawienia przychodu, wydatków i dochodu za okres od stycznia do sierpnia 2010 r., ewidencji przychodów za okres od 1 czerwca do 3 sierpnia 2010 r., wyciągu z rachunku bankowego żony za okres od czerwca do sierpnia 2010 r., odpisów dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów mechanicznych, decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2010, faktur VAT za energię elektryczną i wodę, dodatkowych oświadczeń małżonków z dnia 28 września 2010 r., odpisów ksiąg wieczystych, tytułów wykonawczych z dnia 14 lutego i 17 października 2008 r., zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego z dnia 15 lutego, 2 czerwca i 31 października 2008 r., upomnień z dnia 28 grudnia 2007 r., 8 kwietnia i 6 października 2008 r.), ustalono, że prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu małżonków pozostaje dwóch małoletnich synów, wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje dochody w wysokości 300 zł miesięcznie, nie otrzymuje płatności rolnych, natomiast jego żona uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej (handlowej), z której w roku 2009 osiągnęła dochód w wysokości 26.620,76 zł (wykazując przychód w kwocie 429.167,88 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 403.547,12 zł), w okresie od stycznia do sierpnia 2010 r. poniosła ona stratę w wysokości 37.524,80 zł (przychód z tego tytułu wyniósł 266.600,94 zł, zaś koszty – 304.125,74 zł), aktualnie miesięczny dochód z tego tytułu określono na kwotę 1.200 zł, posiada ona udziały wynoszące 10% w spółce cywilnej, która w roku 2009 z tytułu działalności gastronomicznej wykazała przychody ewidencjonowane w wysokości 48.464,80 zł (przychód skarżącej z tego tytułu wyniósł 4.846,48 zł), przychody spółki w okresie od czerwca do 3 sierpnia 2010 r. wyniosły 8.285,50 zł. Majątek skarżącego i jego żony stanowią: dom o powierzchni około 200 m2, lokale użytkowe o powierzchni 51,79 m2, 64,71 m2 i 70,40 m2 i 650 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 2.48 ha oraz nieruchomości niezabudowane o łącznej powierzchni 00.57.71 ha (przy czym na ww. nieruchomościach i lokalach użytkowych zostały ustanowione hipoteki na rzecz Skarbu Państwa do łącznej kwoty 1.194.472 zł), dwa samochody ciężarowe marki [...], rok produkcji 1995 i [...], rok produkcji 2001 oraz motorower, rok produkcji 2007, saldo rachunku bankowego prowadzonego w związku z wykonywaną przez żonę wnioskodawcy działalnością – który podlega zajęciu – dzień 31 sierpnia 2010 r. było ujemne i wynosiło 28 zł, innych rachunków bankowych, w tym lokat, małżonkowie nie posiadają.
Wydatki związane z kosztami utrzymania rodziny, do których wnioskodawca zaliczył opłaty za energię elektryczną, wodę i podatek od nieruchomości, wynoszą 1.566,40 zł. Zobowiązania podatkowe małżonków wynoszą łącznie 946.266 zł, a zaległości w podatku od nieruchomości – 17.571 zł.
Mając na uwadze powyższe, uznano, iż wnioskodawca wykazał, że na dzień wydania niniejszego postanowienia poniesienie przez niego pełnych kosztów sądowych spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Za taką oceną przemawia nie tylko wysokość miesięcznych dochodów i brak środków pieniężnych. Dokonując analizy możliwości płatniczych skarżącego nie można było pominąć kwoty wpisów sądowych, do których uiszczenia wezwany został skarżący i jego żona w sprawach ze skarg wniesionych na decyzje organu podatkowego w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001-2003 i 2005-2006 od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, a która łącznie wynosi 16.890 zł. Nie bez znaczenia jest także wysokość zobowiązań podatkowych małżonków. Wprawdzie małżonkowie posiadają znaczny majątek, który stanowią przede wszystkim nieruchomości, jednakże na uwadze mieć należy, że część z nich wykorzystywana jest w prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej (lokale użytkowe), która stanowi główne źródło utrzymania czteroosobowej rodziny.
Nadto, zostały one obciążone hipotekami na rzecz Skarbu Państwa. Przyjąć również należało, że składniki ruchome majątku małżonków, tj. samochody ciężarowe wykorzystywane są w prowadzonych przez każdego z nich działalnościach (gospodarczej i rolniczej). Konieczność ich zbycia bez wątpienia spowodowałaby trudności w wykonywaniu tych działalności, stanowiących – jak już wskazano – podstawowe źródło dochodów rodziny, jak również miałaby wpływ na ich wysokość.
Z tych względów uznano, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.