Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 163 § 2 w zw. z art. 162 i art. 217 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.2020 r., poz. 1325) – dalej O.p., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 7.08.2020 r. A. B. – dalej jako strona lub skarżący o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia 27.07.2020r., pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek Strony z dnia 17.05.2020r. dotyczący przyznania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych i w podatku od towarów i usług, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Naczelnika US.
W uzasadnieniu Dyrektor IAS wskazał, że postanowieniem z dnia 27.07.2020r. Naczelnik US pozostawił bez rozpatrzenia podanie Strony z dnia 17.05.2020r. o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych i w podatku od towarów i usług. Ww. postanowienie zostało doręczone Adresatowi w dniu 30.07.2020r. Zgodnie z zawartym w postanowieniu prawidłowym pouczeniem, Stronie przysługiwało prawo do złożenia zażalenia na ww. postanowienie do Dyrektora IAS - za pośrednictwem Naczelnika US - w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Stąd też ww. termin zaczął biec od dnia 31.07.2020r. i upłynął z dniem 06.08.2020r.
Pismem z dnia 7.08.2020r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 07.08.2020r.) Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu Strona wskazała, że przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r. oraz że z uwagi na stan zdrowia "nie ma możliwości chodzenia ".
Dyrektor IAS przywołując treść art. 162 § 1 i 2 O.p. stwierdza, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek:
- - wniesienia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu,
- - jednoczesne dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano,
- - uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.
Brzmienie art 162 § 1 i 2 O.p. nie pozostawia, w opinii Dyrektora IAS, wątpliwości co do tego, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i nastąpić może wyłącznie w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną wszystkie określone w ustawie przesłanki. Jednocześnie należy wskazać, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy np. powódź lub pożar. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, podatnik winien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i ustała co najwyżej 7 dni przed dniem wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Dyrektor IAS stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie wydane przez Naczelnika US postanowienie z dnia 27.07.2020r. zostało doręczone Stronie w dniu 30.07.2020r., natomiast zażalenie na ww. postanowienie Strona złożyła w dniu 07.08.2020r. (data stempla pocztowego), a więc po upływie 7. dniowego terminu do wniesienia zażalenia.
We wniosku o przywrócenie ww. terminu do złożenia zażalenia Strona wskazała, że przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r. oraz że z uwagi na stan zdrowia "nie ma możliwości chodzenia". Strona oświadczyła przy tym, że choruje na cukrzycę i ma zmiany na stopach, a także że w 2017r. miała rozległy zawał serca, po którym przechodziła roczną rehabilitację. Do akt sprawy Strona przedłożyła zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20.07.2020r. o przedłożeniu przez Stronę wniosku o zasiłek/świadczenie rehabilitacyjne od 14.07.2020 r. do 11.08.2020r.
Odnosząc się do powyższego Dyrektor IAS stwierdził, że w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie Strona nie wykazała okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia ww. zażalenia i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie tego terminu. Strona nie wykazała bowiem, że jest obłożnie chora i nie może chodzić oraz że stan Jej zdrowia nagle się pogorszył i nie pozwolił na wyręczenie się inną osobą w dokonaniu ww. czynności. Strona nie przedłożyła stosownego zaświadczenia lekarskiego o stanie swojego zdrowia. Z akt sprawy nie wynika także, że stan zdrowia Strony pogorszył się nagle, zaś sam fakt przebycia przez Stronę w 2017r. zawału serca i przewlekłej choroby (cukrzycy), nie usprawiedliwia uchybienia ww. terminowi.
Natomiast załączone do akt sprawy zaświadczenie ZUS z dnia 20.07.2020r. o przedłożeniu przez Stronę wniosku o zasiłek/świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r. nie stanowi, w opinii Dyrektora IAS, samo w sobie wystarczającego dowodu na potwierdzenie uprawdopodobnienia braku winy Strony w niezachowaniu ustawowego terminu do dokonania ww. czynności. Subiektywne przekonanie Strony, że z uwagi na stan zdrowia nie miała możliwości działania w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r., nie może zatem stanowić przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu ww. terminu. Powyższe stwierdzenie, zdaniem Dyrektora IAS, jest tym bardziej uzasadnione, że w okresie ww. oświadczanego przez Stronę przebywania na zwolnieniu lekarskim Skarżący dokonywał czynności takich jak: wystosowanie pism do organu podatkowego pierwszej instancji w dniach 22.07.2020r., 27.07.2020r., 28.07.2020r. (daty stempla pocztowego).
