Uzasadnienie
Spółka Akcyjna "D. B." sprowadziła ze Szwecji w okresie od dnia 14 października 1993 r. do dnia 22 lutego 1994 r. towary w postaci elementów linii drukarskiej twierdząc. Ze stanowią one przedmiot aportu wspólnika zagranicznego wymienionego w uchwale o podwyższeniu kapitału akcyjnego. Spółka wezwana przez organ celny do nadesłania aktualnego wypisu z rejestru handlowego dotyczącego podwyższenia kapitału Spółki przez wniesienie wkładu niepieniężnego poinformowała, że nie posiada takiego wypisu, bowiem w sądzie rejestrowym toczy się w tej sprawie postępowanie wszczęte na wniosek strony z dnia 12 kwietnia 1995 r.
W związku z tym, że Spółka nie dokonała zgłoszenia towaru do odprawy celnej Dyrektor Urzędu Celnego w T. wymierzył "D. B." S.A. należności celne i należności podatkowe oraz opłatę manipulacyjną od sprowadzonego towaru.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 20 sierpnia 1996 r. uchylił zaskarżoną odwołaniem Spółki powyższą decyzję w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej i w tym zakresie umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji i utrzymał w mocy tę decyzję w części wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej w kwocie 480 zł oraz w pozostałym zakresie. W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł zwolnieniu od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego podlegają towary, które spełniają następujące przesłanki:
a/ zostały wniesione do kapitału akcyjnego spółki jako przedmiot wkładu niepieniężnego wspólnika zagranicznego, b/ mają charakter środków trwałych, c/ zostały określone w statucie spółki albo w notarialnie zaprotokołowanej uchwale zgromadzenia akcjonariuszy o podwyższeniu kapitału akcyjnego spółki oraz we wpisie do rejestru handlowego jako wkład niepieniężny podmiotu zagranicznego.
Warunkiem dopuszczenia towaru jako zwolnionego od cła jest zatem przedstawienie przez podmiot dokumentów potwierdzających fakt wniesienia aportu przez podmiot zagraniczny, tj. uchwały zgromadzenia akcjonariuszy o podwyższeniu kapitału akcyjnego spółki poprzez wniesienie wkładu niepieniężnego przez podmiot zagraniczny i wpis do rejestru handlowego; dokumenty te powinny zawierać oznaczenie przedmiotu wkładu niepieniężnego. Tymczasem wpis uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia akcjonariuszy z dnia 28 września 1993 r. o podwyższenie kapitału akcyjnego Spółki do rejestru handlowego został dokonany postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia 12 września 1995 r., a zatem nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 1997 r. I SA/Gd 1727/96 oddalił skargę "D. B." Spółki Akcyjnej na powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł. W ocenie Sądu warunkiem dopuszczenia towaru jako wolnego od cła przywozowego jest przedstawienie w dniu odprawy celnej dokumentów potwierdzających fakt wniesienia aportu przez podmiot zagraniczny. Takimi niezbędnymi dokumentami są: uchwała zgromadzenia akcjonariuszy zawierająca postanowienie o podwyższeniu kapitału akcyjnego Spółki przez wniesienie wkładu niepieniężnego przez podmiot zagraniczny oraz wpis do rejestru handlowego. Z obu tych dokumentów musi wynikać oznaczenie przedmiotu wkładu niepieniężnego. Skarżąca spełnia tylko jeden warunek, a mianowicie przedłożyła uchwałę nadzwyczajnego zgromadzenia akcjonariuszy z dnia 28 września 1993 r. o podwyższeniu kapitału akcyjnego Spółki przez wniesienie wkładu niepieniężnego przez akcjonariusza zagranicznego.
W ocenie Sądu trudności związane z zarejestrowaniem powyższej uchwały nie mogą sanować braków formalnych wniosku strony o zastosowanie zwolnienia od cła, co którym mowa w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zaskarżył powyższy wyrok rewizją nadzwyczajną, w której zarzucił rażące naruszenie prawa przez obrazę następujących przepisów:
1/ art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności ustalenie, że jednym z warunków zwolnienia od cła na podstawie tego przepisu było okazanie w dniu odprawy celnej przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą postanowienia sądu prowadzącego rejestr handlowy potwierdzającego fakt wniesienia aportu przez wspólnika zagranicznego, 2/ art. 97 par. 1 pkt 4 oraz art. 100 par. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec "faktycznego przyjęcia", że organ celny może, nie oczekując wniesienia w określonej formie aportu przez wspólnika zagranicznego, samodzielnie ocenić, czy przedmiot obrotu towarowego z zagranicą stanowi wkład niepieniężny, o którym mowa w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego, bądź składnik takiego aportu, 3/ art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego "w wyniku przejścia do porządku dziennego nad oczywistą rozbieżnością stanowisk organów celnych, jaka wystąpiła na tle tego samego stanu faktycznego", bowiem część elementów tej samej linii drukarskiej została zwolniona od cła jako stanowiąca część składową aportu wspólnika zagranicznego.
Wskazując na powyższe podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania albo o uchylenie tego wyroku i uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Celnego w T. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 3 lutego 1999 r. uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Najwyższy stwierdził, iż trafny jest zarzut rażącego naruszenia art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego, bowiem dla uznania w postępowaniu celnym, że środki trwałe stanowiące przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego są zwolnione od cła, nie jest konieczne zarejestrowanie zmiany statutu spółki akcyjnej. Ponadto Sąd Najwyższy stwierdził brak elementu zależności postępowania przed Sądem rejestrowym i jego wyniku na uprawnienia strony do zwolnienia od cła na podstawie cytowanego przepisu prawa celnego, a to przesądziło o braku obowiązku organu celnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.
Ponownie rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny będąc związanym ocena prawną i wskazaniami zawartymi w orzeczeniu Sądu Najwyższego stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł narusza prawo.
Zgodnie z przepisem art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest wolny od cła i od wymaganego zgodnie z art. 7 pozwolenia, jeżeli przedmiotem przywozu są środki trwałe stanowiące przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego z zastrzeżeniem nieodstąpienia przez okres 3 lat, licząc od dnia odprawy celnej.
Prezes Głównego Urzędu Ceł uznając, że z powyższego przepisu wynika obowiązek podmiotu dokonującego obrotu z zagranicą przedłożenia w dniu odprawy celnej dokumentu potwierdzającego dokonanie wpisu do rejestru handlowego, dokonał nieprawidłowej wykładni tego przepisu.
Przypomnieć, bowiem należy pogląd prawny wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1998 r. III ZP 49/97 - OSNAPU 1998 nr 16 poz. 473, w której stwierdzono, że dla uznania w postępowaniu celnym towarów przywiezionych z zagranicy przez podmiot zagraniczny i będących środkami trwałymi za stanowiące przedmiot wkładu niepieniężnego przeznaczonego na podwyższenie kapitału akcyjnego nie jest konieczne zarejestrowanie zmiany statutu spółki akcyjnej. Pogląd taki został także wyrażony przez Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie.
W konsekwencji powyższego nie można było uznać za dokument warunkujący zwolnienie od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego wypisu z rejestru handlowego. Dla uzyskania zwolnienia od cła rzeczy stanowiących przedmiot aportu jest natomiast niezbędne przedłożenie w postępowaniu celnym odpisu uchwały podjętej przez zgromadzenie wspólników spółki akcyjnej i sporządzonej w formie aktu notarialnego, a określającej przedmiot aportu.
Zważywszy więc, że w zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w myśl art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.