Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (zwany dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Organu I instancji lub Naczelnika Urzędu Skarbowego) z [...] r., nr [...]. W tym orzeczeniu nieostatecznym, Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę W. S. (zwanego dalej Zobowiązanym, Stroną lub Skarżącym) na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wspomniana aktywność Organu I instancji została dokonana zawiadomieniem z [...] r. nr [...].
Postanowienie Organu odwoławczego zapadło w następującym, niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy. W wyroku z 22 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 383/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Strony kwotę 100 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Następnie, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanego, Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomił zarówno Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, jak i Skarżącego o zajęciu tej wierzytelności.
Wspomniana czynność nie spotkała się z aprobatą Zobowiązanego, który wniósł skargę na zawiadomienie o zajęciu. W tym piśmie procesowym zarzucił on zajęciu rażące naruszenie prawa oraz wniósł o jego uchylenie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił wniesioną skargę. Dokonując tego rozstrzygnięcia wyjaśnił on, że tryb skargowy służy wyłącznie kwestionowaniu czynności o charakterze faktycznym i to tylko takich, które nie mogą być podawane w wątpliwość poprzez wniesienie innego środka prawnego, przewidzianego w ustawie. Skarga złożona w trybie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinna zaś dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej. W ocenie Organu I instancji, nie można jej natomiast traktować jako uniwersalnego środka zaskarżenia, służącego do skutecznego podważania innych okoliczności, wyłaniających się w toku całego postępowania egzekucyjnego.
Jednocześnie, dokonując oceny zasadności i poprawności zaskarżonej czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności pieniężnej, Naczelnik Urzędu Skarbowego potwierdził, iż została ona dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Także to rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zyskało uznania Skarżącego. W zażaleniu na orzeczenie nieostateczne wniósł on bowiem o uchylenie tego postanowienia. Jednocześnie, Zobowiązany zarzucił rozstrzygnięciu Organu I instancji to, że rażąco narusza ono prawo.
Jak wiadomo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Stało się tak, ponieważ – w przekonaniu Organu odwoławczego – Zobowiązany podniósł w swojej skardze argumenty niemogące stanowić przedmiotu tego typu pisma procesowego. Prowadząc swoje rozumowanie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołał się na art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 – zwanej dalej u.p.e.a.). Wynika z niego, że z zachowaniem ustawowo określonego terminu, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W myśl art. 1a pkt 2 tej samej ustawy, są nimi wszelkie działania o charakterze ściśle wykonawczym, podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Do tych aktywności należy w szczególności egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych, wskazana w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a., a to właśnie działanie zostało podjęte w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym wobec Skarżącego.
Jak wyartykułował Organ II instancji, przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, wnoszonej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być wyłącznie czynności techniczne (skutkuje ona kontrolą prawidłowości czynności egzekucyjnej, dokonaną z perspektywy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Z tego względu, w tym trybie wykluczone jest wnoszenie zarzutów materialnoprawnych. Przedmiotem skargi mogą być natomiast kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego na gruncie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania konkretnych czynności egzekucyjnych. Jak podkreślił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w tym postępowaniu nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia się prawidłowości postępowania prowadzonego przez wierzyciela.
W konsekwencji, w skardze nie mogą być podnoszone argumenty dotyczące istnienia, czy wymagalności dochodzonych należności, ani też dotyczące zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dla tego typu argumentów, w u.p.e.a. przewidziane zostały bowiem odrębne środki prawne, służące ochronie zobowiązanego przed niewłaściwymi działaniami organu egzekucyjnego Są nimi zarzuty na postępowanie egzekucyjne (art. 33 § 1 u.p.e.a.) łub żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 tej samej ustawy).
