Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej – SKO, Kolegium lub organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 w związku z 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm. – dalej O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2015 poz. 1659) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu zażalenia A. J. (dalej – skarżąca lub strona), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. (dalej – organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...], którym odmówiono przywrócenia terminu do złożenia dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 uchwały Nr XVIII/218/16 Rady Miasta Piekary Śląskie z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości w ramach pomocy de minimis nieruchomości położonych P. w Strefie Aktywności Gospodarczej (Dz.Urz. Województwa Śląskiego z 2016 r. poz. 940), tj.:
- 1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie i rybołówstwie jakie otrzymał podatnik w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie i rybołówstwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie,
- 2) informacji określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. Nr 53, poz. 311 z późn. zm.), które S. N. pełnomocnik A. J. - współwłaścicielki nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] złożył w dniu [...] r., a więc po upływie terminu wyznaczonego w § 4 uchwały.
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia [...] r. organ I instancji powiadomił przedsiębiorców o podjęciu przez Radę Miasta Piekary Śląskie uchwały Nr XVIII/218/16 z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości w ramach pomocy de minimis nieruchomości położonych w P. w Strefie Aktywności Gospodarczej (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2016 r. poz. 940 – dalej uchwała), załączając jednocześnie jego kopię. Pismo to zostało skierowane m.in. do R. J.– A. Sp. z o.o. – P., ul. [...].
Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości wobec A. J. oraz R. J., reprezentowanych przez S. N., za nieruchomości położone w Strefie Aktywności Gospodarczej w P. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji powołując się na uchwałę z dnia 28 stycznia 2016 r. wskazał warunki udzielenia zwolnienia z podatku od nieruchomości w ramach pomocy de minimis. Zostało ono doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 29 marca 2016 r.
Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 30 marca 2016 r., nadanym w tym samym dniu u operatora pocztowego, poinformował organ I instancji, iż jego mocodawczyni, jako właścicielka nieruchomości położonej w Strefie Aktywności Gospodarczej, uzyskiwała pomoc de minimis jedynie z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, udzielanego przez organ I instancji. Do pisma załączono:
- – informację w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2016 – formularz IN-1 wraz z załącznikami ZN-1/A i ZN-1/B,
- – oświadczenie o ubieganiu się o uzyskanie pomocy de minimis oraz o jej wysokości, jak została udzielona w ostatnich dwóch latach,
- – formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis.
W dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z materiałem dowodowym w sprawie składającym się z uchwały z dnia 28 stycznia 2016 r.
Z kolei pismem z dnia 4 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zaświadczeń o uzyskanej przez stronę pomocy publicznej traktowanej jako pomoc de minimis oraz informacji określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis - w związku z wykonaniem przez stronę postanowień uchwały Nr XVIII/218/16 Rady Miasta Piekary Śląskie z dnia 28 stycznia 2016 r.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podniósł, że jego mocodawczyni jest od 2013 r. właścicielką nieruchomości w Stefie Aktywności Gospodarczej i od tego roku zawsze korzystała ze zwolnienia z podatku z nieruchomości. Zaznaczył jednocześnie, że dotychczas podstawą uzyskania takowego zwolnienia było prowadzenie działalności gospodarczej w tej strefie. Uchwała z dnia 28 stycznia 2016 r. wprowadziła dodatkowy warunek zawarty w § 4 ust.
