Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 30 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1153/22

Uzasadnienie

1. 1. B. i M. K. (dalej: skarżący) wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej: Kolegium lub organ odwoławczy) z dnia 22 lipca 2022 r. nr SKO.4105.454.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r.
2. 2. Stan sprawy.
3. 2.1. Decyzją z 28 kwietnia 2022 r. Wójt Gminy C. (dalej: organ pierwszej instancji) ustalił skarżącym podatek od nieruchomości na 2022 r. w kwocie 21.231,00 zł.
4. 2.2. W piśmie z dnia 18 maja 2022 r. skarżący wnieśli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.
5. 2.3. Po rozpoznaniu odwołania Kolegium zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 22 lipca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skarżący są właścicielami nieruchomości zabudowanej oznaczonej, jako działka ewid. nr [...] o powierzchni 46.720 ha położonej w gminie C. w miejscowości W.. Nieruchomość ta, jako zespół pałacowo-parkowy, jest wpisana do rejestru zabytków pod numerem [...].

Organ pierwszej instancji przyjął do opodatkowania podatkiem od nieruchomości na 2022 r.: grunty pozostałe o pow. 46.720,00 m2, budynki mieszkalne o pow. 990,00 m2, budynki pozostałe o pow. 56,50 m2, tj. nieruchomości i obiekty budowlane wykazane do opodatkowania przez skarżących w informacji złożonej w dniu 25 kwietnia 2022 r.

Dalej Kolegium powołało treść art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 70 – u.p.o.l.) zgodnie, z którą zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zdaniem organu odwoławczego, możliwość zastosowania zwolnienia wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, że grunty i budynki są wpisane indywidualnie do rejestru zabytków. Natomiast w dalszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy obiekt jest należycie utrzymany. Zaistnienie tej przesłanki pozwala organowi podatkowemu na odstąpienie od fiskalnego obciążania właściciela zabytku w zakresie podatku od nieruchomości. Jednakże, nie jest wystarczające wykonanie jakichkolwiek prac na nieruchomości, gdyż kluczowe znaczenie ma ustalenie czy podatnik utrzymuje i konserwuje nieruchomość zgodnie z ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 840 – u.o.z.), a nie czy podejmuje jakiekolwiek działania w tym zakresie.

W myśl art. 5 u.o.z., opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega m.in. na prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia, w jak najlepszym stanie. Działania te mają w szczególności i przede wszystkim polegać na utrzymaniu zabytku, tj. zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie i korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości.

W sytuacji, gdy organ podatkowy nie dysponuje wiedzą pozwalającą ocenić stan zabytku i sposób jego konserwacji, to prawidłowym jest oparcie się na informacji odpowiedniego konserwatora zabytków, tj. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, którego opinia korzysta z waloru dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. – o.p.).

Zgodnie z powyższym, organ pierwszej instancji pismem z dnia 12 stycznia 2022 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. Delegatury w C. o udzielenie informacji, czy grunty i budynki w zespole pałacowo-parkowym w W. są utrzymane i konserwowane zgodnie z u.o.z.

W odpowiedzi na powyższe, Kierownik Delegatury w C. z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. wyjaśnił, że zespół pałacowo-parkowy obejmuje pałac, kaplicę parkową oraz lodownię. Pałac wykorzystywany jest dla potrzeb funkcji mieszkaniowej, wnętrza utrzymane są w dobry stanie. Natomiast kaplica parkowa i lodownia są obiektami nieużytkowanymi, kaplica parkowa jest przy tym w złym stanie technicznym, obiekt ten popada w ruinę. W parku stwierdzono brak prowadzenia podstawowych prac związanych z gospodarką drzewostanem (m.in. liczne złomy, wywały, drzewa obumarłe). Wskazano również, że w wyniku przeprowadzonej w 2021 r. kontroli, skarżący otrzymali zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w ustalonych terminach na przestrzeni lat 2022 do 2025. Prace ujęte w wystąpieniu pokontrolnym obejmują roboty zabezpieczające przy kaplicy parkowej, dla lodowni i pałacu roboty budowlane - naprawcze oraz odtworzeniowe głównie w obrębie ścian zewnętrznych budynków, podjazdu i schodów od strony parku oraz prace w parku. W związku z powyższym Kierownik Delegatury w C. stwierdził, że obiekty budowlane oraz park nie są właściwie utrzymywane i konserwowane.

