Uzasadnienie
W urzędowym formularzu z dnia 10 marca 2018 r., odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego do skargi, A. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W motywach wniosku odnotował, że wraz żoną posiadają stosunkowo niewielkie dochody oraz oszczędności. Dodał, że oboje są schorowani, akcentując przy tym konieczność przeprowadzenia zabiegów operacyjnych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że wspólne gospodarstwo tworzy z żoną. Odnotował, że posiada grunt orny o pow. [...] ha oraz "oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce" w kwocie około 40.000,00 zł. Skarżący podniósł, że łączny dochód gospodarstwa domowego stanowi kwotę 2.254,00 zł netto. Po stronie zobowiązań i stałych miesięcznych wydatków tego gospodarstwa domowego skarżący wskazał na należności z tytułu: dostawy gazu (około 900 zł), dostawy energii elektrycznej (400 zł), zużycia wody i odprowadzenia ścieków (78 zł), gospodarowania odpadami (28 zł). Zdeklarował nadto, iż na lekarstwa wydatkuje miesięcznie 110 zł. Łącznie miesięczne obciążenia budżetu domowego oznaczył w kwocie 1.516,00 zł.
W oparciu o przybliżone wyżej oświadczenie oraz dokumenty źródłowe nadesłane w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 marca 2018 r. ustalono, co następuje. W 2016 r. skarżący przekazał wraz z żoną na rzecz syna prawo własności nieruchomości, na którą składa się m.in. kamienica w mieszkaniami przeznaczonymi pod wynajem. Łączną wartość przedmiotów darowizny oszacowano na kwotę 700.000,00 zł. Dochód skarżącego i jego małżonki w 2017 r. z tytułu świadczeń emerytalnych z KRUS stanowił łącznie kwotę 24.065,53 zł. Z nadesłanych poleceń przelewu wynika m.in., że skarżący uiszcza na rzecz Urzędu Miasta w C. opłaty z tytułu gospodarowania odpadami w kwocie 672 zł. Z zawiadomienia Prezydenta Miasta C. z dnia 4 września 2017 r. wynika, że ww. kwota jest należnością za okres dwóch miesięcy za 28 osób. W oparciu o rzeczone polecenia przelewu ustalono nadto, że podatek od nieruchomości za 2018 r. skarżący uiścił jednorazowo w całej kwocie, tj. 1.055,00 zł. Saldo początkowe na rachunku skarżącego na dzień 1 lutego 2018 r. stanowiło kwotę 51.496,09.
Stan na 28 lutego 2018 r. wyniósł 45.930,20 zł. Z rachunku bankowego skarżący wykonuje między innymi przelewy na rzecz Urzędu Miasta C. i Urzędu Miasta S., akcentując, że chodzi o należność M. M. (syn skarżącego). Przykładowo w dniu 8 lutego 2018 r. był to przelew na kwotę 1.123,57 zł.
Należy w tym miejscu odnotować, że równolegle z niniejszym prowadzone są jeszcze trzy inne postępowania sądowe ze skarg A. M. Łącznie wpisy sądowe od skarg stanowią kwotę 732,00 zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Tytułem wstępu należy podkreślić, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego.
Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, wszak jego przypadek nie jest wyjątkowy z omawianego punktu widzenia.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że prawo pomocy nie może być przyznane osobie, która posiada zgromadzone oszczędności i to bez względu na to, czy jest to gotówka, czy są to środki ulokowane na rachunkach bankowych i lokatach, nawet tych terminowych. W niniejszym przypadku skarżący posiada takowe środki w kwocie 45.930,00 zł (stan na 28 lutego 2018 r.). Trzeba więc podkreślić, że łączna wartość wszystkich czterech wpisów sądowych od skarg stanowi zaledwie 1,6% posiadanych przez skarżącego środków pieniężnych. Już ta okoliczność sama przez się wyklucza uwzględnienie wniosku skarżącego.
Skarżący nie wpisuje się kanony ubóstwa, jakie mogły towarzyszyć twórcom instytucji prawa pomocy, także z innego powodu. Mianowicie dwa temu podarował synowi nieruchomości o wartości 700.000,00 zł, pozostawiając sobie nieruchomość gruntową o pow. [...] m2 oraz zabezpieczając możliwość dożywotniego użytkowania darowanej zabudowanej nieruchomości. W tym kontekście warto wspomnieć o treści art. 897 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym "jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia." Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 r. sygn. akt IV CKN 115/01, sąd może posiłkować się treścią art. 897 k.c. przy ocenie obowiązków obdarowanego wobec darczyńcy, wynikających ze stosunków osobistych (rodzinnych), jak i etycznego obowiązku wdzięczności.
Warto odnotować, że analiza jedynego wyciągu bankowego, który skarżący udostępnił na potrzebę niniejszego postępowania, skutkowała ustaleniem, że ponosi on wydatki, których de facto nie powinien. Taki stan rzeczy dotyczy m.in. opłaty z tytułu gospodarowania odpadami. Z potwierdzeń przelewu wynika bowiem, że jest to kwota 672 zł. Na gruncie innego dokumentu ustalono, że jest to należność za 28 osób. Skarżący zeznał zaś w druku PPF, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z żoną. Wydaje się, że skarżący nie powinien także ponosić opłat z tytułu dzierżawy gruntów na rzecz Urzędu Miasta S. w zastępstwie M. M. Poczynione w ten sposób oszczędności pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych we wszystkich czterech postępowaniach zainicjowanych przez skarżącego przed tutejszym Sądem.
W kontekście wszystkich podniesionych wyżej okoliczności negatywnie należało ocenić próbę przerzucenia przez skarżącego ciężaru kosztów tego postępowania na Skarb Państwa, a w dalszej kolejności na innych podatników, będących częstokroć w relatywnie trudniejszej sytuacji życiowo-materialnej.
W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.