Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpatrzeniu zażalenia W. P. (dalej jako skarżący, strony), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 13 kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej "Naczelnik", "organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 lipca 2021 r. nr 2208-723.603983.2021, obejmujące zaległość z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2020 r.
W oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Wydruk zawiadomienia o zajęciu wraz z wydrukiem tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu 4 października 2021 r.
Pismem z dnia 6 października 2021 r., nadanym w placówce operatora pocztowego w dniu 12 października 2021 r., strona złożyła skargę na czynność egzekucyjną.
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2021 r. nr 2208-SEE.711.1.149.2021.2.SK Naczelnik stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 20 stycznia 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienia organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Podstawą przyjętego rozstrzygnięcia był brak zastosowania przez Naczelnika art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej "ustawa o COVID-19").
W związku z powyższym pismem z dnia 1 lutego 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni wystosował do strony zawiadomienie o tym, że skarga z dnia 6 października 2021 r. została przez niego wniesiona po terminie, wobec czego przysługuje mu możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia w ciągu 30 dni od otrzymania niniejszego zawiadomienia.
Pismem z dnia 10 marca 2022 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną wraz z kserokopią skierowania do szpitala wystawionego w dniu 9 lutego 2022 r. oraz kserokopią karty leczenia szpitalnego w okresie od 31 stycznia 2022 r. do 9 lutego 2022 r. W treści wniosku skarżący podał, że uchybienie terminu spowodowane było złym stanem zdrowia (przewlekła choroba wieńcowa) i koniecznością odbycia zabiegu operacyjnego wraz z rekonwalescencją oraz rehabilitacją.
Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2022 r. Naczelnik odmówił przywrócenia żądanego terminu. Organ motywując swoje rozstrzygnięcie wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, gdyż z przedstawionego w nim uzasadnienia nie wynika by uchybienie terminu wynikło bez winy strony. Okoliczność stanu zdrowia została oceniona jako niewystarczająca z uwagi na niepokrywanie się okresu pobytu w szpitalu, co do którego została przedstawiona stosowna dokumentacja z czasem, w którym zgodnie z przepisami strona winna wnieść przedmiotową skargę.
Postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2022 r. utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa. Organ drugiej instancji w całości podzielił stanowisko wyrażone przez Naczelnika, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Załączone do wniosku o przywrócenie terminu dokumenty dowodzą, że leczenie szpitalne miało miejsce od 31 stycznia 2022 r. do 9 lutego 2022 r. Natomiast wniesienie skargi na przedmiotową czynność egzekucyjną nastąpiło 12 października 2021 r. Zatem okoliczności, na które powołała się strona dotyczą innego okresu.
W złożonej skardze na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu strona podała, że jej zdaniem kontrola przebiegu postępowania egzekucyjnego ma kluczowe znaczenie. Stan faktyczny ustalony w sprawie świadczy o tym, że zobowiązany jest schorowany, w związku z czym był poddany uciążliwemu i długotrwałemu leczeniu szpitalnemu oraz późniejszej rehabilitacji, a jedynym źródłem dochodu dla rzeczonego jest obecnie świadczenia rentowo-emerytalne. Zajęcie wskazanych świadczeń w ocenie skarżącego uniemożliwia mu egzystencję, a ich dokonanie i tak nie jest w stanie zaspokoić roszczeń wierzycieli.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.
Natomiast stosownie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd nie stwierdził zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi.
Istotą sprawy jest zbadanie, czy organ administracji dokonał prawidłowej oceny okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uznając, że nie uprawdopodobnił on braku swojej winy w uchybieniu terminu, z uwzględnieniem obowiązku organu przywrócenia uchybionego terminu w trybie art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID -19.
W myśl art. 54 § 3 u.p.e.a., skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Zgodnie zaś z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Należy wskazać także, iż przepis art. 15zzzzzn2 par. 1, 2 i 3 ustawy o COVID-19, nałożył na organy administracji publicznej obowiązki związane z koniecznością zawiadamiania strony o uchybieniu terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, których upływ nastąpił w czasie obowiązywania stanu epidemii i umożliwieniu stronie złożenia wniosku o przywrócenie uchybionych terminów. Jak wynika z ustępu 1 powyższego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) których niezachowanie powoduje wygaśniecie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 4) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 5) dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przewrócenie terminu. Z kolei w ustępie 3 cytowanego przepisu, ustawodawca zastrzegł, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu należy złożyć w terminie 30 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i oprzeć na okolicznościach objętych art. 58 § 2 k.p.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje podgląd, że przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19, nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach k.p.a., wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. Wskazuje się, że pomimo, iż z przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. Przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu.
