Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na skutek skargi B. R., uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Jednocześnie Sąd orzekł, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Odpis wyroku doręczono organowi w dniu 4 stycznia 2010 r. Z kolei pełnomocnikowi skarżącej jego odpis doręczono skutecznie w dniu 8 stycznia 2010 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. zakwestionował zapadłe rozstrzygnięcie sądu I instancji. W tych ramach zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.
Pełnomocnik skarżącej – r. pr. G. P.– pismem procesowym z dnia 16 marca 2010 r., działając w oparciu o art. 179 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., wniósł odpowiedź na ww. skargę kasacyjną domagając się jej oddalenia w całości.
W konsekwencji skarga kasacyjna organu odwoławczego z dnia 1 lutego 2010 r. została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego przy piśmie tut. Sądu z dnia 24 marca 2010 r.
Postanowieniem z dnia 27 października 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie kasacyjne. W motywach tego rozstrzygnięcia odnotowano, że pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wycofał skargę kasacyjną. W wyniku tej okoliczności Sąd kasacyjny uznał cofnięcie za dopuszczalne i na postawie art. 60 i art. 161 § 1 i § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania.
W konsekwencji ostatniego z przywołanych orzeczeń tutejszy Sąd stwierdził prawomocność wspomnianego na wstępie wyroku z dniem 27 października 2010 r., co nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, na mocy postanowienia z dnia 22 listopada 2010 r.
W dniu 25 listopada 2010 r. (data potwierdzenia odbioru korespondencji przez właściwy organ administracji publicznej) zwrócono w tej sprawie akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia Sądu I instancji.
Pismem z dnia 16 grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na postawie art. 158 P.p.s.a., wystąpił do Sądu z wnioskiem o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści wyroku. W motywach wniosku odnotował, że tamtejszy organ podjął czynności celem wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W tych ramach postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wyznaczył B. R. siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w postępowaniu podatkowym w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r.
W następstwie skierowanego do B. R. postanowienia, A.R.(mąż strony) przesłał organowi odpis skrócony aktu zgonu Urzędu Stanu Cywilnego w P., z którego wynika, że B. R. zmarła w dniu 16 stycznia 2010 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. zauważył więc, że skarżąca zmarła w czasie, w którym nie toczyło się postępowanie odwoławcze przed organami podatkowymi lecz w czasie, w którym biegł 30-sto dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ zauważył dalej, że zarówno z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., ani z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wynika, że Sąd nie wziął pod rozwagę okoliczności, iż strona – B. R. zmarła w dniu 16 stycznia 2010 r.
W dalszej części wniosku organ przytoczył podstawę prawną wniosku oraz przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazujące na potrzebę dokonania wykładni wyroku także w kontekście jego wykonalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek organu nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 158 P.p.s.a., Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.
Wskazać zatem należy, że konieczność dokonania wykładni wyroku (czy też uzasadnienia) zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładnia ta polega więc na sprecyzowaniu przez sąd niezrozumiałych lub nie dość precyzyjnych zwrotów bądź terminów, jakimi posłużył się w sentencji lub uzasadnieniu wyroku. A zatem zmierza ona do usunięcia wątpliwości interpretacyjnych tekstu, który już zamieszczono w orzeczeniu. Podkreślić należy, że wykładnia wyroku nie może zmierzać do jego zmian merytorycznych polegających na poszerzeniu uzasadnienia o inne elementy istotne z punktu widzenia wnioskodawcy.
Organ odwoławczy, w ślad za postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. akt II FZ 294/07 (niepubl.) zauważył, że Sąd pierwszej instancji, powinien mieć na uwadze, że celem wykładni jest usunięcie wątpliwości dotyczących nie tylko treści wyroku, ale także sposobu jego wykonania, a przede wszystkim skutków, jakie ten wyrok ma wywołać, co umożliwi podjęcie przez organ podatkowy dalszych czynności.
Trzeba w tym miejscu odnotować, że nie znajduje uzasadnienia zarzut organu, iż orzekające w tej sprawie sądy administracyjne, a w szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie wzięły pod rozwagę okoliczności, iż skarżąca B.R. zmarła w dniu 16 stycznia 2010 r. Należy tutaj odnotować, że Sąd I instancji informację o śmierci skarżącej powziął z treści pisma organu odwoławczego z dnia 16 grudnia 2010 r. Pełnomocnik skarżącej, działający w tej sprawie począwszy od 3 lipca 2009 r. (patrz akta sądowe - k. nr 120), nie udzielił takowej informacji do dnia dzisiejszego. Wypada jednak odnotować na marginesie, że wyrok tego sądu zapadł jeszcze przed śmiercią skarżącej. Okoliczność ta nie ma jednakże znaczenia dla stwierdzenia, że wyrok sądu administracyjnego I instancji stał się prawomocny z dniem 27 października 2010 r. Trzeba tutaj podkreślić, że został on skutecznie doręczony, zaś postępowanie międzyinstancyjne toczyło się przy udziale pełnomocnika B. R.. W tym stanie rzeczy zarzut organu wydaje się co najmniej niezrozumiały.
Trzeba jednakże w tym miejscu zwrócić uwagę wnioskodawcy, że wyrokiem z dnia 10 grudnia 2010 r. została uchylona zaskarżona decyzja z uwagi na naruszenie przepisów postępowania. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd zawarł wyraźne wskazówki co do dalszego postępowania i w tych ramach odnotował, że organ odwoławczy winien uchylić rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w części dotyczącej określenia odsetek za zwłokę od nieuiszczonych zaliczek na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych i w tym zakresie postępowanie podatkowe umorzyć (patrz s. 14 in fine wyroku). Wydanie, a w dalszej kolejności uprawomocnienie się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ma charakter konstytutywny. Pozbawienie mocy obowiązującej zaskarżonej decyzji następuje ze skutkiem wstecznym i powoduje, co do zasady, powrót do sytuacji, która istniała przed jej wydaniem. Skutki wyroku przesuwają się zatem w czasie do momentu sprzed daty jego wydania. Zatem późniejsze czasowo rozstrzygnięcie powoduje wzruszenie wcześniejszego aktu lub czynności, w tym sensie działa ex tunc.
Okoliczność śmierci skarżącej nie może w chwili obecnej wpłynąć na postępowanie sądowe, które zostało prawomocnie zakończone. Z kolei organ odwoławczy, zgodnie z treścią wyroku, powinien prowadzić postępowanie podatkowe. Okoliczności śmierci podatniczki może skutkować, w przypadku stwierdzenia przez organ takiej konieczności, zastosowaniem regulacji zawartych w rozdziale 14 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), które zawierają dalsze wskazówki co do trybu postępowania w przypadku śmierci strony.
Brak jest więc podstaw do dokonania wykładni wyroku, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach czytelnie oznaczył organowi wskazówki co do dalszego postępowania. Z kolei o przesłance, która skłoniła organ do wystąpienia z wnioskiem z dnia 16 grudnia 2010 r., dowiedział się dopiero z treści tego wniosku, już po uprawomocnieniu się wyroku.
Z powyższych względów, żądanie organu odwoławczego zmierzające do uzyskania nowej, dodatkowej oceny prawnej, w kwestii która nie mogła być przedmiotem rozważań Sądu zawartych w uzasadnieniu, nie może zostać uwzględnione. Dlatego orzeczono jak w sentencji, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 158 P.p.s.a. oraz art. 16 § 2 tej ustawy.