1. O warunku tym oraz uchybieniu mu, strona powzięła wiedzę w dniu 29 marca 2016 r., kiedy pełnomocnik strony odebrał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego. Niezwłocznie, tj. dnia 31 marca 2016 r. strona dopełniła czynności dla której był przewidziany termin warunkujący zwolnienie z podatku. Ponadto zachowując ustawowy 7-dniowy termin (liczony od dnia 29 marca 2016 r.) złożono wniosek o przywrócenie terminu określonego w § 4 ust. 1 uchwały. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że uchybienie terminowi do złożenia dokumentów nastąpiło bez winy strony. Mianowicie dwukrotnie w dniach 29 stycznia 2016 r. oraz 5 lutego 2016 r. zwracała się z zapytaniem do pracowników organu I instancji, czy w związku z uchwałą strona zobligowana jest do składania jakichkolwiek druków. Każdorazowo był zapewniany, że po stronie osób fizycznych nie istnieje obowiązek składania żadnych deklaracji, czy też informacji. Z tego też względu, zdaniem pełnomocnika skarżącej, strona dochowała należytej staranności by pozyskać wiedzę o ewentualnie ciążących na niej obowiązkach.
Kolejnym pismem z dnia 4 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przesłuchanie pracowników organu I instancji w osobach E. S. i I. L., oraz ich rozmówców – S. N. i M. K., na okoliczność treści udzielonych informacji co do obowiązku składania dokumentów warunkujących zwolnienie z podatku od nieruchomości.
Przesłuchania wskazanych osób zostały przeprowadzone w dniu 27 kwietnia 2016 r.:
- – świadek M. K. zeznała, że nie pamięta z jakim pracownikiem Wydziału Finansowo-Podatkowego rozmawiała w dniu 5 lutego 2016 r. Rozmowę telefoniczną przeprowadziła na polecenie przełożonego – S. N. – pełnomocnika skarżącej. Przełożony poinformował ją, że w związku z podjętą uchwałą w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości położonych w Strefie Aktywności Gospodarczej, m.in. nieruchomości skarżącej, ma ona potwierdzić, czy uchwała weszła w życie i czy nie trzeba składać żadnych dokumentów. W rozmowie świadek uzyskał potwierdzenie, że uchwała weszła w życie oraz, że nie trzeba składać dokumentów dotyczących podatku od nieruchomości. W uzupełnieniu zeznań dodała, że zadając pytanie nie nadmieniła, że dotyczy to osoby fizycznej. Ponadto osoba udzielająca informacji nie dokonała rozróżnienia, czy dotyczy ona podatku od nieruchomości czy też pomocy de minimis;
- – świadek S. N. – pełnomocnik skarżącej – zeznał, że w dniu 29 stycznia 2016 r. odbył rozmowę telefoniczną z E. S. pracownikiem Wydziału Finansowo-Podatkowego, której zadał pytanie, czy w związku z uchwałą o zwolnieniu z podatku od nieruchomości skarżąca, jako osoba fizyczna, zobowiązana jest do składania jakichkolwiek druków na rok 2016. E. S. odpowiedziała, że osoby fizyczne nie mają takiego obowiązku. W uzupełnieniu zeznań świadek zeznał, że zapytał dokładnie, czy chodzi o dokumenty deklaracji podatkowych lub informacji o pomocy de minimis. Wyjaśnił również, że od 2007 r. wielokrotnie kontaktował się z E. S., dlatego też rozpoznał jej głos;
- – świadek E. S. – potwierdziła, że 28 lub 29 stycznia 2016 r. rozmawiała telefonicznie z pełnomocnikiem skarżącej. W jej trakcie padło pytanie dotyczące tego, czy firma skarżącej ma składać deklarację. Strona jako osoba fizyczna składa informację IN-1, a takowa była już wcześniej składana. Nie pamięta natomiast, czy pytanie dotyczyło również uchwały w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości, gdyż w tym okresie prowadziła wiele rozmów z podatnikami. W uzupełnieniu swych zeznań świadek dodał, że w roku 2013 pełnomocnik skarżącej złożył deklarację DN-1, a później dopiero informacje IN-1 łącznie z dokumentami wymaganymi do udzielenia pomocy de minimis. W latach 2014 i 2015 również informacje IN-1 były składane pomimo, że taki obowiązek nie istniał. Tym świadek kierował się udzielając informacji telefonicznej w bieżącej sprawie. Na pytanie pełnomocnika skarżącej, czy w przeprowadzonej rozmowie telefonicznej użyła ona, w którymkolwiek momencie, że wymagane są dokumenty de minimis do zwolnienia z podatku od nieruchomości - świadek zeznał, że nie pamiętam i nie przypuszcza, żeby stwierdziła, że nie są wymagane, skoro określa je uchwała w sprawie zwolnienia i ogólne przepisy pomocowe, które podatnik powinien znać, ponieważ od lat korzysta z tej pomocy. Świadek dodał, że z tego co wie, to uchwała została dostarczona przez Biuro Rady podatnikom ze Strefy Aktywności Gospodarczej;
- – świadek I. L. – potwierdziła fakt rozmowy telefonicznej z M. K., która miała miejsce w dniu 5 lutego 2016 r. Została wtedy zapytana, czy rozmówczyni musi składać w imieniu skarżącej informację w sprawie podatku od nieruchomości, czy deklarację na podatek od nieruchomości. Na tak postawione pytanie świadek oświadczył, że osoby fizyczne nie mają obowiązku składania co roku informacji w sprawie podatku od nieruchomości, jeżeli nie zaszła żadna zmiana na nieruchomości, ani nie mają obowiązku składania deklaracji na podatek od nieruchomości. Zaprzeczyła przy tym, aby jej rozmówczyni pytała o podjętą uchwałę w sprawie podatku od nieruchomości oraz czy w związku z nią należy składać jakiekolwiek dokumenty. Odpowiadając na pytanie pełnomocnika skarżącej, świadek oznajmił, iż nie pamięta, aby odpowiedź na postawione pytanie konsultowała z kimkolwiek. Nie pamięta również, aby w czasie tej rozmowy użyła sformułowania "wymagane dokumenty de minimis".
Następnie organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia dokumentów o których mowa w § 4 ust. 1 uchwały. W uzasadnieniu po przedstawieniu przebiegu sprawy, powołując się na art. 162 § 1 O.p. określono warunki przywrócenia uchybionego terminu. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej wywodzi swój brak winy, jedynie z okoliczności błędnego poinformowania przez pracowników organu I instancji jego samego oraz zatrudnionego pracownika, co do braku konieczności składania dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 uchwały. Tymczasem uchwała ta, jako akt prawa miejscowego, opublikowana została w dniu 8 lutego 2016 r. pod pozycją 940 w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego, a także została umieszczona na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta Piekary Śląskie oraz dodatkowo przesłana została w wersji papierowej przez Przewodniczącego Rady Miasta przedsiębiorcom prowadzącym działalność w Strefie Aktywności Gospodarczej.
Oznacza to, że dochowując należytej staranności można było zaznajomić się z treścią uchwały, w tym z jej § 4, który reguluje kwestie związane z obowiązkami podatników, którzy zamierzają skorzystać ze zwolnienia na podstawie powyższej uchwały. Dodać należy, że również w latach poprzednich uchwały Rady Miasta Piekary Śląskie, mocą których przedsiębiorcy korzystali ze zwolnienia z podatku od nieruchomości w Strefie Aktywności Gospodarczej, zawierały zapisy odnośnie obowiązku składania zaświadczeń o pomocy de minimis i informacji wynikających z wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, a pełnomocnik skarżącej takie dokumenty składał. Wobec tego organ I instancji uznał, że nie można przyjąć, aby uchybienie terminu do złożenia dokumentów było niezawinione.
W złożonym zażaleniu z dnia [...] r. na postanowienie organu I instancji pełnomocnik skarżącej zarzucając naruszenie art. 123 i art. 200 O.p. wskazał, że nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie mu ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Mianowicie postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r., odebranym przez pełnomocnika skarżącej w dnia 4 maja 2016 r., organ I instancji wyznaczył stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Tymczasem tego samego dnia, tj. 4 maja 2016 r. organ I instancji wydał rozstrzygnięcie, którego dotyczy zażalenie.
