Uzasadnienie
- 1. E. K. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 22 lipca 2021 r., w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.
- 2. Stan sprawy.
- 2.1. Prezydent Miasta B., działając jako organ egzekucyjny w toku egzekucji prowadzonej przeciw skarżącemu, zajął jego wierzytelność z tytułu środków znajdujących się na rachunku bankowym zobowiązanego w A. S.A. oraz w P. S.A. Zawiadomienia z 14 maja 2021 r. o zajęciu rachunków bankowych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 18 maja 2021 r. Jako podstawę prawną zajęcia organ wskazał art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479, ze zm. – dalej: u.p.e.a.).
Przedmiotem egzekucji administracyjnej były opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień. Egzekucja administracyjna prowadzona była w oparciu o wystawione przez Prezydenta Miasta B. tytuły wykonawcze: z 28 lutego 2019 r., z 4 września 2019, z 3 lutego 2020 r., z 19 października 2020 r. oraz z 18 stycznia 2021 r. wymienione w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Łączna kwota dochodzonych należności to 1.541,50 zł, w tym 1.427 zł należności głównej i 114,50 zł kosztów egzekucyjnych.
2.2. W piśmie z 19 maja 2021 r., (złożonym w Urzędzie Miasta w B. w tym samym dniu) skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne, w postaci zajęcia jego wierzytelności – na podstawie zawiadomień z 14 maja 2021 r. Równocześnie wniósł o zwrot pobranych należności w kwocie 1.541,50 zł z uwagi na odebranie mu środków do życia ze świadczenia wolnego od potrąceń wpływających na rachunek bankowy. Wskazał, że środki do życia przekazywane na jego rachunek bankowy przez ZUS są wolne od potrąceń. Do pisma dołączył kopię zaświadczenia wystawionego przez Odział ZUS w Z., z którego wynika, że pobiera rentę, w tym za kwiecień 2021 r. kwoty do wypłaty to 852,43 zł i 1.022,30 zł, a za marzec 2021 r. to 852,34 zł. Na zaświadczeniu widnieje też adnotacja "Świadczenie wolne od potrąceń".
2.3. Prezydent B. postanowieniem z 9 czerwca 2021 r., nr [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. S.A. i P. S.A. Jako podstawę prawną wskazał art. 54 § 5 w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a.
W uzasadnieniu zacytował wpierw przepisy art. 80 § 1 i § 3 i art. 67 § 2 u.p.e.a. Wskazał, że dokonane czynności egzekucyjne przeprowadzono zgodnie z tymi regulacjami. Wobec tego podniesione przez skarżącego okoliczności dotyczące prowadzenia egzekucji z renty wolnej od potrąceń są poza zakresem badania w tej sprawie, zważywszy na to, że egzekucja prowadzona była z rachunków bankowych, a nie ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego.
2.4. Kolegium zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 22 lipca 2021 r., nr SKO.FE/41.4/65/2021/8830 (sygnatura po sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B..
W uzasadnieniu organ II instancji wpierw wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, obowiązującej od dnia 30 lipca 2020 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 2 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast do egzekucji m.in. z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, wszczętej po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że w tej spawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 18 maja 2021 r. poprzez zajęcie wierzytelności z tytułu środków znajdujących się na rachunku bankowym zobowiązanego w P. S.A. oraz A. S.A.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
- 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (§ 2).
Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (§ 3).
Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddała skargę na czynność egzekucyjną;
- 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (§ 4).
Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (§ 5).
W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny: 1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części;
- 2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej (§ 6).
Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (§ 7).
W dalszej kolejności Kolegium argumentowało, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Wniesienie, zgodnie z art. 54 u.p.e.a. skargi na czynność egzekucyjną służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Tym samym ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają wyłącznie działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności.
Zachowuje aktualność pogląd prawny, że nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutów wskazanych w art. 33 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).
Następnie Kolegium stwierdziło, że dokonane przez Prezydenta Miasta B. czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności skarżącego z rachunków bankowych były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ egzekucyjny zastosował, bowiem środek egzekucyjny, do którego upoważniły go przepisy prawa, tj. art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Ponadto stosując ten środek egzekucyjny organ egzekucyjny zastosował tryb postępowania określony w art. 80 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności wraz odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. W zawiadomieniu znajduje się wezwanie skierowane do banku, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, jak również pouczenie o konieczności powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodach w dokonaniu wpłat zajętej wierzytelności, jak również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.