W ocenie Kolegium, powyższa opinia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 21 stycznia 2022 r. wskazuje, iż pomimo prac wykonanych przez stronę skarżącą, budynki i park nie były właściwie utrzymywane i konserwowane zgodnie z u.o.z. Podobne stanowisko Wojewódzki Konserwator Zabytków wyraził również w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 5 stycznia 2022 r., w którym stwierdził, że strona skarżąca nie podejmowała niezbędnych prac związanych z utrzymaniem całego obiektu oraz nie występowała z wnioskami o żadne prace, co wpłynęło na obecny stan parku, kaplicy i lodowni i w konsekwencji mogło naruszać art. 5 u.o.z.

1. 2.4. Powyższa decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:

1. - art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. wskutek niezastosowania przewidzianego tą normą przedmiotowego zwolnienia w podatku od nieruchomości, pomimo tego, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego powinno doprowadzić organ podatkowy do konkluzji, że skarżący utrzymywali oraz konserwowali zabytek zgodnie z u.o.z. i w związku z powyższym powinni mieć możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku od nieruchomości,
2. - art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. w zw. z art. 5 i art. 3 pkt 6 u.o.z. przez dokonanie błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że pojęcie "utrzymania" i "konserwacji" zabytku zgodnie z u.o.z. nakłada na posiadacza zabytku obowiązek podjęcia przy nim prac o charakterze konserwatorskim oraz renowacyjnym, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu powinna prowadzić do innych wniosków,
3. - art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez naruszenie zasady ochrony praw nabytych, polegające na faktycznym pozbawieniu skarżących prawa do zastosowania zwolnienia od podatku od nieruchomości, pomimo spełnienia wymaganych przepisami prawa kryteriów,
4. - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że z wystąpienia pokontrolnego z dnia 5 stycznia 2022 r. wynika, iż skarżący nie utrzymywali i nie konserwowali zespołu pałacowo-parkowego zgodnie z u.o.z., co uzasadniło obciążenie ich podatkiem od nieruchomości, podczas gdy w wystąpieniu tym wskazano jedynie na pewne nieprawidłowości w utrzymaniu całego obiektu oraz zalecono ich usunięcie na przestrzeni lat od 2022 do 2025,
5. - bezpodstawne obciążenie zespołu pałacowo-parkowego w W. podatkiem od nieruchomości,
6. - art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 o.p. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym polegających na zaniechaniu wystąpienia do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków celem dokonania szczegółowych ustaleń czy stwierdzone nieprawidłowości w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 5 stycznia 2022 r. uzasadniają stwierdzenie, iż skarżący nie utrzymują i nie konserwują zabytku zgodnie z u.o.z.,
7. - przedwczesność wydanej decyzji ustalającej obowiązek podatkowy, gdyż u.o.z. nie wymaga, aby celem uzyskania zwolnienia podatkowego wszelkie możliwe prace "utrzymania i konserwacji" zabytku były wykonane w jednym roku podatkowym, bo może się okazać, że harmonogram takich prac rozkłada się na lata, z uwagi na fakt, iż opieka i ochrona zabytku nie ma charakteru jednorazowego, lecz stały i w tym zakresie Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków wydał skarżącym zalecenia pokontrolne dotyczące prac, jakie winni wykonać, wyznaczając im przy tym ustalone terminy realizacji.

Wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji i zwolnienie skarżących z obowiązku uiszczenia podatku od nieruchomości lub o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że w przedmiotowej sprawie zarówno organ pierwszej instancji, jak i Kolegium poczynili ustalenia faktyczne wyłącznie na podstawie stwierdzenia Kierownika Delegatury w C. z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. wskazującego, iż obiekty budowlane, jak i park, nie są właściwie utrzymane i konserwowane. Całkowicie pominięto fakt, iż zespół pałacowo-parkowy w obecnym stanie został wybudowany w drugiej połowie XIX w. W 1999 r., kiedy właścicielami przedmiotowego pałacu stała się strona skarżąca, znajdował się on w opłakanym stanie. Od tamtego czasu nieprzerwanie remontuje, konserwuje i utrzymuje pałac zgodnie z zaleceniami i wskazaniami Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Skarżący wskazali, że wykonali prace porządkowe na terenie parku. Teren ten został przez nich ogrodzony ogrodzeniem betonowym. Zamontowali trzy bramy wjazdowe. Skarżący wykonali również prace porządkowe na terenie kaplicy. Natomiast na terenie lodowni wykonali prace z zewnątrz, wzmocnili cegły i uzupełnili ich ubytki zewnętrzne, przycięli drzewa i zebrali suche gałęzie. Na terenie pałacu prace rozpoczęli od wykonania remontu dachu, budowy kominów, obróbki blachą, dachówką oraz uzupełnili ubytki, wyczyścili okna ze starej farby, pomalowali farbą podkładową i olejną, uzupełnili brakujące szyby. Odnowili także hydraulikę, wymienili grzejniki i piec centralnego ogrzewania, wykonali remont łazienek oraz korytarzy. Wykonali również stolarkę podłogową, zerwali płyty paździerzowe, uzupełnili braki w deskach i parkiecie, wykonali cyklinowanie z farby olejnej i pomalowali lakierem bezbarwnym. Wykonali remont stolarki drzwiowej, wyremontowali drzwi wejściowe (2 szt.) od strony parkowej i strony kuchennej, uzupełnili brakujące drzwi.

W całym budynku wymienili instalację elektryczną na nową. Wyremontowali 7 łazienek, w łazienkach zamontowali 3 bojlery grzewcze elektryczne, wymienili stolarkę drzwiową w ilości 17 sztuk. W wyremontowanych pomieszczeniach pomalowali ściany, zamontowali nowe oświetlenie, wymienili uszkodzone elementy parkietu, podłogę wycyklinowali i pomalowali. Zeskrobali starą farbę, uzupełnili barierki na półpiętrze i poręcze, które również pomalowali. Skarżący podkreślili, że konieczny był również zakup mebli do pałacu, co wiązało się z dużymi kosztami. Na ternie pałacu wstawili nowe okna, postawili nową kaflową kuchnię, wyremontowali taras, wykonali nową izolację, poprawili i odnowili poręcze betonowe na tarasie, uzupełnili brakujące tralki, pomalowali ganek, odrestaurowali prowadzące do niego schodki. W oknach zamontowali karnisze i powiesili nowe firany, w piwnicy wstawili 5 nowych okien, pomalowali ryzalit przy wejściu, zamontowali osadzenie rynien pionowych, cały budynek obsadzili bluszczem. Postawili również nowe betonowe słupki ozdobne. Skarżący odnowili także taras nad wejściem do obiektu od strony parkowej i pomalowali ganek.

Ponadto skarżący wskazali, że w ostatnim czasie, zamontowali w nieruchomości wkład kominowy, wyczyścili rynny, wymienili osadzenie rynnowe do rur spustowych i nadal systematycznie wykonują prace na terenie parku oraz prace związane z konserwacją budynku. Skarżący podkreślili także, że starają się uzyskać dotację na prace związane z remontem pałacu i parku. Wystąpili również z wnioskiem do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wydanie pozwolenia na usunięcie drzew rosnących na terenie nieruchomości. W wyniku złożonego w dniu 29 kwietniu 2022 r. wniosku, wydano pozwolenie na usuniecie 10 drzew oraz usuniecie zwartych grup i kęp młodych samosiewów drzew i krzewów na powierzchni ogółem 500 m2.

Skarżący wskazali także, że wszystkie nakłady finansowe na zespół pałacowo-parkowy pokryli z własnych oszczędności oraz ze sprzedaży należących do nich nieruchomości. Nie otrzymali żadnej dotacji finansowej z uwagi na fakt, iż są w podeszłym wieku i nie prowadzą działalności gospodarczej.

Co istotne, zdaniem skarżących, to fakt, że do 2022 r. byli zwolnieni z podatku od nieruchomości. Dopiero po wizycie Wójta Gminy otrzymali wezwanie do uzupełnienia dokumentacji dotyczącej pałacu za 2021 r. oraz za rok bieżący.

W ocenie skarżących, nałożono na nich obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości uzasadniając to faktem, iż obiekt jest niewłaściwie utrzymywany. Z informacji, jaką uzyskali od konserwatora wynika, że budynek główny jest utrzymywany w dobrym stanie. W dokumentacji archiwalnej dotyczącej obiektu znajduje się wiele decyzji oraz zgód na remonty, które sumiennie wykonywali. Natomiast kaplica parkowa jest niedużym obiektem, który będzie w następnej kolejności odnawiany. Dotychczas priorytetem było dla nich uporządkowanie grobów znajdujących się na terenie obiektu oraz zadbanie o główny budynek, ponieważ był on w opłakanym stanie.

W końcowych rozważaniach skarżący podnieśli, że podatek do nieruchomości został nałożony na nich przedwcześnie, gdyż nie upłynął jeszcze termin na wykonanie zaleceń pokontrolnych Wojewódzkiego Inspektora Zabytków.

1. 3.1. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

1. 3.2. W dalszej kolejności strona skarżąca nadesłała do tut. Sądu pismo z dnia 27 marca 2023 r., do którego załączyła pismo [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 16 marca 2023 r. dotyczącego przeprowadzonych oględzin w dniu 14 marca 2023 r., na terenie zespołu pałacowo-parkowego, związanych z zaleceniami pokontrolnymi w zakresie gospodarki drzewostanem oraz prac remontowo-zabezpieczających na terenie lodowni i kaplicy.

W ww. piśmie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że skarżący pismem z dnia 14 lutego 2023 r. zgłosili wykonanie ww. prac na terenie parku. W trakcie oględzin stwierdzono, że zrealizowano następujące prace:

1. - kaplicę parkową zabezpieczono przed degradacją, usuniętą roślinność porastającą obiekt, przykryto obiekt plandeką oraz zabezpieczono otwory blachą przed dostępem osób trzecich (zamknięto wejścia do kaplicy i piwnicy),
2. - na terenie lodowni naprawiono mury zewnętrzne, usunięto uszkodzone i wykruszające się cegły i spoiny oraz uzupełniono ich ubytki materiałem ceglanym,
3. - na terenie parku usunięto 9 sztuk obumarłych drzew oraz zakończono usuwanie samosiewów drzew i krzewów.

Ponadto [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że prace przy kaplicy i lodowni zostały wykonane zgodnie z otrzymanym pozwoleniem oraz potwierdził realizację dodatkowych prac związanych z bieżącym usuwaniem złomów gałęzi i konarów.

1. 3.3. Na rozprawie w dniu 30 marca 2023 r. Sąd dopuścił dowód z ww. dokumentu oraz dokumentów wymienionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

4. Istotą sporu pomiędzy stronami stosunku podatkowoprawnego, zaistniałego w przedmiotowej sprawie jest kwestia spełnienia przez współwłaścicieli nieruchomości ustawowych warunków, od których uzależnione jest korzystanie ze zwolnienia podatkowego, ukształtowanego w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.

Przepis ten stanowi, iż zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

W przedmiotowej sprawie nie było wątpliwości co do tego, że grunt i budynki należące do skarżących mają ten charakter. W jednoznaczny sposób przesądza o tym decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w C. z dnia 2 lipca 1992 r., z której wynika, iż pałac w W. wpisany został do rejestru zabytków pod numerem [...]. Nikt też nie twierdził, że skarżący udostępnili, albo sami wykorzystują nieruchomość na prowadzenie działalności gospodarczej.

Spór koncentrował się natomiast na kwestii utrzymania i konserwacji nieruchomości (gruntu i budynku) zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Tym samym, znaczenie w przedmiotowej sprawie miała regulacja prawna zawarta w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W tym akcie prawnym ustawodawca ukształtował bowiem zasady opieki nad zabytkami.

1. 5. Z art. 5 u.o.z. wynika, że opieka nad zabytkiem, sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza, polega w szczególności na zapewnieniu warunków:
2. 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku;
3. 2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;
4. 3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;
5. 4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;
6. 5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.

