Uzasadnienie
Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Podkreślił, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje na utrzymaniu osoby bliskiej, uzyskującej wynagrodzenie za prace w wysokości 1500 zł brutto. Podkreślił, że ciąży na nim wielomilionowe zadłużenie, a jego majątek jest zajęty. Według wniosku skarżący nie utrzymuje kontaktu z żoną i z synem.
Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, pisemnych wyjaśnień wspomnianych we wniosku osób bliskich na temat warunków mieszkaniowych, w jakich przebywa skarżący (tj. w szczególności jaki lokal on zajmuje, komu przysługuje tytuł prawny do tego lokalu, kto ponosi koszty jego utrzymania oraz kto zamieszkuje razem ze skarżącym), wskazujących nadto wysokość pomocy materialnej udzielonej mu w ciągu ostatnich trzech miesięcy, w tym kwotę wydatkowaną na jego utrzymanie, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a jeżeli zeznania te nie zostały jeszcze złożone – za rok 2013, zaświadczeń wydanych we właściwym urzędzie pracy, że skarżący i jego żona są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności (ze wskazaniem osób, które te należności opłaciły) lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.
Odpowiadając na wezwanie, skarżący nadesłał kserokopie: zaświadczenia w sprawie zameldowania (skarżący zameldowany jest ze wspomnianą we wniosku osobą bliską oraz, jak wyjaśnił, z jej rodzicami oraz z córką), umowy o pracę jego osoby bliskiej, zaświadczeń organów podatkowych oraz zeznania podatkowego (według nich skarżący nie wykazał żadnych dochodów do opodatkowania za 2013 r.), a także zaświadczenia, że skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych.
Wnioskodawca wyjaśnił, że zamieszkuje z osobą bliską w osobnej części domu i nie dysponuje rachunkami związanymi z utrzymaniem, gdyż opłacane one są przez jej rodziców. Zaznaczył, iż po wyrejestrowaniu w 2013 r. działalności gospodarczej jest bezrobotny, lecz nie pobiera ani żadnych zasiłków z tego tytułu, ani świadczeń z pomocy społecznej.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku.
Tymczasem skarżący nie przedłożył wszystkich materiałów objętych wezwaniem, co uniemożliwia całościową i wolną od jakichkolwiek wątpliwości ocenę jego sytuacji. Nie przedstawił zwłaszcza zaświadczenia potwierdzającego jego oświadczenie, że jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku – z dostarczonego zaświadczenia wynika wszak coś przeciwnego. Uzasadnia to pytanie o przyczyny, dla których wnioskodawca nie dokonał tej rejestracji, nie wykorzystując związanych z tym uprawnień bezrobotnego, łączących się m.in. z możliwością korzystania z opieki zdrowotnej. Wątpliwości te wzmacnia dodatkowo fakt, że przesłane zaświadczenia organów podatkowych i zeznanie podatkowe dotyczą 2013 r., wobec czego brak jakiegokolwiek dokumentu ilustrującego stan dochodów strony od początku ubiegłego roku, które pozwoliłyby poczynić aktualne ustalenia w tej materii.
Skarżący wykazał, że nie zamieszkuje z żoną i z synem, lecz spośród wymienionych w wezwaniu dokumentów dotyczących osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub pochodzących od nich (oświadczenia) przedstawił wyłącznie kopię umowy o pracę. W konsekwencji nic nie wiadomo na temat dochodów pozostałych osób zamieszkałych z wnioskodawcą, szczególnie w kwestii wydatków związanych z utrzymaniem, w tym tych odnoszących się do niego bezpośrednio (wyżywienie, ubranie itp.).
To, że wnioskujący nie wykazał, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie dowiódł on zarazem, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., bądź zwolnienie od kosztów sądowych w całości, bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Nie można wszak tracić z pola widzenia, że w świetle dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie jest on w stanie spłacić bardzo wysokiego zadłużenia, także w trybie egzekucji, która okazała się bezskuteczna, mimo licznych czynności egzekucyjnych, m.in. zajęcia rachunków bankowych. W aktach administracyjnych znajduje się również kopia zeznania podatkowego strony za jeszcze wcześniejszy, 2012 r., w którym także nie wykazano żadnych przychodów do opodatkowania, co uprawdopodobnia tezę, iż brak dochodów ma charakter trwały.
Dlatego postanowiono zwolnić wnioskodawcę od kosztów sądowych w całości. Wybór tej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienie radcy prawnego przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Stoi on wszak przed koniecznością uiszczenia wpisu od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których go zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania.
Mając to na względzie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.