Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 8 września 2014 r. A Spółka z o.o. z siedzibą w W. - dalej jako "Skarżąca" zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od wpisu sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2009 r.
W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach Skarżąca wskazała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, posiada ona środki trwałe o wartości 109.454,57 zł, ostatni rok obrotowy zakończyła stratą o wartości 153.221,60 zł, stan jej konta bankowego wynosił 0,04 zł. W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniła, że wniesiona skarga zmierza do ochrony praw spółki, której obecna sytuacja finansowa uniemożliwia uiszczenie należnych kosztów sądowych. Spółka nie jest bowiem w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla prowadzonej działalności gospodarczej, w tym wywiązywania się z powstałych zobowiązań.
W związku z niewypełnieniem rubryk 7, 8, 9, 10 w formularzu PPPr a także w związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskującej, pismem z dnia 22 września 2014 r. zobowiązano wnioskodawczynię do uzupełnienia formularza PPPr oraz przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie Skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku poprzez prawidłowe wypełnienie rubryk od 7 do 9 formularza PPPr oraz przedłożyła dokumenty źródłowe.
Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że Skarżąca poniosła wydatki w formie wpłat gotówkowych oraz przelewów, których wysokość przekracza kwotę uzyskiwanych przez nią dochodów, a zatem brak jest podstaw do uznania, że Skarżąca nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Odpis postanowienia doręczono Skarżącej w dniu 7 listopada 2014 r.
W dniu 14 listopada 2014 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia.
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że argumentacja referendarza sądowego zawarta w postanowieniu z dnia 22 października 2014 r. świadczy o braku zrozumienia podstawowych zasad podatku od towarów i usług, w tym zasad wystawiania faktur VAT, oraz sporządzania deklaracji VAT-7K. W ocenie Skarżącej, analizując przedstawione dokumenty nie można dojść do innego wniosku niż wykazanie przez Spółkę w okresie od lipca do września 2014 r. dochodów nieznacznie przewyższających wydatki. W tej sytuacji oczywistym jest, że Spółka nie posiada dostatecznych środków na poniesienia kosztów postępowania.
Zdaniem Skarżącej uzasadniona jest teza, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przy z góry przyjętym założeniu, że Skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy. W ocenie Skarżącej sytuacja majątkowa Spółki została przedstawiona rzetelnie i kompleksowo.
Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a".), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów.
Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a.
Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych nie obliguje do przyznania prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Wobec powzięcia wątpliwości co do możliwości płatniczych Skarżącej, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 18 września 2014 r. wezwano Skarżącą do przedłożenia dokumentów źródłowych.
W odpowiedzi na powyższe, Skarżąca przedstawiła następujące dokumenty: (-) odpis zeznania podatkowego za 2013 r. (CIT-8); (-) odpis sprawozdania finansowego za rok 2013 oraz sprawozdania zarządu z działalności spółki za rok 2013; (-) odpisy dokumentów księgowych (faktur VAT, dowodów wpłat) sporządzonych w okresie od 1 lipca do 30 września 2014 r., (-) odpis deklaracji VAT-7K za trzeci kwartał 2014 r.; (-) odpis tabeli amortyzacyjnej środków trwałych za rok 2014; (-) odpis historii rachunku bankowego za okres od 24 czerwca do 24 września 2014 r.; (-) odpis zaświadczenia z dnia 2 kwietnia 2014 r. o stanie zaległości podatkowych spółki na dzień 21 marca 2014 r.; (-) odpis zaświadczenia z dnia 31 marca 2014 r. o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne; (-) odpisy zawiadomień o zajęciach praw majątkowych i środków transportu wraz z tytułami wykonawczymi.
Dokonując oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd uwzględnił wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w niniejszej sprawie oraz możliwości ich poniesienia.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do przekonania, że Skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nadesłane przez Skarżącą dokumenty nie pozwalają uznać, że nie dysponuje ona środkami pozwalającymi na uiszczenie powstałych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł.
Analizując przedstawione faktury oraz dowody wpłat dokumentujące koszty przeglądów i napraw samochodu, opłat za: ubezpieczenie, abonament roczny wraz z korespondencją, obsługę prawną, przechowywanie dokumentacji oraz prowadzenie rachunku, a także dokonywane spłaty zaległości podatkowych spółki, Sąd stwierdził, że w okresie od lipca do września 2014 r. Skarżąca poniosła wydatki w łącznej kwocie 6.268,94 zł, przy czym – co istotne – wszystkie płatności zostały dokonane gotówką. Natomiast w deklaracji VAT-7K złożonej za ww. okres spółka zadeklarowała jako podstawę opodatkowania kwotę 4.800 zł z tytułu najmu samochodu, a z nadesłanych dokumentów wynika, że aktualnie jest to jedyny dochód spółki wynoszący miesięcznie 1.600 zł (z VAT 1.968 zł).
W ocenie Sądu przeciwko przyjęciu, że Skarżąca spółka nie ma realnych możliwości finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie świadczy wysokość osiąganego miesięcznie dochodu, który wyniósł 1.600 zł. Wartość ta trzykrotnie przewyższa wysokość należnego w sprawie wpisu (500 zł).
Na gruncie sądownictwa administracyjnego nadal aktualna pozostaje teza, iż spółka, prowadząc przez kilka lat działalność gospodarczą, winna liczyć się z możliwością prowadzenia procesów sądowych i związaną z tym koniecznością ponoszenia ich kosztów, a tym samym mogła i powinna zabezpieczyć w tym celu odpowiednie środki finansowe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Takie stanowisko zaprezentowane zostało w niepublikowanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04.
Ponadto Sąd wskazuje, że w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym, Skarżąca wykazała, że posiada środki trwałe o wartości 109.454,57 zł (według bilansu na ostatni rok). Powyższe w ocenie Sądu świadczy o tym, że Spółka posiada majątek, który może spieniężyć, a uzyskane środki może przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że Skarżąca nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dokonane ustalenia prowadzą bowiem do wniosku, że spółka posiada środki na dokonanie opłaty sądowej od wniesionej skargi, a nie znajduje potwierdzenia okoliczność braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Tym samym złożony wniosek należało ocenić jako bezzasadny.
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w postanowieniu.