Uzasadnienie
Do skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku oddalającego wyżej wskazaną skargę pełnomocnik skarżącej (jej syn), będący radcą prawnym, załączył wniosek skarżącej z dnia 10 marca 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu tego żądania skarżąca podkreśliła, że ma [...] lat i sama mieszka w lokalu o powierzchni 55 m2, który stanowi jedyny składnik jej majątku. Zwróciła też uwagę na stan swojego zdrowia, akcentując, że jest niepełnosprawna, a po przebytym wypadku ma problemy z samodzielnym przemieszczaniem się i wymaga stałej opieki, leczenia i rehabilitacji. Koszty utrzymania oszacowała na około 2.300 zł, zaznaczając, że przekraczają one wysokość emerytury (1.650 zł netto – 500 zł potrącenia) i sprawiają, iż musi korzystać z finansowego wsparcia osób bliskich. W tych ramach odnotowała, że obecnie nie jest w stanie spłacić pożyczki, jakiej udzielił jej syn.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia tych danych, które obejmowało udokumentowanie wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącą i otrzymywanego przez nią świadczenia emerytalnego, pełnomocnik skarżącej w piśmie datowanym na 15 kwietnia 2015 r. podniósł, że skarżąca żyje na skraju ubóstwa i bez pomocy rodziny nie byłaby w stanie zaspokoić podstawowych swych potrzeb. Zwrócił uwagę na stan jej zdrowia i dysproporcję między niezbędnymi kosztami a dochodem. Podkreślił też, że skarżąca nie posiada żadnych lokat bankowych ani oszczędności na rachunkach bankowych, a udzielona przez niego pożyczka została skonsumowana.
Do pisma załączył: dokumentację medyczną (zaświadczenie lekarskie, skierowanie do szpitala na oddział urazowo-ortopedyczny, skierowanie na leczenie uzdrowiskowe), która potwierdza sygnalizowane problemy zdrowotne; orzeczenie o zaliczeniu skarżącej do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, z którego wynika, że skarżąca wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji; 5 faktur i 1 paragon, które dokumentują zakup leków w różnych miesiącach w okresie od września 2013 r. do listopada 2014 r., a opiewają na kwoty: 130 zł, 260 zł, 90,06 zł, 12,47 zł, 111,32 zł i 72,45 zł; dowody zapłaty należności za czynsz i gaz w styczniu bieżącego roku (kolejno: 502,46 zł i 67,17 zł), za prąd we wrześniu 2014 r. (76,80 zł) oraz za usługi telekomunikacyjne w sierpniu 2014 r. (69,93 zł); decyzję organu rentowego z dnia 3 marca 2014 r. o waloryzacji świadczenia emerytalnego skarżącej wskazującą wysokość tej należności do wypłaty (1.245,01 zł) przy uwzględnieniu potrącenia kwoty 537,50 zł dokonywanego wskutek zajęcia wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej; umowę pożyczki 9.000 zł, udzielonej skarżącej przez jej syna (wynika z niej powinność spłaty ratalnej w kwocie 250 zł miesięcznie).
W dniu 7 maja 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, akcentując, że przedstawiony materiał jest niewystarczający do uwzględnienia żądania, w szczególności za niedostatecznie wyjaśnioną uznał kwestię rzeczywistej zdolności płatniczej skarżącej, która pomimo wydatków znacznie przewyższających wpływy jest w stanie na bieżąco regulować zobowiązania i nie odnotowuje deficytu w swych finansach.
Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 15 maja 2015 r.
W sprzeciwie datowanym na 18 maja 2015 r., a wniesionym w dniu 20 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącej wyraził przekonanie, że w rozpatrywanym przypadku uprawdopodobnił istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy, należycie wykazując źródło dochodu, jak i stałe koszty utrzymania skarżącej. Podkreślił, że przedstawiona przez niego decyzja o waloryzacji świadczenia emerytalnego jest aktualna. Zarazem za nieuprawnione uznał twierdzenie, jakoby skarżąca dysponowała nieustalonymi źródłami dochodu i zwrócił uwagę, że w pokrywaniu bieżących wydatków skarżącej partycypuje jej rodzina, a jego wkład – w ocenie skarżącej – jest tak znaczny, że czyni niemożliwym zapłacenie dodatkowo wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 392 zł. W tych ramach oznajmił również, że trudna sytuacja skarżącej doprowadziła do zawieszenia spłaty udzielonej przez niego pożyczki. Skarżąca nie posiada bowiem żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć, ani oszczędności, a pogarszający się stan jej zdrowia uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek aktywności zarobkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że w rozpatrywanym przypadku zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), następnie powoływanej jako: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy z kolei rozpocząć od podkreślenia, że domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych, a więc prawa pomocy w zakresie częściowym, podlega uwzględnieniu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Odniesienie tej regulacji do rozpatrywanego przypadku prowadzi do konkluzji, że wnioskodawca wykazał w stopniu wystarczającym zaistnienie wyżej wskazanej przesłanki przyznania prawa pomocy. Dostatecznie bowiem udokumentował stan zdrowia skarżącej, jak również jej dochód i wydatki. Materiał dowodowy, który został zgromadzony w tym postępowaniu, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że skarżąca sama prowadzi gospodarstwo domowe i boryka się z problemami zdrowotnymi, które utrudniają jej samodzielną egzystencję i determinują konieczność ponoszenia kosztów leczenia. Za wiarygodne uznać należy oświadczenie, zgodnie z którym nie dysponuje ona żadnymi oszczędnościami, ani majątkiem, który mogłaby spieniężyć. Jest także oczywiste, że wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego nie pozwala na pokrycie niezbędnych wydatków codziennego życia i w związku z tym czyni niemożliwym uiszczenie kosztów sądowych.
W ocenie Sądu, fakt uzyskiwania przez skarżącą wsparcia finansowego syna (będącego także jej pełnomocnikiem procesowym) w zakresie bieżących potrzeb, nie może prowadzić do przerzucenia ciężaru ponoszenia przez niego także kosztów sądowych. Ocenie podlega bowiem sytuacja materialna, życiowa i zdrowotna samej skarżącej.
Mając to na względzie, należało przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a uczyniono to na podstawie powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.