Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm.) stwierdził, że odwołanie pana P. M. z dnia [...] 2006 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. znak [...] ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001 r. w kwocie [...] zł, zostało wniesione z uchybieniem czternastodniowego terminu.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazując na treść art. 233 § 1 pkt 1, art. 144, art. 148 i art. 12 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 162 i art. 163 tej ustawy stwierdził, że przedmiotowa decyzja organu podatkowego pierwszej instancji doręczona została stronie w dniu [...] 2005 r., a odwołanie od niej podatnik wniósł w dniu [...] 2006 r., a więc po upływie wyznaczonego dla tej czynności terminu.
Następnie organ drugiej instancji zauważył, że przyjmując, iż wyjaśnienia zawarte w piśmie strony dotyczące opóźnienia w złożeniu odwołania, stanowią wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia to podatnik jako przyczynę powołał chorobę córki, która miała wpływ na jego psychikę. Organ odwoławczy podniósł, że na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przyczyna była od niej niezależna. Organ wskazał na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, których tezy przytoczył, odnoszących się do stosowania przepisu art. 162 Ordynacji podatkowej ostatecznie stwierdzając, że podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, lecz nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do jego wniesienia. Zatem uznał, że odwołanie strony zostało wniesione z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu [...] 2006 r.
W skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan P. M. wyjaśnił, że jego wina polegała na tym, iż na swoje usprawiedliwienie nie dołączył żadnych dokumentów, by udowodnić, że jest niewinny. Wskazał, że po raz pierwszy popełnił tak poważny błąd spóźniając się z odwołaniem na pismo urzędowe. Podniósł, iż mając kłopoty związane z chorobą córki nieświadomie przeoczył tak ważne pismo. Wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Do skargi podatnik dołączył dokumenty potwierdzające wskazane w skardze okoliczności.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że nawet gdyby przyjąć hospitalizację córki strony od [...] do [...] 2006 r., jako przyczynę uprawdopodabniającą brak winy podatnika w uchybieniu terminu, to ustała ona w dniu [...] 2006 r., a zatem nieprzywracalny termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu minął w dniu [...] 2006 r. natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu [...] 2006 r. – zatem już po jego upływie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna aczkolwiek z przyczyn w niej niewskazanych.
Stosując przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo i to w sposób skutkujący jego uchyleniem.
Należy bowiem zauważyć, że uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał jako fakt bezsporny, że złożone przez podatnika po terminie odwołanie zawierało wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wszczyna odrębne postępowanie, uregulowane przepisami Rozdziału 7 Działu IV Ordynacji podatkowej zatytułowanego "Przywrócenie terminu". Przepisy te określają m. in. przesłanki przywrócenia terminu, osobę legitymowaną do złożenia wniosku, organ rozpoznający wniosek, termin do jego wniesienia oraz środek zaskarżenia postanowienia wydanego wskutek rozpatrzenia wniosku.
Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę m. in. podatnika przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia oznaczonej czynności procesowej. Wniesienie podania o przywrócenie terminu rodzi po stronie organu podatkowego konieczność jego rozpatrzenia i wydania stosownego rozstrzygnięcia. Rozpatrzenie takiego wniosku w przewidzianym do tego trybie jest obowiązkiem, a nie prawem organu podatkowego. Właściwy organ nie może więc uchylić się od orzekania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu ani rozstrzygać o nim w innym nieprzewidzianym do tego postępowaniu, skoro na postanowienie w sprawie przywrócenia terminu służy zażalenie (art. 163 § 3 Ordynacji podatkowej).
Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości orzekania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu "przy okazji" czy "w drodze" wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Postanowienie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienie stwierdzające uchybienie temu terminowi to dwa odrębne rozstrzygnięcia, w których organ podatkowy ocenia, bada i weryfikuje różne, odmienne stany faktyczne i prawne istotne dla wydania pierwszego lub drugiego orzeczenia. Pamiętać również należy, że wniesienie odwołania po terminie może spowodować różne skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a jeżeli wraz z odwołaniem strona złożyła taki wniosek organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W zależności bowiem od wyniku postępowania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, organ odwoławczy bądź wydaje postanowienie, w którym stwierdza, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu (gdy odmówi przywrócenia terminu) bądź przyjmując odwołanie (gdy przywróci termin) i rozpoznaje sprawę merytorycznie.
Należy więc zgodzić się z poglądem, że "Wobec złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu nie mogło mieć miejsca przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku strony o przywrócenie terminu, gdyż postanowienie przywracające termin wyłącza możliwość wydania postanowienia o uchybienie terminu odwołania" (tak wyrok NSA z dnia 31 maja 2000 r. sygn. akt SA/Sz 565/00).
Złożenie odwołania (po terminie) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia rodzi po stronie organu odwoławczego obowiązek rozpatrzenia podania o przywrócenie terminu i wydania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia tej kwestii. W tym przypadku stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania może nastąpić dopiero po wydaniu ostatecznego postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu.
Postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdza wyłącznie fakt uchybienia terminowi i nie może rozstrzygać o okoliczności powodujących odmowę czy niedopuszczalność jego przywrócenia.
Skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane bez uprzedniego ostatecznego rozpatrzenia wniesionej przez stronę wraz z odwołaniem prośby o przywrócenie terminu to tym samym zostały naruszone przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że przedmiotowe rozstrzygnięcie podlega uchyleniu przy zastosowaniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. i nie orzekł o kosztach postępowania z uwagi na treść art. 210 § 1 tej ustawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozpatrzy wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania stosując przewidziane w tym względzie procedury przy ewentualnym wykorzystaniu przepisu art. 169 Ordynacji a następnie, o ile wystąpi taka konieczność, orzeknie o złożonym przed podatnika odwołaniu.