Uzasadnienie
Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, E.M. złożyła w Sądzie wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (patrz pkt 4 druku PPF z dnia 12 września 2012 r.). W motywach wniosku odnotowała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, wszak jej mąż pozostawił rodzinę pięć lat temu i od tamtej chwili nie łoży na jej utrzymanie. Odnotowała dalej, iż samotnie wychowuje uczącą się córkę. Comiesięczne dochody skarżącej kształtują się na poziomie 1149,38 zł netto, zaś wydatki – 1500 zł. W świetle wyjaśnień E.M. pomocnym w zbilansowaniu przychodów i wydatków w jej gospodarstwie domowym jest jej syn, który nie jest wszakże domownikiem. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, ponad okoliczności już wyżej podniesione, wynika, że mieszkanie wnioskującej ma powierzchnię 73,04 m2. W treści oświadczenia skarżąca zeznała nadto, że posiada zaległości w stosunku do urzędu skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w B. Do przybliżonego wyżej urzędowego formularza dołączono plik dokumentów źródłowych, a wśród nich: umowy o pracę skarżącej (łączne wynagrodzenie brutto wynosi 1.471,50 zł); kartę opłat czynszowych (czynsz za lokal mieszkalny skarżącej wynosi miesięcznie 955,60 zł); fakturę dokumentującą zakup abonamentu z tytułu usług internetowych (opłata miesięczna stanowi kwotę 42 zł); informację o wstrzymaniu dostawy energii elektrycznej do lokalu mieszkalnego skarżącej w związku z zadłużeniem na kwotę 188,73 zł (w tych ramach skarżąca oświadczyła, iż zwyczajowo miesięczne opłaty z tytułu energii elektrycznej wynoszą 100 zł); zaświadczenie z dnia 17 lipca 2012 r., z którego wynika, że córka skarżącej będzie słuchaczem I semestru A w B. W oparciu o akta administracyjne sprawy ustalono nadto, że skarżąca jest w trakcie rozwodu ze swoim mężem.
Zainicjowała nadto postępowanie w sprawie wypłaty na jej rzecz odszkodowania z tytułu szkody powstałej podczas remontu budynku prowadzonego na tarasie przylegającym do jej mieszkania. Wartość szkody oszacowała na kwotę 21.849,60 zł. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że zadłużenie skarżącej wynosiło łącznie około 110.296,78 zł. Syn skarżącej przerwał w tym roku studia i pracuje zawodowo (uzyskuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2000 zł; stan na dzień 29 lutego 2012 r.). E.M. zmaga się nadto z problemami zdrowotnymi, jednakowoż – w świetle jej wyjaśnień – lekarstwa otrzymuje za darmo od lekarza prowadzącego.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: P.p.s.a.). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04; tamże), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie pozwoliła uznać, że skarżąca jest w sytuacji na tyle trudnej, że można całkowicie odstąpić w jej przypadku od ogólnej zasady odpłatności postępowania sądowego. Uznano bowiem, że o ile w chwili obecnej nie będzie w stanie uiścić należnych kosztów sądowych, które sprowadzają się teraz do wpisu sądowego do skargi, o tyle kondycja finansowa skarżącej może ulec zmianie na korzyść w toku dalszego postępowania sądowoadministracyjnego. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę skarżącej, że zgodnie z ustaleniami poczynionymi w oparciu o akta administracyjne sprawy, oczekuje ona na orzeczenie o rozwodzie, które może mieć wydatny wpływ na ustalenie zakresu obowiązków alimentacyjnych bądź obowiązku dostarczania przez małżonka środków utrzymania.
Co więcej, skarżąca zainicjowała nadto czynności zmierzające do wypłacenia na jej rzecz odszkodowania w kwocie stanowiącej ponad osiemdziesięciokrotność ewentualnie należnego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.