Mimo tych zastrzeżeń, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dokonał kontroli prawidłowości czynności egzekucyjnej (zajęcia wierzytelności Zobowiązanego w wysokości 100 zł.), przeprowadzonej przez wzgląd na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak zastrzegł wspomniany podmiot, stało się tak pomimo, że Strona nie formułowała takiego zarzutu. Czyniąc to, Organ odwoławczy nie dopatrzył się żadnej nieprawidłowości w działaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jak podkreślił, w świetle ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwa jest egzekucja z wierzytelności pieniężnej dłużnika (por. art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a.). W stanie faktycznym sprawy istniały zaś tytuły wykonawcze, wystawione [...] r. przez Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. o nr. od [...] do [...]. Ich przedmiotem są zaległości Skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011-2012.
Jak podkreślił Organ odwoławczy, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej Skarżącego było prawidłowe pod względem formalnym, ponieważ dokonano go w dokumencie, sporządzonym wg stosownego wzoru. Doręczenie tego zawiadomienia, miało zaś miejsce zarówno do rąk dłużnika, jak i Zobowiązanego (por. art. 89 u.p.e.a.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Strona zakwestionowała legalność całego postanowienia Organu II instancji. Jednocześnie wniosła ona o uchylenie tego orzeczenia z powodu rażącego naruszenia prawa.
Odpowiadając na ten zarzut i żądanie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i argumentację oraz zwrócił się do Sądu o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Dokonując tej konstatacji godzi się zauważyć, że w skardze z wnoszonej w trybie art. 54 u.p.e.a. można kwestionować prawidłowość dokonania czynności egzekucyjnej pod względem technicznym, czy formalnym. Poza zakresem tego środka prawnego lokuje się natomiast podawanie w wątpliwość istnienia, czy wymagalności dochodzonego obowiązku lub zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Temu służą bowiem odrębne środki prawne (por. w szczególności art. 33 § 1 u.p.e.a. i ukształtowana tam instytucja zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz art. 59 § 1 i 4 tej samej ustawy, w którym w ściśle określonych przypadkach przewidziano umorzenie postępowania egzekucyjnego m.in. na wniosek zobowiązanego).
W tym kontekście należy zauważyć, że Strona ani w swojej skardze skierowanej do Organu I instancji, ani w zażaleniu do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie zanegowała prawidłowości dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej (zajęcia jej wierzytelności). Takiego zarzutu nie podniesiono też w skardze wniesionej do Sądu na ostateczne postanowienie Organu odwoławczego. Jedynym argumentem wskazanym w skardze na zajęcie wierzytelności pieniężnej Zobowiązanego, dokonane na mocy zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego było zaś przeprowadzenie tej czynności z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do tej kwestii, godzi się zauważyć że przedstawiony zarzut pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności pieniężnej. Może on natomiast stanowić w szczególności podstawę dla formułowania zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wnoszonych w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, będących przedmiotem ewentualnego odrębnego postępowania (por. powoływany już art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz art. 27 § 1 pkt 9 tej samej ustawy). Z kolei, istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola prawidłowości tego działania, dokonana przez pryzmat przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulujących tryb egzekucji z wierzytelności. Jak zaś łatwo zauważyć, analizując zaprezentowany wcześniej stan faktyczny, to nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Sąd stwierdza, że ocena poprawności zaskarżonej czynności egzekucyjnej, dokonana przez organy obydwu instancji nie wykazała popełnienia nieprawidłowości, które mogłyby być podstawą skargi wnoszonej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej Strony (por. k. 14 – 15 akt administracyjnych) zostało bowiem dokonane prawidłowo w trybie art. 89 § 1 u.p.e.a., z zachowaniem wymogów, wynikających z tego przepisu. Tytuł wykonawczy wskazany w zawiadomieniu o zajęciu (wystawiony [...] r.) był zaś w obrocie prawnym w chwili dokonania tej czynności, czyli [...] r. Tym samym, zasadne było zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych w rozumieniu art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a., w celu wyegzekwowania wymagalnych należności, nieuiszczonych w sposób dobrowolny.
W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).