Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na niewykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku w zakresie odnoszącym się do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Wniesione przez skarżącą zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 151/09.
Wobec powyższego, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 lipca 2009 r. wezwano skarżącą ponownie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika, a także o rozłożenie kwoty wpisu na raty.
Ponieważ wniosek ten nie został złożony w przewidzianej prawem formie, referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu PPF.
Odpowiadając w terminie na powyższe wezwanie skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o ustanowienie adwokata oraz o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, oświadczając, że chodzi jej o zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej [...] zł. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że jedyne źródło utrzymania jej, jej małżonka oraz jej pełnoletniego syna stanowi jej renta w wysokości [...] zł brutto.
Następnie wykonując wezwanie referendarza sądowego dotyczące uzupełniania danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni nadesłała dokumenty, które poświadczają powyższe okoliczności, w szczególności: kopię "odcinka" renty za ostatni miesiąc (według niego skarżącej wypłacono kwotę [...] zł) oraz zaświadczenia organów podatkowych, potwierdzające m.in., że małżonek i syn skarżącej nie wykazali żadnych przychodów do opodatkowania za ubiegły rok. Jednocześnie złożyła dodatkowe oświadczenia dotyczące m.in. jej syna oraz wyliczyła koszty podstawowego utrzymania na sumę ponad [...] zł miesięcznie.
Postanowieniem z dnia 19 listopada 2009 r. referendarz sądowy ustanowił skarżącej adwokata z urzędu, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącej w dniu 9 grudnia 2009 r.
W dniu 15 grudnia 2009 r. (data nadania) skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza, precyzując następnie, że dotyczy on oddalenia jej wniosku "w zakresie prawa pomocy do częściowego zwolnienia [jej] od wpisu sądowego". Jednocześnie wniosła o "przekazanie przygotowania w/w sprzeciwu adwokatowi". Następnie uzasadniając sprzeciw, który jak wskazała złożyła "z ostrożności procesowej, by nie uchybić zakreślonemu (...) terminowi", oświadczyła, że "sąd błędnie przyjął, że nie przedstawiła[m] dokumentów, z których wynika przychód (...) rodziny". W tym kontekście podniosła, że przesłała szereg dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację finansową. Przedstawiła również wyliczenia dotyczące wydatków, jakie ponosi w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które określiła na kwotę "ponad [...] zł" oraz na utrzymanie syna studiującego w innym mieście, tj. wg skarżącej "nie mniej niż [...] zł".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw wywołuje ten skutek niezależnie od wskazanego w nim zakresu zaskarżenia, co oznacza, że nawet wtedy, gdy, jak w niniejszej sprawie kwestionuje jedynie część postanowienia referendarza, jego wniesienie powoduje utratę mocy przez to postanowienie w całości. Dlatego też na obecnym etapie nie jest możliwym uczynienie zadość wnioskowi zawartemu w sprzeciwie o "przekazanie przygotowania w/w sprzeciwu adwokatowi". Straciło bowiem moc postanowienie, którym tego adwokata ustanowiono.
Następnie odnieść się należy do zakresu przyznania prawa pomocy, o który skarżąca wnosi. Wskazać zatem trzeba, że w rubryce nr 4 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zaznaczyła, że wnosi o ustanowienie adwokata oraz częściowe zwolnienie od koszów sądowych, a następnie zastrzegła, że to częściowe zwolnienie ma polegać na zwolnieniu od wpisu od skargi w części przekraczającej [...] zł. Uczynione w ten sposób przez skarżącą zastrzeżenie ma charakter wiążący, mimo iż w rubryce nr 4 nie przewidziano możliwości wyboru powyższego zakresu zwolnienia, w związku z czym wnioskujący o zwolnienie tylko ze ściśle określonej części kosztów sądowych np. z wpisu od skargi, musi, tak jak uczyniła to skarżąca w niniejszej sprawie, dopisać to własnoręcznie poprzez zamieszczenie stosownego oświadczenia. Jeżeli zaś zostało to uczynione, to orzeczenie w zakresie szerszym stanowi naruszenie zasady skargowości poprzez wyjście poza ramy zakreślone żądaniem wnioskodawcy.
Dlatego też, mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że skarżąca zawęziła zakres wniosku, wnosząc nie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, który stosownie do art. 245 § 2 ppsa obejmuje ustanowienie pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych, lecz o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl zaś art. do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przechodząc zatem do rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarżąca uczyniła zadość wezwaniu referendarza, nadsyłając dokumenty, od których zależy rozstrzygnięcie odnośnie do jej wniosku. Zaakcentować przy tym trzeba, że skarżąca uczyniła to w zakresie szerszym niż w przypadku jej pierwszego wniosku, przedkładając przede wszystkim zaświadczenia organu podatkowego, których brak był główną przyczyną negatywnego rozstrzygnięcia w analizowanym zakresie. Złożone zatem przez skarżącą dokumenty, pozwalają obecnie w sposób pozbawiony wątpliwości ocenić jej sytuację materialną. Dopiero bowiem przedłożenie zaświadczeń organu podatkowego pozwala stwierdzić, że osoby pozostające ze skarżącą w gospodarstwie domowym nie osiągają żadnych dochodów. Oceniając złożony wniosek nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że skarżąca otrzymuje stały dochód, co zdaniem Sądu, nie pozwala na uwzględnienie jej wniosku w całości.
Dochód ten pozwala bowiem skarżącej na partycypowanie w kosztach postępowania. Niemniej jednak porównanie z jednej strony wysokości tego dochodu, a z drugiej wysokości wydatków, pozwala przyjąć, że poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania w całości może wiązać się z uszczerbkiem utrzymania jej rodziny. Powyższe uzasadnia zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, aczkolwiek węższym niż wskazany we wniosku. Ponadto przyznając pełnomocnika z urzędu, Sąd miał również na uwadze względy wynikające z prawa do sądu, które przysługuje stronie. W tym kontekście należy podnieść, że udział fachowego pełnomocnika może być nie tylko zasadny, ale i niezbędny z uwagi na możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej. Trzeba mieć też na uwadze kwestię dotyczącą wpisu od skargi, od którego zwolnienie może budzić wątpliwości co do jego zasadności wobec faktu, że termin na uiszczenie tego wpisu stronie upłynął.
Skoro zaś wniosek skarżącej nie obejmuje swoim zakresem innych opłat niż wpis od skargi, to zgodnie z poczynionymi na wstępie uwagami wyjście poza ramy tego wniosku i orzeczenie co do tych innych opłat, jest obecnie niemożliwe.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji.