Uzasadnienie
W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 grudnia 2011 r. P.S. zwrócił się do sądu administracyjnego o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotował, że z powodu choroby nie ma w chwili obecnej zatrudnienia i oczekuje na przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Podkreślił, że nie posiada środków do życia, pozostaje na utrzymaniu żony i korzysta z pomocy bliskich.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci. Źródłem dochodu tego gospodarstwa jest wynagrodzenie żony skarżącego w kwocie 800 zł brutto. P.S.– w świetle złożonego przez niego oświadczenia – nie posiada jakiegokolwiek majątku, zaś w jego małżeństwie wyłączono wspólnotę majątkową. Skarżący zeznał nadto, że korzysta z pomocy: ośrodka pomocy społecznej, Caritas oraz rodziców.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza do uzupełnienia wniosku, skarżący nadesłał plik dokumentów, na podstawie których ustalono, co następuje. W chwili obecnej rodzina skarżącego zamieszkuje w lokalu, do którego tytuł prawny posiada ojciec skarżącego. Mocą umowy najmu z dnia 15 listopada 2011 r. skarżący i jego małżonka są zwolnieni z czynszu najmu, nie mniej jednak zobowiązano ich do ponoszenia kosztów i świadczeń związanych z eksploatacją lokalu mieszkalnego. Żona skarżącego uzyskuje dodatkowy dochód z tytułu wynajmowania mieszkania, które uprzednio otrzymała w drodze darowizny od jej męża. Dochód ten wynosi 500 zł. Wszelkie opłaty z tytułu umowy najmu tego mieszkania, w tym czynsz, ponosi najemca. Budżet domowy skarżącego jest nadto powiększany o zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 159 zł. Po stronie wydatków wspomnianego gospodarstwa należy zaliczyć: czynsz za mieszkanie na rzecz spółdzielni; zobowiązania kredytowe; opłaty za media, w tym usługi telekomunikacyjne i Internet oraz opłaty z tytułu nauczania przedszkolnego. Suma obciążeń jest zbliżona do dochodu gospodarstwa, który wynosi tutaj około 1000 zł netto.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że P.S. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, jego wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albowiem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jest więc regułą, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania.
Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżący wykazał, iż w jego przypadku spełniona jest przesłanka wskazana w ww. przepisie. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim relację pomiędzy dochodami jego gospodarstwa domowego skarżącego a wydatkami, których stałe ponoszenie jest w jego przypadku niezbędne. Jednocześnie nie stracono z pola widzenia faktu, iż poniesienie stałych wydatków jest częstokroć możliwe dzięki wsparciu rodziny skarżącego. W toku rozpoznania wniosku zwrócono nadto uwagę na stan zdrowia wnioskodawcy, który w ramach postępowania podatkowego przedłożył w tym zakresie stosowną dokumentację.
Marginalnie należy podkreślić, że za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych przemawia nadto dodatkowa okoliczność. Otóż przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest decyzja organu podatkowego o odmowie umorzenia skarżącemu zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami. W motywach decyzji obu organów odnotowano, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika". Konstatacja ta została wyprowadzona na gruncie analizowanej przez organ sytuacji materialnej skarżącego. Rzecz jasna wymaga podkreślenia, że literalnie przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. różni się o tej, która wynika z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Nie mniej jednak w orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA o sygn. FSK 2211/04, I SA/Lu 220/08) oraz w doktrynie (S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis 2007, s. 316 – 317) wskazuje się, iż "ograniczenie definicji ważnego interesu podatnika wyłącznie do nadzwyczajnych nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, mających bezpośredni wpływ na sytuację podatnika byłoby zbyt daleko idące.
Interes podatnika, w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3, należy widzieć bardziej szeroko, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny podatnika". Konstatacja ta, rzecz jasna, nie ma wpływu na zasadnicze postępowanie w tej sprawie, nie mniej jednak obrazuje, ze już na etapie postępowania administracyjnego uznano, że podatnik znajduje się trudnej sytuacji ekonomicznej, która obecnie – zdaniem rozpoznającego wniosek – uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W wyniku poczynionych wyżej rozważań orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.