W dalszej części zażalenia pełnomocnik skarżącej podniósł, że poprzednia uchwała nie konstytuowała warunku daty lub terminu do złożenia dokumentów nazywanych w skrócie "de minimis".Tym samym zwolnienie z podatku od nieruchomości miało charakter podmiotowy (zwolniony był podmiot czyli podatnik), który przedłożył dokumenty o otrzymanej w latach minionych pomocy "de minimis", które dokumentowały nieotrzymanie przez niego pomocy większej niż kwoty graniczne. W uchwale tej nie istniał zapis o granicznej dacie dostarczenia takich dokumentów. Natomiast w podjętej uchwale z dnia 28 stycznia 2016 r. wprowadzono w § 4 nową cezurę czasową, złożenia dokumentów w terminie 14 dni od daty ogłoszenia uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego.
Pełnomocnik skarżącej zaakcentował w zażaleniu również to, że on sam oraz jego pracownik, dwukrotnie uzyskali zapewnienie pracowników Wydziału Finansowo-Podatkowego Urzędu Miasta, iż strona, jako osoba fizyczna, nie jest zobligowana do składania żadnych dokumentów dotyczących podatku od nieruchomości. Fakty te świadczą o tym, że strona aktywnie zabiegała o pozyskanie wiarygodnej informacji o ewentualnie ciążących na niej obowiązkach, a niedochowanie terminu nastąpiło na skutek wprowadzenia jej w błąd przez urzędników organu I instancji Pełnomocnik również zaznaczył, że dysponuje zapisem dat, czasu trwania rozmów, jak i transkrypcją ich treści. Strona nie przywołuje jednak tego dowodu, gdyż rozmówcy po stronie Urzędu Miasta nie zostali uprzedzeni o rejestracji tych rozmów.
Z powyższych względów, zdaniem pełnomocnika skarżącej, spełnione zostały przesłanki z art. 162 § 1 O.p. do przywrócenia terminu do złożenia dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 uchwały. Udowodnienie udzielenia niepełnej lub błędnej informacji przez pracowników organu podatkowego jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy strony. Na takim stanowisku stanął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. o sygn. akt I OSK 1304/12.
W zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] r. SKO podniosło, że uchybienie terminowi zawitemu powoduje, że dokonana czynność jest bezskuteczna prawnie. Dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Kolegium zwróciło również uwagę, że uchwała z dnia 28 stycznia 2016 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego, ponadto została umieszczona na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta oraz dodatkowo przesłana została w wersji papierowej przez Przewodniczącego Rady Miasta przedsiębiorcom prowadzącym działalność w Strefie Aktywności Gospodarczej.
Wobec tego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż brak jest podstaw do uznania, że strona aktywnie i czynnie zabiegała o pozyskanie wiarygodnej informacji o ewentualnie ciążach na niej obowiązkach. Brak jest także podstaw do uznania, że pracownicy organu podatkowego wprowadzili pełnomocnika skarżącej i jego pracownika w błąd. Ponadto Kolegium uznało, że w ramach przedmiotowego postępowania organ I instancji rozpatrując wniosek strony przeprowadził postępowanie dowodowe, które wykazało, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
W ocenie organu odwoławczego, postępowanie wyjaśniające nie udowodniło, że pracownicy organu I instancji przekazali pełnomocnikowi skarżącej oraz jego pracownikowi błędne informacje o braku konieczności składania dokumentów warunkujących zwolnienie z podatku od nieruchomości.