Dalej Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie zobowiązany przedłożył zaświadczenie z 14 maja 2021 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z treści którego wynika, że świadczenia wypłacone w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. oraz świadczenie wypłacone w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 marca 2021 r. są wolne od potrąceń. Na tej podstawie zobowiązany wywodzi, iż środki znajdujące się na rachunku bankowych nie mogą być przedmiotem egzekucji. Jednakże w ocenie Kolegium, przypadki dotyczące kwot, których nie obejmuje zajęcie wierzytelności wskazane zostały w pouczeniu do zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, z treścią którego mógł również zapoznać się zobowiązany, a które nie dotyczą kwestii przez niego podnoszonej.
3.1 W skardze do Sądu zobowiązany podniósł, że wnosi ją, ponieważ zabrano mu środki w kwocie 1.541,50 zł, a które wpływają ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego na jego konto bankowe.
- 3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację.
- 3.3. Pełnomocnik skarżącego (ustanowiony w ramach prawa pomocy) w piśmie z 7 lutego 2022 r. podtrzymał skargę, a jednocześnie zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 141 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 504, ze zm. – dalej: u.e.r.), gdyż dokonane czynności egzekucyjne spowodowały odebranie skarżącemu środków do życia otrzymywanych z tytułu renty.
Podniósł, że istotną kwestią jest fakt, że zgodnie z art. 141 ust. 1 pkt 2 u.e.r. kwota emerytury i renty jest wolna od egzekucji i potrąceń w wysokości 825 zł przy potrąceniu należności na mocy tytułów wykonawczych. W tej sprawie kwota wyegzekwowana od skarżącego wynosi 1.541,50 zł na skutek czego skarżącemu nie pozostawiono na rachunku bankowym kwoty wskazanej w powołanym przepisie, tj. kwoty 825 zł.
Dalej pełnomocnik argumentował, że celem ustalenia kwoty wolnej od potrąceń jest zabezpieczenie środków do życia osobie pobierającej świadczenie z ZUS-u. W ramach egzekucji nie można zająć części emerytury lub renty wskazanej w art. 141 ust. 1 pkt 2 u.e.r., gdyż jest to kwota zagwarantowana przez prawo, mająca stanowić minimalne środki do życia. Przedmiotowa egzekucja winna zatem ulec kwotowemu ograniczeniu, czego nie uczyniono. Zajęcie rachunku bankowego skarżącego oraz pobranie z jego konta kwoty 1.541,50 zł, bez pozostawienia skarżącemu kwoty wolnej od potrąceń, tj. 825 zł nie dość, że naruszyło obowiązujące przepisy prawa, to również pozbawiło skarżącego środków finansowych umożliwiających jego utrzymanie.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu, wg norm przepisanych, oświadczając, że nie zostały one dotychczas uiszczone zarówno w części, jak i w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
5. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.). Ta regulacja stanowi m.in., że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (§ 1). Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (§ 2). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (§ 3). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną;
2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (§ 4). Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny: 1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części;
2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej (§ 6). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (§ 7).
Wskazać w tym miejscu należy, że skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, którego celem jest przymusowe ściągniecie wymaganej należności obciążającej zobowiązanego. Skarga służy kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu środków egzekucyjnych zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Ocenie, w ramach skargi na czynności egzekucyjne, podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.
Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny.
6. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne, polegające na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, co jednoznacznie wynika z kwestionowanych przez skarżącego zawiadomień z 14 maja 2021 r. Tego rodzaju środek egzekucyjny został przewidziany przez ustawodawcę w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.
Już w tym miejscu Sąd podkreśla, że w sprawie nie stosowano środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, także przewidzianego w powołanym ostatnio przepisie.
Ocenie pod względem zgodności z prawem podlegały zatem wskazane zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, zrealizowane na podstawie zawiadomień z dnia 14 maja 2021 r. i doręczone skarżącemu 18 maja 2021 r. Tym samym, rozpoznając niniejszą sprawę, należało przede wszystkim ocenić, czy czynność egzekucyjna polegająca na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, jest zgodna z art. 80 u.p.e.a.
