Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę B. C. (dalej: "skarżąca") na oznaczoną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K..
Sąd wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 października 2015 r. skarżąca wezwana została do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, adresowana do skarżącej awizowana była po raz pierwszy w dniu 30 października 2015 r. z powodu nieobecności adresata, o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórne awizowanie przesyłki miało miejsce w dniu 10 listopada 2015 r. W dniu 19 listopada 2015 r. dokonano zwrotu niepodjętej przesyłki. Należny wpis od skargi nie został uiszczony.
Sąd zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie miała fikcja doręczenia, przewidziana w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi uznaje się za doręczone w dniu 13 listopada 2015 r., tj. z upływem czternastego dnia, licząc od dnia pierwszego awizowania przesyłki. Termin przewidziany na uiszczenie wpisu od skargi upłynął zatem skarżącej bezskutecznie z dniem 20 listopada 2015 r.
Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi doręczony został osobie, wskazanej przez doręczyciela jako dorosły domownik skarżącej, w dniu 23 grudnia 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz z pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 marca 2016 r.
W dniu 30 grudnia 2015 r. na konto tut. Sądu wpłynęła opłata sądowa w wysokości [...] zł dotycząca niniejszej sprawy.
W dniu 24 marca 2016 r. stwierdzona została prawomocność postanowienia z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi. Nadto, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 kwietnia 2016 r. zwrócono skarżącej uiszczoną w dniu 30 grudnia 2015 r. opłatę sądową.
W dniu 20 kwietnia 2016 r. z sekretariatem Sądu skontaktowała się telefonicznie skarżąca. Zapytała ona, dlaczego jej skarga została odrzucona, zaś kwota wpisu zwrócona, skoro nie otrzymała postanowienia o odrzuceniu skargi. Skarżąca stwierdziła nadto, iż nie zamieszkuje u niej osoba, wskazana przez Pocztę jako odbiorca przesyłki zawierającej odpis postanowienia o odrzuceniu skargi.
Następnie w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. skarżąca wskazała, że wnosi "o odwołanie się od decyzji z dnia 14.12.2015 r. (...) z powodu nie odebrania listu poleconego, który do mnie nie dotarł, ponieważ odebrała go obca osoba. W tej sytuacji nie mogłam ustosunkować się do decyzji sądu i napisać wyjaśnienia. (...)".
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 maja 2016 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych pisma z dnia 22 kwietnia 2016 r., w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia tego pisma bez rozpoznania przez własnoręczne podpisanie pisma albo nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza pisma oraz sprecyzowanie charakteru pisma, tj. złożenie jednoznacznego oświadczenia, czy pismo z dnia 22 kwietnia 2016 r. stanowi zażalenie na postanowienie z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi, bądź wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 14 grudnia 2015 r. albo wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Wskazano jednocześnie skarżącej, że pismo z dnia 22 kwietnia 2016 r. nie zawiera jej własnoręcznego podpisu a jedynie podpis odtworzony mechanicznie.
Odpowiadając w terminie na wezwanie skarżąca nadesłała podpisane pismo datowane na "22.04.2016" wskazując jednocześnie, iż zwraca się z prośbą o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Jednocześnie skarżąca uiściła na rachunek bankowy Sądu opłatę w wysokości 802,00 zł tytułem wpisu od skargi.
Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 lipca 2016 r. uznano, iż w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. skarżąca wnosi o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Jednocześnie wezwano skarżącą do uprawdopodobnienia w terminie 7 dni okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazano przy tym, że brak odpowiedzi na powyższe wezwanie może skutkować oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu.
Wyjaśniono przy tym skarżącej, że jej skarga została odrzucona postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. z uwagi na fakt, iż nie uiściła wymaganego wpisu od skargi w terminie. Wskazano również, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi awizowana była dwukrotnie z powodu nieobecności adresata – tj. po raz pierwszy w dniu 30 października 2015 r. a następnie powtórnie w dniu 10 listopada 2015 r. Z uwagi na niepodjęcie tej przesyłki w okresie 14 dni od dnia jej pierwszego awizowania, zwrócona została ona przez Pocztę do nadawcy (Sądu) z adnotacją "nie podjęto w terminie". Wezwanie do uiszczenia wpisu uznano przy tym za doręczone w drodze fikcji prawnej w dniu 13 listopada 2015 r. (tj. z upływem czternastego dnia, licząc od dnia pierwszej awizacji przesyłki je zawierającej). Wskazano również skarżącej, że postanowienie z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi doręczone zostało w dniu 23 grudnia 2015 r., w odrębnej przesyłce, osobie oznaczonej przez pracownika Poczty jako D. C. – dorosły domownik skarżącej.
Odpowiadając w terminie na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 1 sierpnia 2016 r. ponownie wskazała, że wnosi "o odwołanie się od postanowienia z dnia 14.12.2015 r. (...) z powodu nie odebrania listu poleconego, który do mnie nie dotarł, ponieważ odebrała go obca osoba. (...) W tej sytuacji nie mogłam ustosunkować się do decyzji sądu i napisać wyjaśnienia. (...)". Ponownie wskazała również, że zwraca się z prośbą o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, dodając, iż listy polecone "w tym okresie" nie były dostarczane przez Pocztę ale przez firmę kurierską, która była nierzetelna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Zgodnie z art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że przyjmując najbardziej korzystną dla skarżącej interpretację Sąd uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi złożyła ona we wskazanym wyżej terminie siedmiodniowym. Sąd przyjął bowiem, że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 20 kwietnia 2016 r., gdy skarżąca uzyskała informację o stanie sprawy kontaktując się z sekretariatem sądowym. Wniosek o przywrócenie terminu zawarty w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. skarżąca nadała w dniu 23 kwietnia 2016 r., a zatem w terminie.
Skarżąca dopełniła nadto uchybionej czynności, uiszczając wpis sądowy od skargi.
Powyższe okoliczności sprawiły, że Sąd mógł odnieść się do złożonego przez skarżącą wniosku merytorycznie.
W tym zakresie należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144).
W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059).
Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy.
Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Za takie okoliczności nie mogą być uznane, podnoszone przez skarżącą, kwestie związane z wadliwym – jej zdaniem – doręczeniem postanowienia z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi. Jest tak dlatego, ponieważ okoliczności związane z doręczeniem tego postanowienia nie mają znaczenia przy rozpatrywaniu kwestii winy skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kierowane było bowiem do skarżącej wcześniej (w odrębnej przesyłce) aniżeli postanowienie o odrzuceniu skargi, wydane później i będące następstwem nieuiszczenia wpisu.
Zauważyć jednocześnie należy, że korespondencja kierowana przez Sąd do skarżącej doręczana była za pośrednictwem operatora, jakim jest Poczta Polska S.A., nie zaś firmy kurierskiej, o której skarżąca wspomina w piśmie z dnia 1 sierpnia 2016 r.
Reasumując, skarżąca nie przedstawiła w niniejszej sprawie faktów, mogących uprawdopodobnić brak jej winy w niezachowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Nie uprawdopodobniła tym samym okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, jak tego wymaga art. 87 § 2 P.p.s.a.
W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.