W przekonaniu Sądu, regulacja ta wpływa na rozumienie przesłanki zwolnienia podatkowego (elementu stanu faktycznego zwolnienia podatkowego), ukształtowanej w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., tj. warunku utrzymania i konserwacji gruntów i budynków wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Dzieje się tak, ponieważ dyspozycja art. 5 u.o.z. wyznacza sposób pojmowania wspomnianej przesłanki, sformułowanej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych.

Zdaniem Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji, do którego w swoim rozstrzygnięciu nawiązywało Kolegium nie wynika, aby strona skarżąca naruszyła dyspozycję art. 5 u.o.z.

Definicja prac konserwatorskich zawarta jest w art. 3 pkt 6 u.o.z., zgodnie z którym, są to działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań. Pojęcie "utrzymanie" nie jest zdefiniowane w u.o.z., jednak w świetle art. 5 u.o.z., przyjąć należy, że istotę zachowania polegającą na "utrzymywaniu" zabytku zgodnie z przepisami o ochronie zabytków stanowi zabezpieczenie i utrzymanie zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie i korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości.

Natomiast kontrolę przestrzegania i stosowania u.o.z. prowadzą organy nadzoru konserwatorskiego, a w szczególności wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków, co wynika z art. 38 tej ustawy.

W niniejszej sprawie, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ podatkowy podjął rozstrzygnięcie w oparciu o informację otrzymaną przez organ pierwszej instancji od Kierownika Delegatury w C. z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia 21 stycznia 2022 r. W piśmie tym ww. organ wyjaśnił, że "przedmiotowy zespół pałacowo-parkowy – składa się z pałacu, kaplicy parkowej oraz lodowani. Pałac wykorzystywany jest dla potrzeb funkcji mieszkaniowej, wnętrza utrzymane są w dobrym stanie. Kaplica parkowa, lodowania - obiekty nieużytkowane. Kaplica parkowa – zły stan techniczny, obiekt popada w ruinę. W wyniku przeprowadzonej w 2021 r. kontroli, właściciele otrzymali zalecenia pokontrolne, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w ustalonych terminach na przestrzeni lat 2022 do 2025. Prace ujęte w wystąpieniu pokontrolnym obejmują roboty zabezpieczające przy kaplicy parkowej, dla lodowni i pałacu roboty budowalne – naprawcze oraz odtworzeniowe głównie w obrębie ścian zewnętrznych, budynków, podjazdu i schodów od strony parku oraz prace w parku. W parku stwierdzono brak prowadzenia podstawowych prac związanych z gospodarką drzewostanem. Ww. obiekty budowlane jak i park nie są zatem właściwe utrzymywane i konserwowane."

Kolegium w związku z treścią ww. pisma wywiodło, że pomimo prac wykonanych przez skarżących, zespół pałacowo-parkowy w W. nie był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.

Kolegium wskazało również, że podobne stanowisko zawarto w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 5 stycznia 2022 r., w którym Kierownik Delegatury w C. stwierdził, iż "Zebrane fakty i dowody w trakcie kontroli potwierdzają, że właściciel obiektu nie podejmował niezbędnych prac związanych z utrzymaniem całego obiektu, nie występował z wnioskami na żadne prace. To zaś wpłynęło na obecny stan parku, pałacu, kaplicy i lodowni. Taki stan może naruszać art. 5 ustawy o ochronie zabytków."

W ocenie Sądu, poczynienie ustaleń na podstawie tychże dowodów, nie było wystarczające do uznania, że skarżącym nie przysługuje prawo do zwolnienia od opodatkowania wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.

Wskazać w tym miejscu należy, że skoro kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa w zakresie opieki nad zabytkami jest prowadzona przez organy nadzoru konserwatorskiego, to słusznie organ podatkowy przed wydaniem decyzji w zwrócił się do organu nadzoru konserwatorskiego o udzielenie informacji dotyczących konkretnego obiektu zabytkowego i wywiązywania się przez podatnika z ciążących na nim obowiązków w zakresie opieki nad nim. Jednakże informacje udzielane przez właściwy organ nadzoru konserwatorskiego powinny dotyczyć wyłącznie kwestii związanych ze stanem danego obiektu i z konkretnymi obowiązkami ciążącymi na właścicielu tego obiektu, a kwestia oceny, czy i w jakim zakresie został spełniony warunek stosowania zwolnienia określony w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., należy do organu podatkowego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 1477/12 - CBOSA).