Sąd stwierdził, że dokonane czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, prawidłowość ich przeprowadzenia, rozpatrywana na podstawie regulacji art. 80 u.p.e.a. i następnych, skłania do wniosku, że kwestionowane przez skarżącego czynności są zgodne z adekwatnymi przepisami.
Zgodnie z art. 80 u.p.e.a. (w brzmieniu z daty dokonanego zajęcia) organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
- 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
- 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia;
- 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia (§ 2).
Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących ze: 1) świadczeń alimentacyjnych, świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczeń rodzinnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych, dla sierot zupełnych, zasiłków dla opiekunów, świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń integracyjnych, świadczeń wychowawczych, jednorazowych świadczeń, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem", oraz świadczeń dobry start;
2) świadczeń, dodatków i innych kwot, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 ust. 1 i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, oraz środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 pkt 1 tej ustawy, w części przysługującej na umieszczone w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka dzieci i osoby, które osiągnęły pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej (§ 2a).
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych zgodnie z wyżej powołanymi regulacjami. Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz jednocześnie powiadomił skarżącego o dokonaniu powyższych zajęć (stosowne powiadomienia zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu w dniu 18 maja 2021 r.), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 80 § 3 u.p.e.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z dyspozycją art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny przedmiotowe zawiadomienia skierował również do banków. Także prawidłowo dokonano czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z punktu widzenia przesłanek formalnych. W sprawie nie doszło do wyegzekwowania kwot pochodzących ze świadczeń wymienionych w art. 80 § 2a u.p.e.a. Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony uprzednio, a więc w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a.
7. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, że zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem art. 141 ust. 1 pkt 2 u.e.r., poprzez dokonanie zajęcia świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie wyższej, niż wynika to z powołanego przepisu, Sąd wskazuje, że jest to zarzut nietrafny.
Przede wszystkim, jak wyżej wskazano, organ egzekucyjny w tej sprawie nie zastosował środka w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego (co reguluje art. 79 u.p.e.a.), lecz środek w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego (art. 80 u.p.e.a.). Już to czyni ten zarzut nietrafnym. Adresatem art. 141 u.e.r. jest organ rentowy, który jest odpowiedzialny za prawidłowe dokonywanie potrąceń w ramach dokonywanych zajęć egzekucyjnych świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Ewentualne kwoty przekazywane przez organ rentowy na rachunek bankowy podatnika (wobec którego to rachunku skierowano w niniejszej sprawie czynność egzekucyjną) nie stanowią już renty w rozumieniu art. 141 u.e.r., lecz środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku pochodzące z renty.
Należy dostrzec różnicę pomiędzy "rentą", a "środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym pochodzącymi z renty". Ostatni wniosek wynika chociażby z treści powołanego wyżej art. 80 § 2a u.p.e.a., a także art. 79 u.p.e.a. (regulującego egzekucję świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego), czy też art. 54a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2439, ze zm. – dalej: p.b.). Ten ostatnio powołany przepis stanowi, że wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego są środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych pochodzące z wymienionych tam expressis verbis świadczeń, dodatków i zasiłków. Należy w tym miejscu dodać, że wśród świadczeń wymienionych w art. 54a p.b. nie znajduje się jednak renta którą pobiera skarżący, stąd ten przepis w niniejszej sprawie nie mógł być zastosowany.
W realiach tej sprawy, uwagę należy zwrócić na treść art. 54 p.b. Stanowi on, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.
W tym miejscu Sąd jednak zauważa, że wstrzymanie przez bank wypłat z rachunku bankowego nie jest działalnością z zakresu administracji publicznej i nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Bank dokonujący na skutek zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny wstrzymania wypłat z zajętego rachunku bankowego dłużnika nie jest podmiotem postępowania egzekucyjnego. Działania banku prowadzącego rachunek bankowy dłużnika polegające na wykonaniu obowiązków banku wynikających z art. 86a § 1 u.p.e.a. nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2010 r., II GSK 1364/10). W tym samym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, iż nieprawidłowe wykonanie przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego może być kwestionowane na drodze cywilnej. Bank nie jest bowiem organem egzekucyjnym i ewentualne nieprawidłowości w zakresie zajęcia środków na rachunku podniesione wobec banku mogą być dochodzone jedynie na drodze cywilnej.
