Uzasadnienie
G. S. wnioskiem z dnia 9 listopada 2011 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, źródłem utrzymania małżonków są dochody z prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, z której miesięczny dochód wynosi 2.000 zł, jedyny majątek małżonków stanowi nieruchomość (przy czym nie podano jej powierzchni).
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z 15 listopada 2011 r. (doręczone 26 listopada 2011 r.) wnioskodawczyni przedłożyła następujące dokumenty:
- - wyciągi z trzech rachunków bankowych prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej małżonków sporządzone za okres od 1 sierpnia do 31 października 2011 r. oraz za grudzień 2009 r. i za listopad 2011 r., których salda końcowe wynosiły: 824,02 zł, 386,50 euro i 0,09 euro,
- - wyciąg z rachunku bankowego (osobistego) wnioskodawczyni sporządzony za okres od 1 września do 30 listopada 2011 r., którego saldo końcowe wynosiło 24,82 zł,
- - wyciąg z rachunku bankowego męża wnioskodawczyni sporządzony za lipiec i październik 2011 r., na którym posiadał oszczędności w kwocie 150,42 zł,
- - zestawienia przychodów, wydatków i dochodów sporządzone na podstawie danych zawartych w księdze przychodów i rozchodów za okres od sierpnia do października 2011 r.,
- - zeznanie podatkowe małżonków za rok 2010 (PIT-36 wraz z załącznikami PIT-B), w którym wykazali dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w formie spółki jawnej w łącznej kwocie 16.744,04 zł (deklarując przychód w wysokości 3.255.526,06 zł i koszty jego uzyskania w kwocie 3.238.782,02 zł),
- - informacje NIP-C, NIP-D, NIP-2, NIP-3, NIP-5 wraz z aktualizacjami,
- - zestawienie środków trwałych, które stanowią: parking, kasa fiskalna, piec piekarniczy, trzy samochody, w tym dwa ciężarowe oraz inwestycji określonych jako: budowa – sklep i biuro osiedlowe oraz ciągnik [...],
- - deklaracje VAT-7 za sierpień, wrzesień i październik 2011 r.,
- - dwie faktury za energię elektryczną za okres od grudnia 2010 r. do listopada 2011 r. oraz za wodę za okres od 23 lipca do 26 października 2011 r.,
- - pismo z dnia 25 listopada 2011 r. o wysokości posiadanych przez małżonków zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie 48.153,55 zł,
- - trzy zawiadomienia z dnia 9 listopada 2011 r. o zajęciu rachunku bankowego do łącznej kwoty 4.176,20 zł z tytułu należności wobec ZUS.
Analiza tych dokumentów nie pozwala uznać wnioskodawczyni za osobę, która nie może ponieść kosztów postępowania w całości, czy też w części, w tym wpisu od skargi kasacyjnej oraz kosztów zastępstwa procesowego z wyboru.
Z zapisów operacji na rachunkach bankowych wynika, że małżonkowie dysponują środkami pieniężnymi w znacznej wysokości.
I tak, z przedłożonych wyciągów m. in. z rachunków bankowych prowadzonych przez [...] dla potrzeb wykonywanej przez małżonków działalności gospodarczej o numerze [...] oraz dla wnioskodawczyni o numerze [...] wynika, że z konta firmowego na rachunek osobisty skarżącej (lecz także na rzecz jej małżonka, na co wskazują tytuły wpłat) dokonano przelewów w następujących łącznych kwotach: 25.000 zł w sierpniu 2011 r., 34.050 zł we wrześniu 2011 r., 39.000 zł w październiku 2011 r. i 24.432,23 zł w listopadzie 2011 r.
Nadto z przedstawionych dokumentów wynika, że małżonkowie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w sierpniu 2011 r. osiągnęli dochód w wysokości 10.436,17 zł (wykazując przychód w kwocie 251.174,69 zł, zakup towarów handlowych i materiałów na kwotę 169.763,85 zł i wydatki w kwocie 70.974,67 zł), we wrześniu 2011 r. ponieśli stratę w wysokości 7.944,14 zł (wykazując przychód w kwocie 263.217,16 zł, zakup towarów handlowych i materiałów na kwotę 184.475,73 zł i wydatki w kwocie 86.685,57 zł), zaś w październiku 2011 r. uzyskali dochód w kwocie 16.725,13 zł (wykazując przychód w kwocie 276.349,17 zł, zakup towarów handlowych i materiałów na kwotę 191.878,13 zł i wydatki w kwocie 67.745,91 zł). Zatem średnia miesięczna wysokość dochodów małżonków wynosi 6.414,72 zł, a nie jak oświadczyła skarżąca 2.000 zł.
Natomiast kwota udokumentowanych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania małżonków, do których zaliczono opłaty za energię elektryczną i wodę kształtuje się na poziomie około 718 zł.
Biorąc pod uwagę wysokość środków pieniężnych, jakimi dysponują małżonkowie, jak również kwotę uzyskiwanych przez nich dochodów i ponoszonych kosztów utrzymania byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty postępowania w niniejszej sprawie za skarżącą musieli ponieść inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa.
Rozpoznając sprawę z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy wzięto także pod uwagę okoliczność egzekucji prowadzonej z rachunku bankowego spółki jawnej oraz stan należności podatkowych oraz wobec ZUS. Jednakże prowadzona bowiem względem majątku małżonków egzekucja sama w sobie nie może stanowić okoliczności, która w rozpoznawanej sprawie uzasadniałaby zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Nie sposób też pominąć faktu, że pomimo zastosowania środków egzekucyjnych, małżonkowie z tytułu prowadzonej działalności handlowo-usługowej osiągają znaczne przychody. Dla przypomnienia, w roku 2010 wyniosły one 3.255.526,06 zł, zaś w okresie od sierpnia do października 2011 r. – 790.741,02 zł.
Na marginesie jedynie zauważyć należy, że w świetle przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. podnoszona przez wnioskodawczynię okoliczność, że dotychczas nie korzystała ona z prawa pomocy pozostaje bez wpływu na dokonaną ocenę jej możliwości płatniczych.
Z tych wszystkich względów uznano, iż skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.