Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 12 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 120/22

Uzasadnienie

1. 1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ nadzoru) z dnia 6 grudnia 2021 r. nr 2401-IEE.711.1221.2021.3.MSN UNP: 2401-21-258113 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia 25 października 2021 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu E.M. (dalej: skarżący, zobowiązany) do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
2. 2. Postępowanie przed organami administracji.
3. 2.1. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, obejmujące odpowiednio zaległy podatek dochodowy od osób prawnych za 2015 r. oraz wpływy z kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień.

2.2 W toku postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia 11 sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny zajął świadczenia zobowiązanego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu w dniu 13 sierpnia 2021 r. Z adnotacji umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że korespondencję odebrał dorosły domownik. Doręczenie nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego przez art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), ustanawiającego domniemanie, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik, która pokwitowała odbiór, przyjęła je w celu oddania adresatowi. Rodzi to skutek tożsamy z doręczeniem korespondencji do rąk adresata.

2.3. Pismem z dnia 31 sierpnia 2021 r., złożonym w tym samym dniu, zobowiązany wniósł skargę na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonaną ww. zawiadomieniem oraz wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia ww. skargi.

We wniosku zobowiązany podnosił, że w okresie od dnia 16 sierpnia 2021 r. do dnia 25 sierpnia 2021 r. przebywał wraz z małżonką na urlopie, dlatego też termin przewidziany do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną był niemożliwy do dochowania. Do wniosku zobowiązany dołączył kartę urlopową.

1. 2.4. Postanowieniem z dnia 25 października 2021 r. organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.

Motywując takie rozstrzygnięcie organ podnosił, iż zobowiązany nie dochował w sprawie należytej staranności, zaś przeszkoda w dochowaniu terminu nie była niemożliwa do usunięcia.

Przywołując następnie przesłanki przywrócenia terminu, zawarte w art. 58 § 1 k.p.a., organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie warunki dla możliwości przywrócenia terminu, gdyż zobowiązany przebywał na urlopie – co jest okolicznością zależną od woli strony i nie stanowi przeszkody niemożliwej do usunięcia. Ponadto, z załączonych przez stronę dokumentów nie wynika, w jaki sposób przebywanie na urlopie uniemożliwiło wywiązanie się ze złożenia skargi w terminie.

1. 2.5. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o zmianę treści postanowienia, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu.

Zarzucił obrazę przepisów prawa poprzez uznanie, iż wyjazd na tygodniowy, planowany urlop osoby będącej w wieku emerytalnym, konieczny z uwagi na zabiegi rehabilitacyjne, stanowi wyraz niedbalstwa i jest przeszkodą w przywróceniu terminu.

1. 2.6. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2021 r. organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ drugiej instancji wskazywał, że okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu nie stanowi fakt przebywania na urlopie zdrowotnym w okresie od 16 sierpnia 2021 r. do 25 sierpnia 2021 r. Organ nie zakwestionował przy tym, iż urlop ten był zobowiązanemu niezbędny, jednakże stwierdził, że nie usprawiedliwia to powstałych uchybień i nie zwalnia z obowiązku zachowania terminów. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ wskazał, że do okoliczności uzasadniających brak winy zalicza się sytuacje nadzwyczajne, takie jak powódź, pożar, nagła choroba. W przy orzekaniu o przywróceniu terminu mieć należy ponadto na uwadze okoliczności, świadczące o podjęciu (lub nie) działań mających na celu zabezpieczenie dochowania terminu.

Końcowo organ nadzoru zwrócił uwagę, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu ustawowego oraz czy zobowiązany wraz z jego wniesieniem dopełnił uchybionej czynności. Z uwagi jednak na fakt, iż zasadniczą przyczyną odmowy przywrócenia terminu było nieuprawdopodobnienie braku winy, to nawet wyjaśnienie przez organ tych okoliczności nie zmieniłoby zapadłego rozstrzygnięcia. W związku z tym, niezasadne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia w celu wyjaśnienia tychże okoliczności.

1. 3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2. 3.1. Na powyższe postanowienie organu nadzoru z dnia 6 grudnia 2021 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu obrazę przepisów w rozumieniu art. 156 k.p.a. poprzez zarzucanie mu lekkiego niedbalstwa z uwagi na tygodniowy planowany urlop, w sytuacji, gdy skarżący jest w wieku emerytalnym.

Skarżący wskazywał ponadto, że przywrócenie terminu "ma charakter wyjątkowy i wypełnia łącznie cztery przesłanki zawarte w art. 58 § 1 k.p.c.".

1. 3.2. Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

1. 3.3. W piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2022 r., stanowiącym replikę wobec odpowiedzi na skargę, skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko i akcentował, że z uwagi na wyjazd urlopowy, wyznaczony termin dla wniesienia skargi na czynność egzekucyjną był niemożliwy do zachowania, zaś uchybienie terminowi nie wynikło z zaniedbań skarżącego.

1. 3.4. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2022 r. skarżący odnosił się do swojej odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zobowiązania spółki kapitałowej. Z kolei w zakresie przedmiotu niniejszej sprawy, ponowił poprzednio zaprezentowaną argumentację.
2. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3. 4.1. Skarga okazała się niezasadna.

1. 4.2. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

1. 4.3. Przedmiotem sporu jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu drugiej instancji w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Zdaniem organów obu instancji skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Strona skarżąca tego stanowiska nie podziela.

1. 4.4. Dalej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Art. 58 § 2 k.p.a. stanowi natomiast, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi, jak się jednolicie przyjmuje, zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2022 r. VII SA/Wa 600/22). Przepisy uznają za przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu wystąpienie przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc takiej, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, np. nagłej ciężkiej choroby.

Nawet samo przebywanie strony na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2022 r. III SA/Kr 1572/21). Innymi słowy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Od strony postępowania wymaga się szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2022 r., II SA/Wr 12/22).

Przy ocenie stopnia winy lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie danej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu.

Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

1. 4.5. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, aby skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy.

Okoliczność przebywania skarżącego w okresie od 16.08.2021 r. do 25.08.2021r. na urlopie zdrowotnym nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, pomimo iż w zaskarżonym postanowieniu nie kwestionowano, że zaplanowany przez zobowiązanego urlop był dla niego konieczny z uwagi na zabiegi rehabilitacyjne. Bezsprzecznie jednak pobyt na urlopie rehabilitacyjnym nie usprawiedliwia powstałych uchybień i nie zwalnia od obowiązku zachowania terminów.

Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z 13.12.2021 r., I OSK 129/19). Nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Przy ocenie stopnia winy lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu (wyrok WSA w Poznaniu z 18.02.2021 r., IV SA/Po 1877/20).

Tym samym zarzuty naruszenia art. 58 i art. 156 § 1 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.

1. 4.6. Sąd podziela także pogląd organu nadzoru co do tego, iż pomimo, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny nie wyjaśnił, czy wniosek skarżącego z 31.08.2021 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną został złożony z zachowaniem ustawowego terminu, oraz czy wraz z jego złożeniem dopełniono czynności dla której określony był termin, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Zasadniczą przyczyną odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną był brak uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, a zatem nawet wyjaśnienie ww. okoliczności dotyczących terminu wniesienia prośby, o której mowa w ww. art. 58 § 2 k.p.a. nie spowodowałoby zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji, co czyni bezzasadny wniosek o uchylenie w całości postanowienia organu egzekucyjnego z 25.10.2021 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi celem wyjaśnienia tych okoliczności (wyrok WSA w Poznaniu z 28.05.2021 r., II SA/Po 882/20).

1. 4.7. Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.