Również zażalenie, zawierające przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu, złożone zostało przez Stronę w ww. okresie, tj. w dniu 07.08.2020r. Skoro zatem przebywanie Strony na ww. zwolnieniu lekarskim nie stanowiło przeszkody do wyekspediowania ww. pism do organu podatkowego, to tym samym nie mogło stanowić przeszkody aby Strona osobiście (bądź za pośrednictwem osób trzecich, czy ustanowionego pełnomocnika) wniosła zażalenie na ww. postanowienie w ustawowym terminie, czego Strona nie uczyniła. Okoliczności te, zdaniem Dyrektora IAS, wskazują co najmniej na brak należytej staranności Strony w prowadzeniu własnych spraw. Pomimo bowiem posiadania świadomości, że prawo do złożenia zażalenia na ww. postanowienie przysługiwało w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, Strona nie poczyniła starań w kierunku złożenia ww. zażalenia w terminie i uniknięcia negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem ww. terminowi.
Jednocześnie Dyrektor IAS zauważa, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu nie został przez Stronę złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania wskazywanej przyczyny uchybienia ww. terminowi. Przeszkoda, która według oświadczeń Strony uniemożliwiła Jej dochowanie terminu do złożenia zażalenia, czyli przebywanie na zwolnieniu lekarskim (w związku z którym Strona przedłożyła do ZUS ww. wniosek o zasiłek/świadczenie rehabilitacyjne), ustała z dniem 11.08.2020r. Natomiast ww. zażalenie, w którym zawarty jest przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu, Strona złożyła w dniu 07.08.2020r., zatem przed ustaniem ww. przeszkody, na którą Strona się powołała w ww. wniosku. Zatem termin siedmiodniowy z art. 162 § 2 O.p. należy uznać za nie dochowany w przedmiotowej sprawie.
W świetle powyższego Dyrektor IAS stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika US z dnia 27.07.2020r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Skarżący wnosząc o jego uchylenie zarzucił naruszenie art. 162 O.p. i art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wskazał, że Jego zdaniem są podstawy do uwzględnienia skargi "wobec zwolnienia lekarskiego załączonego do akt sprawy (...) od 14.07.2020r. do 11.08.2020r." Skarżący zwrócił się przy tym o przyznanie pomocy prawnej i zwolnienie z kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia 14 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącego – ustanowiony z urzędu podtrzymał skargę. Wskazał, że Skarżący uwiarygodnił, że przeszkoda była od niego niezależna, a więc nie ponosi winy w niedochowaniu terminu. Podniósł, że przepisy nie wymagają udowodnienia braku winy a jedynie uprawdopodobnienia, co Skarżący wykazał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Stan faktyczny w sprawie jest niesporny.
Naczelnik US postanowieniem z dnia 27.07.2020r. pozostawił bez rozpatrzenia podanie Skarżącego z dnia 17.05.2020r. o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych i w podatku od towarów i usług. Ww. postanowienie zostało doręczone Adresatowi w dniu 30.07.2020r. Zgodnie z zawartym w postanowieniu prawidłowym pouczeniem, Stronie przysługiwało prawo do złożenia zażalenia na ww. postanowienie do Dyrektora IAS - za pośrednictwem Naczelnika US - w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Stąd też ww. termin zaczął biec od dnia 31.07.2020r. i upłynął z dniem 06.08.2020r.
Pismem z dnia 07.08.2020r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 07.08.2020r.) Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie. Jednocześnie wraz z ww. zażaleniem Skarżący złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu Strona wskazała, że przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r. oraz że z uwagi na stan zdrowia "nie ma możliwości chodzenia ".
Jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, instytucja przywrócenia terminu służy umożliwieniu stronie, która uchybiła terminowi bez swej winy, dopełnienia czynności postępowania. Stosownie do art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Stosownie zatem do postanowień art. 162 O.p. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek:
- - wniesienia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu,
- - jednoczesne dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano,
- - uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.
W ocenie Sądu, brzmienie art 162 § 1 i 2 O.p. nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i nastąpić może wyłącznie w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną wszystkie określone w ustawie przesłanki. Jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy np. powódź lub pożar. Przy czym aby uprawdopodobnić brak swojej winy, podatnik winien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i ustała co najwyżej 7 dni przed dniem wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia ww. zażalenia Skarżący wskazał, że przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r. oraz że z uwagi na stan zdrowia "nie ma możliwości chodzenia". Strona oświadczyła przy tym, że choruje na cukrzycę i ma zmiany na stopach, a także, że w 2017r. miała rozległy zawał serca, po którym przechodziła roczną rehabilitację. Do akt sprawy Strona przedłożyła zaświadczenie ZUS z dnia 20.07.2020r. o przedłożeniu przez Stronę wniosku o zasiłek/świadczenie rehabilitacyjne od 14.07.2020r. do 11.08.2020r.