W złożonej skardze z dnia 18 sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. polegające na:
- a) nie zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego;
- b) braku wnikliwego rozpatrzenia sprawy oraz materiału dowodowego skutkującego niewyjaśnieniem powstałych w czasie postępowania wątpliwości, w szczególności braku działań zmierzających do uzyskania transkrypcji rozmów telefonicznych, który to dowód służyłby w sposób komplementarny wyjaśnieniu zaistniałych wątpliwości;
- a) wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów;
- a) nieobiektywnym przeprowadzeniu postępowania, w szczególności przez udział w postępowaniu, osoby bezpośrednio zainteresowanego R. R;
- b) niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji z dnia [...] r.;
- f) nierozpoznaniu sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący;
- g) naruszeniu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu
I instancji, pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.
W uzasadnieniu skargi strona posłużyła się argumentami przedstawianymi w toku postępowania przez jej pełnomocnika. Dodatkowo zwróciła uwagę, iż Prezydent Miasta P., wyznaczył do prowadzenia postępowania administracyjnego - Naczelnika Wydziału Podatkowego – R. R. W ramach tego postępowania Naczelnik przeprowadził na wniosek pełnomocnika skarżącej dowód z zeznań świadków, z których dwóch było podległymi mu pracownikami. Z tego też względu skarżąca podniosła zarzut braku bezstronności postępowania prowadzonego przez organ I instancji, gdyż nie dokonano z urzędu wyłączenia przełożonego świadków, jako żywotnie zainteresowanego, by błędy jego podwładnych nie ujrzały światła dziennego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz zasadniczo z innych powodów niż w niej podniesiono. Sąd nie jest bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.), dokonuje więc oceny zgodności zaskarżonego postanowienia z wszelkimi przepisami prawa, mającymi zastosowanie w sprawie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie, którym Kolegium odmówiło skarżącej przywrócenia terminu, o którym mowa w § 4 ust. 1 uchwały. Uznało bowiem, że nie zostały spełnione wszystkie warunki określone przez art. 162 O.p., a konkretnie strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy.
Wspomniany § 4 ust. 1 uchwały stanowi, iż podstawą do uzyskania zwolnienia w podatku od nieruchomości w ramach pomocy de minimis gruntów, budynków i budowli lub ich części na obszarze Strefy Aktywności Gospodarczej położonej w P. jest złożenie przez podatnika w terminie do dnia 31 stycznia roku podatkowego, a w pierwszym roku obowiązywania uchwały w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia niniejszej uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego następujących dokumentów:
- 1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie i rybołówstwie jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie i rybołówstwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie,
- 2) informacji określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. Nr 53, poz. 311 z późn. zm.).
Wobec tego, że przedmiotowy akt prawa miejscowego został ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego w dniu 8 lutego 2016 r., termin zakreślony uchwałą upłynął z dniem 22 lutego 2016 r. Bezspornym jest, że wymaganiom, polegającym na przedłożeniu dokumentów określonych we wspomnianym § 4 ust. 1 uchwały, uczyniono zadość dopiero w dniu 30 marca 2016 r., a więc z uchybieniem wskazanego terminu.
Organ I instancji, jak również Kolegium, rozpoznając wniosek skarżącej skoncentrował się na badaniu okoliczności, których spełnienie obliguje do przywrócenia terminu. Pominął natomiast kwestię charakteru terminu, który został naruszony. Tymczasem instytucja przywrócenia terminu dotyczy wyłącznie terminów procesowych (J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V. LEX, 2013. Komentarz do art. 162 Op.), co zresztą wprost wynika z art. 162 § 4 O.p.
Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez strony lub uczestników postępowania, a jego uchybienie powoduje nieskuteczność takiej czynności. Za termin materialny uważa się natomiast okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach materialnego stosunku administracyjnoprawnego. Różnica między nimi sprowadza się więc do odmiennych skutków ich uchybienia W przeciwieństwie do terminu procesowego, przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997/2/56).