W orzeczeniu tym wskazano ponadto, że art. 54 ust. 1 p.b. skierowany jest do banku. Bank bowiem w ramach zawartej umowy z posiadaczem rachunku bankowego, stosownie do brzemienia ww. uregulowania, zobligowany jest do zabezpieczenia znajdujących się na nim środków. Należy przy tym zauważyć, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma wiedzy zarówno na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na danym rachunku, jak i źródeł ich pochodzenia. Na rachunku bankowym mogą przecież znajdować się nie tylko środki wypłacone na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, lecz także pochodzące z innych źródeł (np. z tytułu oszczędności, darowizny, spadku, wygranej losowej). Zaniechanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego doprowadziłoby do sytuacji sprzecznej z celem egzekucji, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązku.
W omawianej sytuacji bank zobligowany jest jedynie do poinformowania organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, np. w przypadku braku środków. Wobec tego przekazanie przez bank egzekwowanej kwoty nawet w sytuacji, gdy na rachunku środki nie przekraczały minimum wolnego od zajęcia, o którym mowa w art. 54 ust. 1 p.b., stanowi naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego. Jednak relacje umowne posiadacza rachunku z bankiem znajdują się poza kognicją sądów administracyjnych. Zatem w takim przypadku strona takiej umowy powinna dochodzić swych praw na drodze cywilnej.
Nie można tracić z pola widzenia art. 71a § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, ale właśnie z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Ustawodawca postanowił zatem, że kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego może być dokonywana u dłużników zajętej wierzytelności, lecz z wyłączeniem banków, potwierdzając gwarancję pozycji banku jako instytucji zaufania społecznego, która wynika z art. 95 p.b. Konsekwencją takiego rozwiązania jest przyjęcie priorytetu tajemnicy bankowej, uregulowanej w art. 104 i nast. p.b. Głównym celem jej wprowadzenia była realizacja obywatelskiego prawa do ochrony danych osobowych, czyli ochrona klientów banków - zarówno osób fizycznych, jak i niebędących osobami fizycznymi (D. Kijowski red., Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015, komentarz do art. 71a u.p.e.a.).
Zatem potencjalne naruszenie przez bank wspomnianego art. 54 ust. 1 p.b. należy rozpatrywać w kategoriach nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, gdzie drogą dochodzenia praw z tego tytułu jest droga cywilnoprawna (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 12 marca 2020 r., I SA/Gl 348/19; z 15 lipca 2019 r., I SA/Gl 1141/18; z 19 czerwca 2019 r., I SA/Gl 1142/19; z 16 stycznia 2017 r., SA/Gl 840/16).
Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że w roku 2021 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 2.800 zł (§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 2020 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2021 r. – Dz.U. z 2020 r. 1596). Zatem kwota wolna od zajęcia na podstawie art. 54 ust. 1 p.b. wynosiła w 2.100 zł. Jednocześnie skarżący w żaden, nawet najmniejszy sposób nie uprawdopodobnił, że bank realizując sporne zajęcie przekroczył wolną od zajęcia kwotę 2.100 zł. Ani w skardze ani w zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący nie wskazał, powołując się na stosowny, załączony do pisma dokument, ile środków finansowych posiadał na koncie, zarówno w A. S.A., jak i P. S.A. - przed oraz po wyegzekwowaniu należności objętych tytułami wykonawczymi. Nie wykazał również z jakich tytułów, z jakiego źródła, w szczególności czy z renty, pochodziły środki pieniężne zgromadzone na tych kontach bankowych, a które zostały przeznaczone na zaspokojenie należności objętych tytułami wykonawczymi.
Nie uczyniono tego także w skardze do sądu, ani w jej uzupełnieniu pismem z 7 lutego 2022 r. W tym stanie rzeczy, twierdzenia strony skarżącej o naruszeniu czy przez organ egzekucyjny regulacji gwarantujących wysokość środków pieniężnych wolnych od zajęcia, względnie wolnych od potrąceń, nie tylko są niezasadne, ale są również gołosłowne.
8. Mając to wszystko na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi skarżącego za zastępstwo prawne skarżącego, wykonane w ramach prawa pomocy, Sąd w wyroku nie orzekł, gdyż uczyni to referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.