Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego), K. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z narzeczoną, na utrzymaniu ma małoletniego syna, źródłem dochodów rodziny jest prowadzone przez wnioskodawcę gospodarstwo rolne, z którego miesięczny dochód wynosi 938 zł i przyznany jego narzeczonej zasiłek z MOPS w kwocie 477 zł, posiada dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4.23 ha. W uzasadnieniu wyjaśnił, że dochody z gospodarstwa rolnego uzyskuje ze sprzedaży płodów jesienią, wobec czego mają one charakter sezonowy. Wskazał także, że posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu i z tego tytułu spłaca miesięczne raty.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 20 sierpnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów źródłowych, obrazujących jego sytuację finansową, tj.:
- 1. wszystkich odpisów złożonych przez wnioskodawcę i M. D. zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT 36L, PIT -37, PIT 38, PIT-39), a w przypadku nieskładania ich za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego;
- 2. wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i M. D. i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków z ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu;
- 3. dokumentu potwierdzającego wysokość przyznanego M. D. zasiłku z pomocy społecznej (np. decyzja);
- 4. oświadczenia złożonego przez M. D. w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych);
- 5. oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawcy oraz M. D. płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty);
- 6. dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania rodziny (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon i inne);
- 7. oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez wnioskodawcę oraz M. D. pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości);
- 8. zaświadczenia z banku o aktualnym stanie zadłużenia wnioskodawcy z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek) wraz z dokumentem obrazującym wysokość miesięcznych rat.
Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 9 września 2013 r.
W odpowiedzi skarżący w dniu 16 września 2013 r. nadesłał następujące dokumenty: odpis korekty zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2012 r. (wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty deklaracji), w którym z tytułu działalności wykonywanej osobiście wykazał dochód w wysokości 4.000 zł, zaś z tytułu innych źródeł - 71.000 zł; zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego z dnia 13 sierpnia 2013 r., w którym organ wskazał, że nie posiada informacji o dochodach uzyskanych przez narzeczoną wnioskodawcy za 2012 r.; odpis decyzji Prezydenta Miasta z dnia 11 stycznia 2013 r. o przyznaniu narzeczonej wnioskodawcy zasiłku rodzinnego na dziecko w kwocie 77 zł miesięcznie do 31 października 2013 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w kwocie 400 zł miesięcznie do 20 września 2013 r., przy czym kwota przyznana na wrzesień br. wyniosła 266,70 zł; odpis umowy zawartej w dniu 6 czerwca 2011 r. z "A" o kredyt obrotowy na wznowienie produkcji w gospodarstwie rolnym w kwocie 25.000 zł; odpis powiadomienia z dnia 26 sierpnia 2013 r. o nieuregulowanych zobowiązaniach pożyczki pieniężnej udzielonej przez "B" S.A., które wynoszą 11.122,68 zł; kopię faktury VAT z dnia 19 sierpnia 2013 r. za zakup gazu butlowego na kwotę 55 zł; oświadczenie złożone przez narzeczoną wnioskodawcy, w którym wyjaśniła, że nie posiada rachunku bankowego, majątku w postaci nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz pojazdów mechanicznych, nie otrzymuje płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wskazała również, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem rodziny wynoszą około 1.000 zł.
Postanowieniem z dnia 1 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu.
W sprzeciwie od tego postanowienia K. G. domagał się zmiany niekorzystnego rozstrzygnięcia podnosząc, że nie jest płatnikiem VAT, nie pobiera faktur VAT i nie robi większych zakupów z uwagi trudną sytuację finansową. Wskazał, że nie otrzymał dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub stosownych decyzji w sprawie. Końcowo wniósł o wykorzystanie materiałów ze sprawy prowadzonej pod sygn. akt II SA/Gd 529/08, dotyczącej jego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie z tej możliwości skorzystano i zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2013 r. zobowiązano skarżącego do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych, mających zobrazować rzeczywistą sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z narzeczoną, na utrzymaniu ma małoletniego syna, źródłem dochodów rodziny jest prowadzone przez wnioskodawcę gospodarstwo rolne, z którego miesięczny dochód wynosi 938 zł i przyznany jego narzeczonej zasiłek z MOPS w kwocie 477 zł, posiada dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4.23 ha. W uzasadnieniu wnioskodawca wyjaśnił, że dochody z gospodarstwa rolnego uzyskuje ze sprzedaży płodów jesienią, wobec czego mają one charakter sezonowy. Wskazał także, że posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu i z tego tytułu spłaca miesięczne raty.
