Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 października 2010 r. "A" Sp. jawna E.W. i spółka (dalej w skrócie zwane Spółką) zwróciło się do Burmistrza Miasta i Gminy o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za okres od kwietnia do grudnia 2010 r. wraz z odsetkami.
Decyzją z dnia 7 grudnia 2010 r. Burmistrz Miasta i Gminy odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości tj. rat od IV do XI, w łącznej wysokości [...] zł. Organ wskazał przy tym, że na dzień wydania decyzji nie istniała zaległość z tytułu XII raty podatku w kwocie [...] zł, albowiem nie była ona jeszcze wymagalna.
W następstwie rozpoznania wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 lipca 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, opierając się na dokumentacji przedstawionej przez stronę. Analizując przesłanki umorzenia zaległości organ zwrócił uwagę na to, że trudna sytuacja finansowa i ponoszone starty nie zobowiązują automatycznie do udzielenia ulgi podatkowej. Kwestia ta została bowiem pozostawiona uznaniu organu, po przeprowadzeniu wnikliwej i wszechstronnej analizy okoliczności sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji dokonał takiej analizy, żebrał materiał dowodowy, informował stronę o przebiegu postępowania a w uzasadnieniu przedstawił motywy rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło także, iż pomoc gminy nie może być środkiem służącym poprawie sytuacji finansowej podmiotu gospodarczego.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej zwana Ordynacją podatkową oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w sprawie nieprawidłowo została zinterpretowana przesłanka wystąpienia ważnego interesu podatnika. Pod tym pojęciem mieści się nie tylko wystąpienie wydarzeń o charakterze nadzwyczajnym, ale także odnosi się ono do kondycji finansowej podatnika. W takiej trudnej sytuacji ekonomicznej uzasadniającej umorzenie zaległości znalazła się właśnie Spółka. Podkreślono również, że za umorzeniem zaległości przemawia interes publiczny. Spółka wskazała bowiem, że na lokalnym rynku jest pracodawcą dla wielu osób. Tym samym osoby zatrudnione, jak i sama Spółka, odprowadzają znaczne kwoty podatków.
Dodatkowo skarżąca współpracuje z licznymi podmiotami gospodarczymi. Ewentualne postępowanie egzekucyjne może doprowadzić do upadłości Spółki co może doprowadzić do utraty pracy przez wiele osób, a w konsekwencji do zwiększenia wydatków gminy na cele socjalne związane z wypłatą zasiłków i zapomóg. Okoliczności te nie zostały uwzględnione przez organ odwoławczy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 67a § 1 pkt 3 oraz 67b Ordynacji podatkowej. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z kolei art. 67b Ordynacji zostały uregulowane tryby udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, podatnikom prowadzącym działalność gospodarczą. Pierwszy z nich dotyczy ulg, które nie są traktowane jako forma pomocy publicznej. Ich udzielanie odbywa się w oparciu o ogólne przesłanki przyznawania ulg wszystkim podatnikom, tj. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Drugi tryb obejmuje stosowanie ulg w ramach tzw. pomocy de minimis, której szczegółowe warunki są określone w przepisach wspólnotowych. Trzeci i ostatni, to udzielanie ulg zaliczanych do pomocy publicznej. Są one przyznawane z uwzględnieniem szeregu wymogów wynikających z przepisów regulujących dopuszczalność tego rodzaju pomocy.
Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wydana na podstawie cytowanych przepisów ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. To od decyzji organu zależy czy uzna, że w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednocześnie ich wystąpienie nie determinuje pozytywnej decyzji organu podatkowego, albowiem jest on uprawniony, a nie zobowiązany do rozważenia, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość może być umorzona.
Zauważyć przy tym należy, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, a nie zwalnianie podatników z tego obowiązku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1991 roku, SA/Gd 295/91, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego z 1994 r. Nr 1, poz. 7). Z tego względu ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika oraz, że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2004 roku, I SA/Wr 735/02, LEX nr 129659; zob. też P. Roksisz, Uznanie administracyjne w ramach instytucji umorzenia zaległości podatkowych, Dor.
Podatk. z 2004 r. Nr 1, s. 37). Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp.
Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Uznaniowość decyzji polega na tym, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzegania przez organy podatkowe procedury normowanej przez Ordynację podatkową, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu podatkowym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ podatkowy do wydania decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej.
Sąd ten nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań sądu pozostaje więc rzecz najistotniejsza dla podatnika, tj. ocena przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, których znaczenie jest każdorazowo ustalane przez organ podatkowy. Jeśli zatem Sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procesowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody to nie ma podstaw prawnych do eliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Jeżeli zatem organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem.
Istotne jest przy tym, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1999 r., III SA 7580/98, Lex Polonica Maxima w wersji na październik 2006 r.).
Mając powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy, podejmując zaskarżoną decyzję, nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację finansową skarżącej Spółki, analizując dokumentację przez nią przedłożoną, z której wynika, że Spółka w latach 2007-2009 odnotowywała znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży oferowanych produktów. Organy odniosły się również do kwestii związanych z trudnościami w nabywaniu surowca drzewnego niezbędnych do prowadzonej przez Spółkę działalności wskazując, że okoliczność ta nie może rzutować na umorzenie zaległości podatkowych. Udzielenie ulgi stanowiłoby bowiem jedynie formę kredytowania działalności gospodarczej Spółki, nie dając jednak gwarancji poprawy na przyszłość sytuacji przedsiębiorstwa w zakresie zakupu surowca czy też w zakresie zapewnienia dopływu należności podatkowych do budżetu gminy.
Zdaniem Sądu przeprowadzonej przez organy ocenie nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni wyżej cytowanego przepisu dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej i mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. W sytuacji, gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem.
Za prawidłowe Sąd uznał również uzasadnienie dokonanego przez organ podatkowy wyboru co do jednego z alternatywnych rozstrzygnięć. W tej mierze organ podatkowy przytoczył bowiem okoliczności przemawiające przeciwko umorzeniu zaległości podatkowych wskazując na to, że umarzanie zaległości podatkowej nie powinno być sposobem na poprawianie sytuacji finansowej podmiotu gospodarczego, a Spółka nie może przerzucać kosztów prowadzonej działalności na gminę i innych podatników.
Należy w tym miejscu wskazać, że w niniejszym postępowaniu nie znajdowały zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenie zarzuciła strona. Postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych poddane jest bowiem regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej. Mając jednak na względzie, że przywołane przez Spółkę przepisy k.p.a. mają w większości wypadków swoje odpowiedniki w przepisach Ordynacji podatkowej (art. 120, art. 121, art. 122 i art. 124), Sąd zbadał czy nie doszło do ich naruszenia. W ocenie Sądu organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Postępowanie przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady informowania strony, a podejmowane przez organ działania cechowała merytoryczna poprawność i staranność w gromadzeniu i analizowaniu materiału dowodowego. Ponadto w sporządzonym uzasadnieniu podane zostały w sposób wyczerpujący przesłanki, którymi organ odwoławczy kierował się przy wydawaniu zaskarżonego aktu.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podejmując zaskarżoną decyzję, nie wykroczyło poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.z. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).