Przepis art. 15 zzzzzn2 ww. ustawy formułuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. (por. wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1588/21; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 749/21, WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 776/21; WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 862/21; wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, że organ administracyjny zrealizował obowiązek z art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 co do wskazanego wyżej obowiązku zawiadomienia skarżącego, że upłynął mu termin na złożenie skargi na czynność egzekucyjną oraz możliwości i trybie złożenia wniosku o jego przywrócenie (k. 27 akt administracyjnych).
W konsekwencji po stwierdzeniu dochowania terminu na wniesienie wniosku o przywrócenie przedmiotowej czynności procesowej organ administracyjny zasadnie rozpoznał wniosek w oparci o dalsze przesłanki warunkujące przywrócenie terminu w sprawie określone treścią przepisu art. 58 k.p.a.
Wyjaśnić zatem należy, że organ administracji zobowiązany jest do przywrócenia terminu, w sytuacji gdy zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki przywrócenia terminu określone w postanowieniach art. 58 § 1 i 2 k.p.a., tj.: 1) brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu;
- 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu;
- 3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu;
- 4) dopełnienie wraz z wnioskiem tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W przypadku niespełnienia choćby jednego z wymienionych warunków, wniosek nie może być uwzględniony. Dyspozycja art. 58 § 1 k.p.a. wymaga "uprawdopodobnienia" braku winy. Nie wymaga natomiast "wykazania obiektywnych przeszkód". Osoba zainteresowana powinna zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2007 r. II OSK 1806/06; z 17 maja 2011 r., II OSK 933/10; z 31 maja 2012 r., II OSK 2531/11; z 29 maja 2018 r., I GSK 396/18; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 7 wydanie, C. H. Beck, s. 337).
Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059; wyroki NSA: z 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96; z 17 maja 2011 r., II OSK 933/10).
Strona skarżącą wnosząc o przywrócenie terminu wskazała na zły stan zdrowia, przewlekłą chorobę wieńcową oraz konieczność zabiegu operacyjnego i rehabilitację. Do wniosku załączono dokumentację medyczną, z której wynika, że strona przebywała w szpitalu w od 31 stycznia 2022 r. do 9 lutego 2022 r., oraz została skierowana na rehabilitację w dniu 9 lutego 2022 r.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organ administracji prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną i brak było podstaw do przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.
Sąd nie kwestionuje powagi stanu zdrowia skarżącego, jednak należy podkreślić, że ocenie w niniejszej sprawie podlega okres od 4 do 11 października 2021 r., w którym to strona mogła dokonać skutecznego wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Przedłożenie przez zobowiązanego karty informacyjnej leczenia szpitalnego, która wskazuje, iż hospitalizacja rzeczonego miała miejsce od 31 stycznia 2022 r. do 9 lutego 2022 r. nie znajduje pokrycia w okresie, w którym strona miała możliwość skutecznego dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym. Co więcej skarżący nie przedstawił żadnej innej dokumentacji wskazującej na to by w pierwszej połowie października 2021 r. pogorszył się jego stan zdrowia, co skutkowało pilnymi zabiegami, wizytami u lekarza, koniecznością podjęcia specjalistycznego leczenia lub doszło do innych zdarzeń, które uprawdopodobniły by brak winy po jego stronie w zakresie omawianego uchybienia.
Należało zatem uznać, że w tym czasie skarżący przy dochowaniu należytej staranności władny był wnieść przedmiotową skargę, tak jak to czynił w dalszym toku postępowania w ramach składania kolejnych środków odwoławczych na postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji.
W świetle powyższych rozważań zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, iż strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, które uzasadniałoby przywrócenie terminu. Za takie uprawdopodobnienie nie można uznać opisanych przez skarżącego okoliczności dotyczących jego trudnej sytuacji materialnej. W skardze zaś nie zostały podniesione inne okoliczności, które mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę niż powyżej dokonana.
Podkreślenia nadto wymaga, że organ administracji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. sporządził uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, przedstawiając w nim wyczerpująco przesłanki faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, wobec czego zasadne jest oddalenie niniejszej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.