Uzasadnienie
Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 465 zł, skarżący, będący małżeństwem, wnieśli o przyznanie prawa pomocy, jak uściślili później – w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Oświadczyli, że po zaprzestaniu przez skarżącego wykonywania działalności gospodarczej utrzymują się wyłącznie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a ich sytuacja uległa drastycznemu pogorszeniu. Swoje wydatki wyliczyli na kwotę 2470,63 zł, na którą składają się koszty utrzymania nieruchomości – 1200 zł, zakupu leków – 400 zł oraz pozostałe wydatki życiowe – 870,43 zł.
Skarżący przedstawili fragmenty wyciągów z rachunków bankowych dokumentujące przekazanie na te rachunki wspomnianych świadczeń w kwotach: 1192,50 zł w przypadku skarżącej i 1278,13 zł – w przypadku skarżącego, a także wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wedle którego działalność skarżącego została zawieszona z dniem 1 czerwca 2015 r.
Referendarz sądowy wezwał skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich – poza rentą skarżącego i emeryturą skarżącej – dochodów uzyskiwanych w ich gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżących oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.
Odpowiadając na wezwanie, skarżący przedłożyli kopię zeznania podatkowego za ubiegły rok oraz dokument wskazujący, że stan rachunku wykorzystywanego do działalności gospodarczej skarżącego jest zerowy. Jednocześnie stwierdzili, że nie posiadają żadnych dokumentów dotyczących ich dochodów oraz kosztów utrzymania, co do których zastrzegli jednak, iż zaległości starają się unikać. Punkt wezwania odnoszący się do stanu zdrowia oraz łączących się w tym kosztów "pozostawili w milczeniu"; jak zaznaczyli, będą odtąd żądać faktur za usługi zdrowotne i za zakup leków.
Skarżący wnosili już o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach, lecz ich wnioski nigdy nie zostały uwzględnione (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1833/14 i II FZ 1862/14, którymi oddalono zażalenia na postanowienia Sądu odpowiednio z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 479/14 oraz z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 805/14).
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego.
Tymczasem skarżący w niniejszej sprawie wykonali takie wezwanie w sposób wybiórczy, przedkładając tylko część wymaganej dokumentacji. W efekcie dostatecznie dowiedli jedynie to, że wnioskodawca zawiesił wykonywaną przez siebie działalność gospodarczą oraz że stały dochód ich gospodarstwa domowego ogranicza się do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Pominęli natomiast wszelkie dokumenty obrazujące opłacane przez nich wydatki, w tym na leczenie wraz z dowodami dotyczącymi stanu zdrowia potwierdzających konieczność ich ponoszenia w podanej we wniosku wysokości. W efekcie nie można tych wydatków ustalić i zweryfikować, czy rzeczywiście dokładnie pokrywają się one z dochodami. Jest to istotne tym bardziej, że skarżący przyznali, iż nie mają żadnych zaległości w rozpatrywanej materii.
Rozpoznawany wniosek nie może być jednak uwzględniony przede wszystkim z uwagi na sposób, w jaki ustosunkowano się oni do wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych wyszczególniających wszystkie operacje dokonane w ich ramach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Zamiast tych dokumentów przedłożono przecież fragmenty wyciągów z dwóch rachunków dokumentujące wyłącznie jedno zdarzenie na każdym z nich (wpływ emerytury i renty) bez wskazania ich stanu oraz dokument określający stan rachunku trzeciego, który nie pozwala stwierdzić, czy stan ten utrzymywał się przez cały okres objęty wezwaniem. W konsekwencji nie można odpowiedzieć na pytanie, jakie środki pozostawały wówczas do dyspozycji skarżących, a co za tym idzie, czy są oni obecnie w stanie ponieść koszty postępowania w sprawie, a jak tak, to w jakim zakresie.
Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.