Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 2, § 4 pkt 1, art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia L. M. (dalej zwany: strona, skarżąca, zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z [...] nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., w odniesieniu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...] - [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., do majątku dłużnika.
Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wystawił w dniu [...] tytuły wykonawcze nr: [...], [...], [...], [...] (doręczone [...]). Powyższe tytuły wykonawcze zostały wystawione w związku z decyzjami Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z [...] nr: [...], [...], [...] stwierdzającymi zaległości zobowiązanego wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – wraz z odsetkami za zwłokę (decyzje doręczono [...]). Powyższe tytuły stanowiły podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W dniu 22 kwietnia 2020r. do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. wpłynęły zarzuty w sprawie w/w egzekucji administracyjnej. Zobowiązany zarzucając rażące naruszenie prawa wniósł o uchylenie w/w tytułów wykonawczych.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. postanowieniem z [...], na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., zawiesił postępowania egzekucyjne. Jednocześnie wezwaniem z 30 kwietnia 2020 r. organ ten wystąpił do strony o sprecyzowanie, jakie konkretnie zarzuty podnosi. Organ poinformował o treści art. 33 § 1 u.p.e.a. zaznaczając, że w przypadku niewskazania zarzutów, rozpatrzy żądanie zobowiązanego w oparciu o przepisy art. 33 § 1 pkt 6 i pkt 10 w/w ustawy. Na powyższe wezwanie skarżący nie zareagował, stąd Dyrektor Oddziału ZUS, działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem z [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 ustawy), w odniesieniu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie opisanych na wstępie tytułów wykonawczych.
Uzasadniając swoje stanowisko organ w szczególności wyjaśnił, że podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych były decyzje z [...]. Zawierały one pouczenie, iż będą stanowiły podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Natomiast tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. W efekcie Dyrektor Oddziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Z. uznał egzekucję administracyjną za dopuszczalną i nadającą się do prowadzenia.
W zażaleniu zobowiązany zarzucił w/w postanowieniu rażące naruszenie prawa i wniósł o jego uchylenie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając jako organ II instancji, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS. W uzasadnieniu powołał w szczególności przepisy art. 34 § 1, 4 i 5 u.p.e.a., a także art. 33 § 1 pkt 6 i 10 tej ustawy i wyjaśnił, że w realiach tej sprawy stanowisko wierzyciela nie było wymagane, gdyż wierzyciel i organ egzekucyjny to ta sama jednostka organizacyjna (ten sam podmiot). Z kolei analiza zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 i 10 u.p.e.a., doprowadziła organ II instancji do wniosku, że są one bezzasadne. Jak wskazał tenże organ, niedopuszczalność egzekucji może wynikać z różnych powodów, np. w danej sprawie może być dopuszczalna egzekucja sądowa, a nie administracyjna, czy też egzekucja może być niedopuszczalna wobec danej osoby korzystającej z immunitetu. W przypadkach określonych w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych.
W tej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły. Organ argumentował, że egzekwowany obowiązek to nieuregulowane w terminie składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP. Obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Egzekucja jest prowadzona przez właściwy organ administracji publicznej, a strona nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności wykluczające możliwość jej prowadzenia.
Co do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 tej ustawy, organ przeprowadził analizę kryteriów zawartych w tej regulacji (poszczególnych jej zapisów w zestawieniem z treścią spornych tytułów wykonawczych) i stwierdził, że kwestionowane tytuły wykonawcze zawierają wszystkie prawem przewidziane elementy.
W podsumowaniu organ wskazał, że zażalenie jest nieuzasadnione.
W skardze, podobnie jak w zażaleniu, zobowiązany zarzucił wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa i wniósł o jego uchylenie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ocena działań organu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo uznał on za niezasadne podniesione przez skarżącego zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 i 10 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 6 i 10 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- - niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (...).
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Związanie stanowiskiem wierzyciela nie dotyczy więc przypadków, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 i 10 u.p.e.a. Natomiast w sytuacji, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym prowadzącym egzekucję na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego – jak to ma miejsce w tej sprawie - nie ma potrzeby uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Nie zachodzą bowiem podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny (zob. Uchwała 7 sędziów NSA z 25 czerwca 2007 r., sygn. I FPS 4/06). Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów.
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący zarzucił niedopuszczalność egzekucji. W pierwszej kolejności podnieść trzeba, że tę kwestię – stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. – organ egzekucyjny bada z urzędu, przy czym nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli zatem decyzje Dyrektora ZUS z [...] stwierdzające zaległości zobowiązanego wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – wraz z odsetkami za zwłokę, stały się ostateczne, a ich wykonanie nie zostało wstrzymane, to obowiązkiem organu egzekucyjnego było wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie stosownych tytułów wykonawczych.
Podkreślić trzeba, że prowadzone przez organ egzekucyjny badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje przede wszystkim ustalenie, czy dopuszczalna jest egzekucja oznaczonego obowiązku, a ponadto czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, bądź poinformowano o braku obowiązku jego doręczenia. Z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej mamy więc do czynienia wówczas, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. W tej sprawie tego rodzaju okoliczności nie wystąpiły. Przede wszystkim stronie doręczono decyzje Dyrektora ZUS z [...] stwierdzające zaległości zobowiązanego wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – wraz z odsetkami za zwłokę.
Doręczono też tytuły wykonawcze, zawiadamiając w części E w polu 9 o braku obowiązku doręczenia upomnienia. Ponadto brak jest jakiegokolwiek przepisu prawa, który wyłączałby dopuszczalność prowadzenia względem skarżącego postępowania egzekucyjnego. Na przepis taki nie wskazał również skarżący. Z tych przyczyn organ słusznie nie uwzględnił zarzutu zobowiązanego w powyższym zakresie, a Sąd zapatrywanie to podziela.
Nie podzielił Sąd także słuszności skargi odnośnie zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Także w tym przypadku kwestię spełniania przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu, stosownie do art. 29 § 2 pkt 3 tej ustawy. Powołany art. 27 § 1 u.p.e.a. stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera:
1)oznaczenie wierzyciela;
1a)oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2206);
2)wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;
3)treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
4)wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
5)wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
6)wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
7)datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;
8)pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;
9)pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
10)klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
11)wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
12)datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;
13)datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;
14)datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.
Skarżący nie wskazał, którego z w/w elementów nie zawierają kwestionowane tytuły wykonawcze. Tym niemniej organ poddał analizie treść opisanych tytułów wykonawczych, zestawiając ją z wymogami w/w art. 27 ustawy. Organ nie dopatrzył się braków lub uchybień, a Sąd ocenę tę podziela.
Sąd stoi na stanowisku, że dla skuteczności zarzutu przewidzianego w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. zobowiązany powinien wykazać, że tytuł wykonawczy zawiera konkretne wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z 30.08.2018 r. sygn. II FSK 2660/16). Skoro skarżący żadnej z takich wad nie wskazał, a analiza prawidłowości tytułów wykonawczych dowodzi spełnienia wymogów z art. 27 u.p.e.a. w całości, to brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania trafności zarzutów skarżącego w tym zakresie.
Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - skargę oddalił.