Dodatkowo w piśmie z dnia 30.08.2020r. Skarżący wskazał m.in., że podtrzymuje zarzuty zażalenia oraz że pozostawienie przez organ pierwszej instancji Jego wniosku o umorzenie bez rozpatrzenia było "przedwczesne i nieuzasadnione". Natomiast do przedmiotowej skargi Strona załączyła kolejne zaświadczenie ZUS o przedłożeniu przez Stronę wniosku o zasiłek/świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 12.08.2020r. do 31.08.2020r.
Odnosząc się do powyższego Dyrektor IAS trafnie wskazał, że w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie Skarżący nie wykazał okoliczności, które świadczyłyby o braku Jego winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia ww. zażalenia, i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie tego terminu. Skarżący powołując się na stan zdrowia i przebywanie na zwolnieniu lekarskim w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r. nie wykazał, że w okresie biegu terminu do złożenia ww. zażalenia był obłożnie chory oraz że stan zdrowia niespodziewanie się pogorszył. Z akt sprawy nie wynika także, że choroba Skarżącego uniemożliwiła wyręczenie się inną osobą w celu dokonania czynności w przewidzianym przez ustawę terminie lub też, że stan zdrowia Skarżącego miał wpływ na niemożność działania w jakimkolwiek zakresie. Zaś sama okoliczność przebycia przez Skarżącego w 2017r. zawału serca i chorowania na cukrzycę, nie usprawiedliwia uchybienia ww. terminowi.
Dyrektor IAS trafnie podkreślił, że aby choroba mogła być uznana za przesłankę braku winy w uchybieniu ustawowego terminu musi to być choroba nagła, a nie jak w niniejszej sprawie - długotrwała (przewlekła). Za taką chorobę nie może być uznana cukrzyca, na którą choruje Skarżący, gdyż choroba ta nie miała charakteru nagłego, a zatem nie uniemożliwiała Skarżącemu zorganizowania prowadzenia Jego spraw, w sposób który umożliwiłby Mu złożenie zażalenia w terminie. Podzielić należy stanowisko Dyrektora IAS, że załączone do akt sprawy zaświadczenie ZUS z dnia 20.07.2020r. o przedłożeniu przez Stronę wniosku o zasiłek/świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r. nie stanowi samo w sobie wystarczającego dowodu na potwierdzenie uprawdopodobnienia braku winy Strony w niezachowaniu ustawowego terminu do dokonania ww. czynności. Subiektywne przekonanie Skarżącego, że z uwagi na stan zdrowia nie miał możliwości działania w okresie od 14.07.2020r. do 11.08.2020r., nie może stanowić przyczyny uzasadniającej brak Jego winy w uchybieniu ww. terminu.
Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej uzasadnione, że w okresie ww. oświadczanego przez Stronę przebywania na zwolnieniu lekarskim Skarżący, jak trafnie zauważa Dyrektor IAS, dokonywał czynności takich jak: wystosowanie pism do organu podatkowego pierwszej instancji w dniach 22.07.2020r., 27.07.2020r., 28.07.2020r. (daty stempla pocztowego). Również zażalenie, zawierające przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu, złożone zostało przez Stronę w ww. okresie, tj. w dniu 07.08.2020r. Skoro zatem przebywanie Skarżącego na ww. zwolnieniu lekarskim nie stanowiło przeszkody do sporządzenia i wyekspediowania ww. pism do organu podatkowego, to tym samym nie mogło stanowić przeszkody aby Skarżący osobiście (bądź za pośrednictwem osób trzecich, czy ustanowionego pełnomocnika) wniósł zażalenie na ww. postanowienie w ustawowym terminie, czego nie uczynił. Okoliczności te zasadnie zostały ocenione jako wskazujące na brak należytej staranności Skarżącego w prowadzeniu własnych spraw.
Pomimo bowiem posiadania świadomości, że prawo do złożenia zażalenia na ww. postanowienie przysługiwało Stronie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, Skarżący nie poczynił starań w kierunku złożenia ww. zażalenia w terminie i uniknięcia negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem ww. terminowi. Bez wpływu na powyższe pozostaje okoliczność, że - jak wynika z załączonego do skargi zaświadczenia ZUS z dnia 12.08.2020r. o przedłożeniu przez Skarżącego wniosku o zasiłek/świadczenie rehabilitacyjne - Skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim w kolejnym okresie, tj. od 12.08.2020r. do 31.08.2020r. Akta sprawy nie potwierdzają, że stan zdrowia Skarżącego uniemożliwił Mu dokonanie czynności prawnej, tj. napisanie i wysłanie (w tym przez inne osoby, np. dorosłego domownika, czy pełnomocnika) zażalenia na ww. postanowienie we wskazanym terminie.
W świetle powyższego zasadnie Dyrektor IAS stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika US z dnia 27.07.2020r., pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek Skarżącego z dnia 17.05.2020r. o umorzenie należności podatkowych. W konsekwencji zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 162 O.p. należy uznać za bezpodstawny.
Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w wyroku.