Uzasadnienie
C. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej w skrócie zwane Spółką) złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Prezydenta Miasta Gdańska polegającą na nieprzekazaniu dotacji, o jakiej mowa w art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1930 ze zm., dalej u.f.z.o.).
Pismem z dnia 26 lipca 2022 r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wniosek o umorzenie postępowania i zasądzenie należnych kosztów, w oparciu o przepis art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej w skrócie p.p.s.a. W treści wniosku wskazane zostało, że w dniu 21 lipca 2022 r. organ uznał zasadność skargi i dokonał wpłaty brakującej części dotacji. Na potwierdzenie powyższego stanu rzeczy strona przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsk zważył co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z ugruntowanego w doktrynie stanowiska, odnoszącego się do określonych przywołanym przepisem przesłanek warunkujących właściwość sądów administracyjnych w sprawach z tego rodzaju skarg wynika, że za akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się te, które:
- 1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem;
- 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą;
- 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną;
- 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania;
- 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 - 19).
Ratio legis uregulowania prawnego rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, będących przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., związane jest z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy (zob. T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska (red. T. Woś), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, Warszawa 2012, s. 69-70).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest brak wypłaty dotacji oświatowej. Zgodnie zaś z art. 47 u.f.z.o., czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15 - 21, art. 25, art. 26, art. 28 - 32 i art. 40 - 41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15 - 21, art. 25, art. 26, art. 28 - 32 i art. 40 - 41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że w rozpatrywanej sprawie sąd administracyjny był właściwy do rozpatrzenia skargi na czynność organu dotującego.
W ocenie Sądu, pomimo kompetencji sądu administracyjnego do merytorycznego rozstrzygnięcia istniejącego sporu, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania choć, co należy podkreślić, nie z przyczyny, na którą pełnomocnik Spółki wskazywał w treści pisma z 26 lipca 2022 r.
Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu powyższego przepisu będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2011 r. II OSK 2453/10, LEX nr 743432; postanowienie NSA z 7 września 2011 r. II GSK 1215/11, LEX nr 899023; wyrok NSA z 22 lipca 2014 r. II OSK 378/13, LEX nr 1582107 i postanowienie NSA z 14 lutego 2014 r. II GSK 177/14, LEX nr 1450679).
W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (por. postanowienia NSA z: 7 września 2021 r., sygn. akt III OZ 600/21, 12 października 2021 r., sygn. akt II OZ 572/21, 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II FZ 26/21, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość prowadzenia dalszego postępowania, obejmującego kontrolę czynności organu polegającej na braku wypłaty dotacji, wobec wypłacenia przez organ kwestionowanej sumy pieniężnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w trakcie trwającego postępowania sądowego doszło do wypłaty przez organ środków pieniężnych - wpływ tych środków na konto Spółki został odnotowany w dniu 21 lipca 2022 r. W związku z dokonaną wpłatą zbędna stała się zatem sądowa kontrola zaskarżonej przez stronę czynności organu.
Niemniej jednak należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie sposób uznać, aby wypłata dotacji nastąpiła w ramach postępowania autokontrolnego opisanego w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika bowiem, że podjęcie przez organ czynności wypłaty dotacji nie było konsekwencją uznania za uzasadnione tych zarzutów, które strona formułowała w treści skargi. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych (w szczególności z korespondencji elektronicznej prowadzonej pomiędzy pracownikiem organu a Spółką) i odpowiedzi na skargę, przesłanką uniemożliwiającą wypłatę świadczeń był brak wprowadzenia przez Spółkę odpowiednich danych do systemu ODPN. Wypłata dotacji nastąpiła natomiast po dokonaniu przez stronę odpowiednich zmian we wskazanym systemie, a okoliczność tę potwierdza sama strona w treści skargi stwierdzając, że "z ostrożności uzupełniła wskazane przez organ dane".
Czynność polegająca na wypłacie spornej (brakującej) kwoty dotacji nastąpiła zatem po uczynieniu zadość wymogom formalnym stawianym podmiotowi ubiegającemu się o dotację oświatową, a nie z uwagi na uznanie skargi przez organ. Zresztą organ wyraźnie podkreślił w odpowiedzi na skargę, że podjętego przez organ działania nie można traktować jako uznania zasadności skargi. Zdaniem organu, w sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przez Prezydenta Uchwały Rady Miasta Gdańska z 30 maja 2019 r. nr XI/188/19, a brak wypłaty dotacji był konsekwencją zaniedbań samej strony.
Sąd zwraca uwagę, że art. 54 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. reguluje instytucję autokontroli, której kwintesencją jest umożliwienie organowi administracji publicznej weryfikacji własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania (lub braku działania czy też przewlekłości działania) z prawem. Celem autokontroli jest, by sprawa, która w toku instancyjnym została rozstrzygnięta, nie powracała na drogę postępowania administracyjnego w sytuacji przekazania sprawy ze skargą do sądu administracyjnego.
W przekonaniu Sądu uwzględnienie skargi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. nie może mieć charakteru domniemanego, dorozumianego. Istota wskazanej instytucji opiera się bowiem na założeniu, że organ w całości aprobuje stanowisko skarżącego wyrażone w skardze złożonej do sądu administracyjnego i uznając je w pełni za uzasadnione, podejmuje określone działania mające na celu wyeliminowanie niezgodnego z prawem stanu rzeczy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, warunkiem skorzystania przez organ administracji publicznej z instytucji autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zawartych w skardze zarzutów, podstawy prawnej i wniosków (zob.m.in. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r. I OSK 843/19).
W związku z powyższym nie można uznać, że sam fakt wypłaty należnej Spółce dotacji należy traktować jako uznanie zarzutów skargi, a podjętą przez organ czynność traktować jako dokonaną w ramach autokontroli. W niniejszej sprawie organ wyraźnie wskazał, że taki stan rzeczy nie miał miejsca i zaprzeczył, że wypłata środków pieniężnych stanowi następstwo akceptacji zarzutów formułowanych przez stronę w treści skargi. Nie można zatem przyjąć, że w sprawie miał zastosowanie art. 54 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności sprawy, powyższy przepis nie znajduje zastosowania, ponieważ zapłaty kwoty dotacji dokonano w następstwie spełnienia przez stronę wymogów formalnych koniecznych do wypłaty środków publicznoprawnych, a nie na skutek wniesienia skargi i jej uwzględnienia w trybie określonym w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak sentencji w postanowienia