Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy, opatrzony datą 10 lipca 2013 r.
Następnie wniosek o przyznanie prawa pomocy Spółka złożyła w sprzeciwie z dnia 28 września 2013 r. wniesionym od powyższego zarządzenia. Wniosek ponowiła w zażaleniu z dnia 18 lutego 2014 r. na postanowienie z dnia 15 stycznia 2014 r. o odrzuceniu sprzeciwu oraz w zażaleniu z dnia 7 kwietnia 2014 r. na postanowienie z dnia 10 marca 2014 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 15 stycznia 2014 r.
Omawiany wniosek Spółka złożyła następnie na urzędowym formularzu z dnia 8 maja 2014 r. W formularzu tym nie sprecyzowała zakresu prawa pomocy, którego przyznania oczekuje, jednak z wcześniejszych pism, w których Spółka wnosiła o przyznanie prawa pomocy wynika, że intencją jej jest uzyskanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku, zawartym w urzędowym formularzu Spółka podniosła, że nie posiada żadnych rzeczy, które mogłaby spieniężyć, gdyż nieruchomość jest obciążona hipoteką a ruchomości przedstawiają wartość złomową. W dalszej kolejności oznajmiła, iż ze względu na trudną sytuację finansową nie zatrudnia żadnego pracownika, a wszystkie jej organy pracują bez wynagrodzenia. Zaznaczyła też, że od kilku lat toczy z organem podatkowym spór dotyczący podatku od nieruchomości, po czym wyraziła obawę, iż bez pomocy prawnej niemożliwe będzie pozytywne dla niej zakończenie tych postępowań.
Zgodnie z oświadczeniem, jej kapitał podstawowy (zakładowy) jest równy 260.000 zł, wartość środków trwałych wynosi 1.361.962,58 zł, wartość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu opiewa na kwotę 45,17 zł, a saldo konta bankowego (stan na 30 kwietnia 2014 r.) jest ujemne (-24,87 zł). Ponadto majątek prezentuje znaczną wartość księgową (a nie: rynkową), ponieważ budynek w większej części nie posiada centralnego ogrzewania i wymaga kapitalnego remontu, a poza tym jest obciążony hipoteką co oznacza, że nie może zostać sprzedany, ani posłużyć jako zabezpieczenie kredytu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem niniejszego postępowania incydentalnego jest kwestia zasadności wniosku o przyznanie Spółce prawa pomocy, który zawarła w pismach datowanych na 28 września 2013 r., 18 lutego 2014 r. oraz 7 kwietnia 2014 r. Jest to kolejne żądanie przyznania prawa pomocy zgłoszone przez Spółkę w niniejszej sprawie. Poprzedni jej wniosek został oddalony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2011 r., a więc wydanym w stosunkowo odległym czasie. Niemniej jednak w sprawie ze skargi Spółki o sygn. akt I SA/Gl 677/13 w dniu 13 stycznia 2014 r. wydane zostało postanowienie o odmowie przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stwierdzono w nim, że Spółka dysponuje majątkiem o znacznej wartości, wielokrotnie przekraczającej wysokość wpisu i pomimo deklarowanych trudności, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Podkreślono, że kapitał podstawowy Spółki wynosi 200.000 zł, na dzień 31 grudnia 2012 r. posiadała ona aktywa obrotowe w wysokości 448.274,02 zł. Wskazano, że poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, jeśli Spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych.
Rozpatrując obecnie wniosek Spółki o przyznanie jej prawa pomocy należy zatem przypomnieć, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika składa się na prawo pomocy w zakresie całkowitym, o czym stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Z kolei w myśl art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. prawo to może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Nie ulega wątpliwości, że przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a zatem do stwierdzenia jej istnienia niezbędne jest poznanie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, na którym spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności zgłoszonego żądania. Jeżeli wnioskodawcą tym jest osoba prawna (co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie) to wykazanie przez nią zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy sprawia, że weryfikacja ta może (ale nie musi) być dla niej pozytywna.
W rozpatrywanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że Spółka nie wykazała, aby w jej przypadku zachodziły przesłanki przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Przesądza o tym uwzględnienie całego, zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym również dokumentów, które Spółka przedstawiła we wspomnianej już sprawie o sygn. akt I SA/Gl 677/13. Materiał ten uznać należy za wystarczający do stwierdzenia, że także w badanym obecnie przypadku przyznanie jej prawa pomocy byłoby niezasadne. Analiza porównawcza wniosku rozpoznanego w sprawie o sygn. I SA/Gl 677/13 w styczniu b.r. i wniosku rozpoznawanego aktualnie w niniejszej sprawie pozwala bowiem dostrzec tożsamość ich uzasadnień. Spółka upatruje zatem słuszności swego żądania w okolicznościach, które uprzednio legły już u podstaw negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. Zarazem nie przedstawia jakichkolwiek powodów, które obecnie miałyby wpłynąć na zmianę oceny wówczas wyrażonej.
Wprost przeciwnie, już z samych jej oświadczeń wynika, że sytuacja, w której się znajduje mogła nawet ulec nieznacznej poprawie, na co wskazuje dodatni wynik deklarowanej obecnie wartości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy.
Z tych względów odmówienie Spółce przyznania prawa pomocy okazało się konieczne.