Ponadto uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Natomiast uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skutków czynności procesowej od zachowania terminu. Zaklasyfikowanie określonego terminu do terminu materialnego lub terminu procesowego powinno być oparte na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin, w ustawie materialnej, czy ustawie procesowej. Założenie to generalnie można uznać za słuszne, należy jednak pamiętać, że w polskim systemie prawnym ustawodawca z różnych względów nie przestrzega rozdziału regulacji materialnej i regulacji procesowej, zamieszczając w ustawach materialnych normy procesowe, bądź z kolei w ustawach procesowych normy materialne. Dlatego też założenie to nie może być uznane za wyłącznie miarodajne, a zatem w kwestiach wątpliwych winien być oceniany skutek prawny uchybienia terminu.
W takich przypadkach zatem przesądzać winno to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki. W pierwszym przypadku będziemy mieć do czynienia z terminem materialnym, w drugim z terminem procesowym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 675/07, LEX nr 368173).
Poddając ocenie termin wynikający z § 4 ust. 1 uchwały zwrócić należy w pierwszej kolejności uwagę, że zawarty został on w akcie prawa materialnego, tj. uchwale w sprawie zwolnień z podatku od nieruchomości w ramach pomocy de minimis. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest złożenie określonych w nim dokumentów w zakreślonym terminie. A contrario § 4 ust. 1 uchwały, niespełnienie warunków określonych uchwałą, w tym nieprzedłożenie owych dokumentów w odpowiednim terminie, skutkuje utratą prawa do zwolnienia. Przekroczenie spornego terminu nie powoduje natomiast żadnych konsekwencji w sferze uprawnień procesowych strony, jest przeszkodą uzyskania wspomnianego zwolnienia. Niedokonanie zatem czynności polegającej na przedłożeniu wymaganych dokumentów w terminie określonym uchwałą spowodowało, że niemożliwa była realizacja materialnoprawnego uprawnienia do skorzystania ze zwolnienia.
W podobnej sprawie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 2852/16,Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdzając, iż termin uprawniający do zwolnienia z podatku od nieruchomości, który określony został w uchwale organu uchwałodawczego jednostki samorządu terytorialnego jest terminem materialnoprawnym. Uchybienie temu terminowi powoduje więc wygaśnięcie prawa, którym jest zwolnienie od podatku. Nie ulega wątpliwości, że zwolnienie od podatku jest prawem o charakterze materialnym. Przepis ustanawiający takie zwolnienie (zazwyczaj obwarowane pewnymi warunkami) jest przepisem prawa materialnego, którego cechą charakterystyczną jest kreowanie praw i obowiązków podmiotów stosunków prawnych.
Podsumowując, stwierdzić należy, że termin wynikający z § 4 ust. 1 uchwały jest terminem prawa materialnego. Z tego też względu nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie instytucja prawa procesowego w postaci przywrócenia terminu, o której mowa w art. 162 O.p. Organy winny w przypadku wystąpienia strony z wnioskiem o przywrócenie terminu materialnoprawnego odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a O.p. Wobec tego przyjąć należy, iż doszło do naruszenia przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie celowym jest zatem ocena zasadności zarzutów przedstawionych w skardze, które dotyczą postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu wynikającego z § 4 ust. 1 uchwały.
Nadmienić należy § 4 ust. 2 uchwały daje możliwość późniejszego uzyskania przedmiotowego zwolnienia. Otóż w razie niezłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wymienionych w ust. 1, zwolnienie z podatku przysługiwać będzie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokumenty te zostaną złożone.
Sąd, mimo wniosku skarżącej, w wyroku nie orzekł o obowiązku zwrotu skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 200 p.p.s.a. Koszty w niniejszej sprawie obejmują kwotę wpisu sądowego od złożonej skargi wynoszącą 100 zł. Uzupełnienie wyroku nie może nastąpić z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu, np. w zakresie kosztów postepowania.
Wobec tego wyrok zostanie uzupełniony o obowiązek zwrotu wspomnianych kosztów na rzecz skarżącej po złożeniu przez nią wniosku w tym zakresie w terminie 14 dni liczonych od daty doręczenia przedmiotowego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.