Organy oparły się wyłącznie na jednym zdaniu [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K., zawartym w piśmie z dnia 21 stycznia 2022 r., zgodnie z treścią, którego przedmiotowe obiekty budowlane jak i park nie są właściwe utrzymywane i konserwowane.

Tymczasem należało wziąć pod uwagę, że jednocześnie ww. organ, tj. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków - w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 5 stycznia 2022 r. - nie stwierdził, aby stan zespołu pałacowo-parkowego w W. naruszał art. 5 u.o.z. Wskazał jedynie na pewne nieprawidłowości w utrzymaniu i konserwacji zespołu pałacowo-parkowego w W. i w związku z tym zlecił ich usunięcie na przestrzeni lat od 2022 r. do 2025 r.

Istotne jest także to, że z pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 16 marca 2023 r., nadesłanego przez skarżących przy piśmie z dnia 27 marca 2023 r. wynika, iż skarżący wywiązują się w powyższych powinności. Uzyskali pozwolenia na wykonanie prac dotyczących gospodarki drzewostanem oraz na wykonanie prac remontowo-zabezpieczających lodownię i kaplicę i prace te wykonali zgodnie z nimi, jak również zrealizowali dodatkowe prace na terenie całego parku.

Znamiennym jest również fakt, że w piśmie z dnia 21 stycznia 2022 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, iż pałac utrzymany jest w dobrym stanie. Z pisma tego wynika zatem, że z uwagi na fakt, że kaplica parkowa jest w złym stanie technicznym, a w parku stwierdzono brak prowadzenia podstawowych prac związanych z gospodarką drzewostanem uznano, iż ww. obiekty budowalne oraz park nie są właściwie utrzymywane i konserwowane.

Poza tym godzi się zauważyć, że kaplica oraz lodowania zajmują niewielką część całego zespołu pałacowego, jednocześnie przeważająca jego część zgodnie z opinią [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, utrzymana jest w dobrym stanie.

6. Wskazać w sprawie należy, że dyrektywa art. 122 oraz 187 § 1 o.p. stanowią, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (por. art. 122 o.p.). Organ podatkowy jest zaś obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.).

W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie nie wywiązały się z ciążącego na nich obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ponieważ na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie nie wykazano, że zespół pałacowo-parkowy w W. nie był należycie utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Co więcej, z dowodów zgromadzonych w sprawie wypływa wręcz przeciwna konstatacja. Dokumentacja zdjęciowa oraz liczne faktury dołączone do akt wskazują na okoliczność, że skarżący czynią wszelkie starania, by zespół parkowo-pałacowy był właściwie utrzymywany i konserwowany.

W przekonaniu Sądu, w przedmiotowej sprawie organy orzekające w niniejszej sprawie nie wywiązały się z powinności ustalenia prawdy obiektywnej (prawdy materialnej), nałożonej na nie w już powoływanych - art. 122 oraz 187 § 1 o.p.

Sąd zatem stwierdza, że doszło do naruszenia art. 122, 187 § 1 i art. 191 o.p. w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem przeprowadzenie postępowania wolnego do tych uchybień mogło prowadzić organy do odmiennych wniosków.

Organy nie wykazały, że skarżący nie utrzymywali należącego do nich gruntu i budynków zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Tym samym, nie wykazano, że skarżący nie zrealizowali podatkowego stanu faktycznego zwolnienia podatkowego, ukształtowanego w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.

Ponownie orzekając w sprawie, organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę zaprezentowane spostrzeżenia Sądu, dotyczące rozumienia wspomnianego przepisu i raz jeszcze odniesie jego dyspozycję (odczytywaną w powiązaniu z art. 5 u.o.z.) do stanu sprawy.

7. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 4.254,00 zł złożył się wpis od skargi (637,00 zł), opłata skarbowa od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17,00 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (3.600,00 zł) ustalone na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1080 ze zm).