Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 28 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1093/23

Uzasadnienie

1. 1. A. M. (dalej: skarżący) wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ odwoławczy lub Kolegium) z 13 czerwca 2023 r. nr SKO.F/41.4/467/2023/9639 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r.
2. 2. Stan sprawy.
3. 2.1. Decyzją z 3 lutego 2023 r. Wójt Gminy N. (dalej: organ pierwszej instancji) ustalił skarżącemu i jego małżonce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2023 na kwotę 1.915 zł.
4. 2.2. W piśmie z 7 marca 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 3 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji, wskazując jedynie, że "wyszczególnione w decyzji składniki nieruchomości nie są zgodne z rzeczywistością".

Pismem z 14 kwietnia 2023 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnia braków formalnych odwołania o zarzuty przeciw zaskarżonej decyzji, określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywanie dowodów uzasadniające to żądanie.

W piśmie z 27 kwietnia 2023 r. skarżący stwierdził, że podatek jest zbyt wysoki i zakwestionował ustaloną powierzchnię nieruchomości w wysokości 1.715,00 m2 jako niezgodną z rzeczywistością.

1. 2.3. Decyzją z 13 czerwca 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż ustalono, że w piśmie z 29 grudnia 1999 r. skarżący zgłosił do opodatkowania budynek mieszkalny o po w. użytkowej 135,1 m2, budynek gospodarczy o pow. użytkowej 91,32 m2 i grunt o pow. 1.715 m2 (wykorzystywany rolniczo 1.474 m2).

Na tej podstawie oraz na podstawie danych z ewidencji gruntów, organ podatkowy opodatkował zgodnie z deklaracją, nieruchomości skarżącego.

Kolegium z urzędu posiada też informację, że opodatkowana nieruchomość została opisana w księdze wieczystej [...] i składa się z następujących działek [...] (użytek B - grunt mieszkalny) o pow. 0,0860 i [...] (użytek B) o pow. 0,0855.

W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy uwzględnił wszystkie powyższe informacje i wydał kolejną decyzji wymiarową w niezmienionym stanie prawnym i faktycznym, czyli bez odrębnego wszczynania postępowania postanowieniem i bez zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy - według art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. - o.p.).

Dalej wskazano, że w odwołaniu zakwestionowano wysokość podatku i powierzchnię opodatkowanego gruntu. Rozpatrując sprawę, Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji przyjął prawidłowe przedmioty, podstawy i stawki podatkowe. Wysokość podatku wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa i organ podatkowy nie ma możliwości wymierzania podatku w innej (wyższej lub niższej) wysokości. Stąd zarzut zbyt wysokiego wymiaru podatku nie mógł być rozpatrzony w tym postępowaniu, gdyż to nie organ podatkowy (Wójt Gminy N.) ustanawia przedmiot i stawki podatku.

W tym postępowaniu nie mógł być także uwzględniony zarzut błędnej powierzchni gruntu. Na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm. – p.g.k.), podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Potwierdza to art. 7a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 70 z późn. zm. - u.p.o.l.), który przewiduje podstawy ewidencji podatkowej nieruchomości. W świetle tych przepisów organ podatkowy jest związany kwalifikacją gruntów jako rolne i ich klasy, jako grunty leśne, mieszkalne i inne, a także ustalonymi w nich powierzchniami, które przekładają się na podstawę opodatkowania. Organ podatkowy nie może zatem samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09).