Z kolei, wykonując zarządzenie referendarza sądowego z dnia 20 sierpnia 2013 r., wnioskodawca przedłożył następujące dokumenty:
- - odpis korekty zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2012 r. (wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty deklaracji), w którym z tytułu działalności wykonywanej osobiście wykazał dochód w wysokości 4.000 zł, zaś z tytułu innych źródeł – 71.000 zł;
- - zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego z dnia 13 sierpnia 2013 r., w którym organ wskazał, że nie posiada informacji o dochodach uzyskanych przez narzeczoną wnioskodawcy za 2012 r.;
- - odpis decyzji Prezydenta Miasta z dnia 11 stycznia 2013 r. o przyznaniu narzeczonej wnioskodawcy zasiłku rodzinnego na dziecko w kwocie 77 zł miesięcznie do 31 października 2013 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w kwocie 400 zł miesięcznie do 20 września 2013 r., przy czym kwota przyznana na wrzesień br. wyniosła 266,70 zł;
- - odpis umowy zawartej w dniu 6 czerwca 2011 r. z "A" o kredyt obrotowy na wznowienie produkcji w gospodarstwie rolnym w kwocie 25.000 zł;
- - odpis powiadomienia z dnia 26 sierpnia 2013 r. o nieuregulowanych zobowiązaniach pożyczki pieniężnej udzielonej przez "B" S.A., które wynoszą 11.122,68 zł;
- - kopię faktury VAT z dnia 19 sierpnia 2013 r. za zakup gazu butlowego na kwotę 55 zł;
- - oświadczenie złożone przez narzeczoną wnioskodawcy, w którym wyjaśniła, że nie posiada rachunku bankowego, majątku w postaci nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz pojazdów mechanicznych, nie otrzymuje płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wskazała również, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem rodziny wynoszą około 1.000 zł.
W ocenie Sądu, wnioskodawca uchybił obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji obrazującej jego rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. Wnioskodawca nie nadesłał bowiem wszystkich wymaganych dokumentów, w szczególności nie przedłożył wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Tego rodzaju dokumenty pozwoliłyby na weryfikację zawartych we wniosku danych o nieposiadaniu przez wnioskodawcę środków pieniężnych. Na podstawie nadesłanych dokumentów ustalono, że wnioskodawca posiada rachunki bankowe w "B" S.A. oraz "A"(w tym ostatnim rachunek bieżący i związany z obsługą udzielonego kredytu).
Ponadto wnioskodawca nie udokumentował także wysokości wskazanych przez jego narzeczoną na poziomie 1.000 zł wydatków związanych z utrzymaniem trzyosobowej rodziny, w tym kosztów eksploatacji domu, okazując jedynie kopię faktury dokumentującej zakup butli gazu za 55 zł. Dodać przy tym należy, że z oświadczenia skarżącego wynika, że budżet gospodarstwa domowego, prowadzonego wspólnie z narzeczoną obciąża spłata kredytu, co w zestawieniu z deklarowanymi źródłami utrzymania budzi uzasadnione wątpliwości.
W tak ustalonym stanie faktycznym nie sposób przyjąć, że skarżący udokumentował swoją sytuację finansową w sposób, który potwierdziłyby zasadność złożonego przez niego wniosku oraz pozwoliłby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. Przedłożone dokumenty okazały się być bowiem niewystarczające; nie odzwierciedlały one wszystkich istotnych aktualnych danych dotyczących stanu majątkowego skarżącego, które należy wziąć pod uwagę, dokonując oceny jego kondycji finansowej w świetle przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Tymczasem podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności. Sąd jest wówczas zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy przedłożony przez stronę, który może okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 109/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl)
W związku z powyższym uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu skarżący uniemożliwił dokonanie pełnej oceny swojej kondycji finansowej poprzez powoływanie okoliczności (i ich udokumentowanie) w taki sposób, by prowadziły one do wniosku, że aktualnie nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych. Takie zachowanie skarżącego, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej.
Z uwagi na brak dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację danych o zasobach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, uznać należało, że istotne wątpliwości dotyczące rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy wciąż pozostają niewyjaśnione.
Końcowo podkreślić należy, że przyznanie skarżącemu pomocy w innym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie oznacza automatycznie, że musi uzyskać on prawo pomocy w niniejszej sprawie. Ponadto wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się biorąc pod uwagę aktualną sytuację finansową wnioskodawcy.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.