1. 3.1. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze podano, że z uwagi na pominięte przez Kolegium wskazanie "ze świadczeń emerytalno-rentowych ZUS przy wysokich kosztach utrzymania, wymagany wysoki podatek od nieruchomości, nie jest możliwy do zapłacenia" oraz utrzymanie w mocy (na posiedzeniu niejawnym), decyzji organu podatkowego pierwszej instancji w sprawie określonego wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2023, skarżący domaga się od Kolegium przekonywującego udowodnienia, że z świadczeń emerytalno-rentowych ZUS przy wysokich kosztach utrzymania, zbyt wysoki podatek od nieruchomości możliwy jest do zapłacenia.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

1. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

1. 3.3. Na rozprawie w dniu 28 lutego 2024 r. skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

1. 4. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże nie z powodów, które zostały zaprezentowane w skardze.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - p.p.s.a.) podlegała decyzja z 13 czerwca 2023 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy N., ustalającą skarżącemu i jego małżonce podatek od nieruchomości za 2023 r.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy opodatkowania gruntu. Skarżący podnosi, że wskazana w decyzji powierzchnia gruntu nie jest zgodna z rzeczywistością, z kolei organ twierdzi, iż powierzchnia gruntu przyjęta została na podstawie deklaracji złożonej przez skarżącego oraz danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

1. 5. Wskazać na wstępie należy, że podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości łub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.). Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:
2. 1) grunty;
3. 2) budynki łub ich części;
4. 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 u.p.o.l.).

Podstawę opodatkowania stanowi:

1. 1) dla gruntów - powierzchnia;
2. 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 u.p.o.l.).

Na podstawie art. 5 u.p.o.l. rada gminy ustala stawki podatku od nieruchomości w granicach maksymalnym stawek wskazanych w tym przepisie. Osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3 (zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku). Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania (art. 6 ust. 6-7 u.p.o.l.).

W dalszej kolejności należy zauważyć, że Kolegium zasadnie powołuje się na regułę zawartą w art. 21 ust. 1 p.g.k, zgodnie z którym podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 p.g.k.).

Ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 oraz uchwała 7 sędziów NSA z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13). Także orzecznictwo NSA potwierdza, że użyty w art. 21 ust. 1 p.g.k. zwrot "wymiar podatku" należy interpretować w ten sposób, iż przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w podatku rolnym i podatku leśnym, winny zostać uwzględnione zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Uwzględniając zaś kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Do kategorii tej zaliczyć można dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Drugą kategorię stanowią dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych - niejako wyjątkowych - sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych.

Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku, np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej (por. wyroki NSA: z 15 lipca 2014 r., II FSK 2234/12; z 13 stycznia 2015 r., II FSK 3108/12 oraz z 9 lutego 2023 r., III FSK 95/22).

Podkreślić zatem trzeba, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 o.p. i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone.

Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 411/11 - CBOIS).

W niniejszej sprawie podatek od nieruchomości, jak twierdzi organ ustalony został na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. Tymczasem w aktach sprawy brak jest powyższego dokumentu, dlatego też nie sposób dokonać kontroli decyzji ustającej wymiar podatku od nieruchomości. Co istotne to fakt, że skarżący kwestionuje przyjętą do opodatkowania przez organ powierzchnię gruntów, co czyni przedmiotowy dokument niezbędnym do ustalenia tejże kwestii.

Nadto Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazuje, iż posiada informację, iż opodatkowana nieruchomość została opisana w księdze wieczystej [...] i składa się z następujących działek [...] (użytek B - grunt mieszkalny) o pow. 0,0860 i [...] (użytek B) o pow. 0,0855.

Jednakże jak wynika z treści elektronicznej księgi wieczystej, ujawniona jest w niej tylko jedna działka, będąca własnością skarżącego i jego małżonki, o nr ewidencyjnym [...] o powierzchni 0,0855 ha.

7. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia art. 122 o.p. oraz art. 187 o.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Uchybienie przez organy normom zawartym w ww. przepisach, ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, organy nie ustalają faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W toku powtórnego postępowania w sprawie, obowiązkiem organu będzie przyjęcie wykładni prawa zawartej w niniejszym wyroku, uzupełnienie materiału dowodowego o wypis z ewidencji gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie powierzchni przedmiotu opodatkowania.

Reasumując zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., podlegała uchyleniu.

1. 8. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a.