Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 21 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1423/16

Uzasadnienie

1. 1. Przedmiotem skargi A. S.A. w K. (dalej również: "spółka" lub "skarżąca") jest czynność z zakresu administracji publicznej w postaci odmowy przez Prezydenta Miasta R. zawiadomienia spółki o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym.
2. 2. Stan sprawy przedstawia się następująco:
3. 2.1. Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] oraz [...] zostało zakończone w dniu [...] r. w wyniku wyegzekwowania zaległych zobowiązań podatkowych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny nie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Spółka nie została powiadomiona o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.
4. 2.2. Spółka, pismem z dnia [...] r., zwróciła się do Prezydenta Miasta R. (dalej również: "Prezydent") o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] oraz [...], które zostało zakończone w wyniku wyegzekwowania obowiązku w dniu [...] r., argumentując, że zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych jest warunkiem wystąpienia przez spółkę o ich zwrot w związku z uchyleniem, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., decyzji Prezydenta Miasta R., w przedmiocie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2003 r., na podstawie której wystawione zostały ww. tytuły wykonawcze.
5. 2.3. Prezydent w piśmie z dnia [...] r. (nr [...]) uznał, że nie ma podstaw prawnych do zawiadomienia spółki o wysokości kosztów egzekucyjnych. Uzasadniając stanowisko, powołał się na art. 64c § 6a pkt 1 lit a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania obowiązku jak i na art. 64c § 6a pkt 1 lit b tej ustawy, w myśl którego organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. Prezydent wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało zakończone w dniu [...] r. w wyniku wyegzekwowania obowiązku, co oznacza, że termin na skuteczne zgłoszenie przez spółkę wniosku o zawiadomienie jej o wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych upłynął w dniu [...] r. Ponadto wskazał, że spółka nie skorzystała z prawa zgłoszenia żądania o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych przysługującego jej na podstawie art. 64c § 7 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r.
6. 2.4. Spółka, pismem z dnia [...] r. (doręczonym [...] r.), wezwała Prezydenta do usunięcia naruszenia prawa poprzez zawiadomienie spółki o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów egzekucyjnych.
7. 2.5. Prezydent nie udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie.
8. 3. Spółka, na podstawie art. 53 § 1 w zw. z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), wniosła skargę na czynność z zakresu administracji publicznej w postaci odmowy przez Prezydenta Miasta R. (w piśmie nr [...] z dnia [...] r.) zawiadomienia spółki o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] [...], zarzucając wskazanej czynności Prezydenta naruszenie art. 64c § 6a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. - dalej "u.p.e.a.").

Spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie skarżącej, wobec faktu, iż pismo Prezydenta z dnia [...] r., w którym odmówiono zawiadomienia spółki o wysokości kosztów egzekucyjnych, nie ma formy decyzji, postanowienia ani innego aktu administracyjnego przewidzianego w przepisach prawa, stanowi ono "inną czynność z zakresu administracji publicznej" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jednocześnie czynność ta "dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", gdyż zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a otrzymanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych jest warunkiem, od którego uzależniona jest możliwość dochodzenia przez spółkę zwrotu pobranych od niej kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym, odmowa zawiadomienia spółki o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym stanowi czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Zdaniem spółki, obowiązujący od 1 stycznia 2016 r. art. 64c § 6a u.p.e.a. nie dotyczy postępowań, które zostały zakończone przed dniem jego wejścia w życie.

Spółka argumentowała, że stanowisko Prezydenta, zgodnie z którym termin na zgłoszenie przez spółkę żądania zawiadomienia jej o wysokości kosztów egzekucyjnych upłynął w 2010 r. - a więc w okresie, kiedy art. 64c § 6a u.p.e.a. jeszcze nie obowiązywał - stanowi nieuprawnioną próbę nadania mu mocy wstecznej. W myśl bowiem art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 296), nadanie przepisowi wstecznej mocy obowiązującej jest możliwe tylko wówczas, gdy został on wyraźnie przewidziany w danym akcie prawnym. Przy czym nadanie takiego skutku jest możliwe tylko wówczas, gdy zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Tymczasem w przypadku art. 64c § 6a u.p.e.a brak jest przepisu intertemporalnego, który wyraźnie nadawałby mu moc wsteczną - co uniemożliwia przyjęcie, że posiada taką moc.

W konkluzji skarżąca stwierdziła, że Prezydent był zobowiązany z urzędu powiadomić spółkę o wysokości kosztów egzekucyjnych, bez względu na to czy spółka złożyła wniosek o dokonanie tego powiadomienia, a tym bardziej bez względu na to kiedy złożyła ten wniosek. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że składając wniosek o wydanie tego zawiadomienia spółka dopuściła się naruszenia jakichkolwiek terminów czy też niedochowania obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podmiotem, który nie dochował ciążącego na nim obowiązku zawiadomienia spółki o wysokości kosztów egzekucyjnych jest wyłącznie Prezydent, a spółka nie może być obciążana negatywnymi skutkami powyższego naruszenia przepisów prawa przez ten organ.

1. 4. W odpowiedzi na skargę, Prezydent wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sąd, uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 pkt 1 p.p.s.a).

Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny. Postępowanie egzekucyjne, które toczyło się wobec spółki w oparciu o tytuły wykonawcze wymienione w pkt 2.1 i 2.2. uzasadnienia, zostało zakończone w lutym 2010 r. Organ egzekucyjny nie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz nie powiadomił skarżącej o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Z wnioskiem o wydanie takiego zawiadomienia skarżąca wystąpiła dopiero pismem z dnia 28 czerwca 2016 r., argumentując, że zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych jest warunkiem wystąpienia przez spółkę o ich zwrot w związku z uchyleniem, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., decyzji Prezydenta Miasta R. w przedmiocie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2003 r. – decyzji, na podstawie której wystawione zostały tytuły wykonawcze.

W czasie zakończenia postępowania egzekucyjnego art. 64c § 7 u.p.e.a. stanowił, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela, a na postanowienie to przysługuje zażalenie. Jednocześnie zgodnie z art. 64c § 8 u.p.e.a. żądanie zobowiązanego, o którym mowa w art. § 7 (tj. o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych), nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.

Z dniem 1 stycznia 2016 r. omawiane regulacje uległy zmianie, choć i w nowej wersji ustawodawca przewidział określone terminy upoważniające organ do wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Na mocy art. 39 pkt 14 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz.U. z 2015, poz. 1269 ze zm.) w art. 64c u.p.e.a. zmienił brzmienie § 7 (zachowując jednakże termin 14 dni do złożenia wniosku), uchylił § 8 oraz po § 6 dodał § 6a.

Zgodnie z dodanym § 6a pkt 1) organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania obowiązku (lit. a) lub w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (lit. b).

Na podstawie § 7 organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych o których mowa w § 6a u.p.e.a.

Istotnym jest, że w ustawie nowelizującej zamieszczono w analizowanej kwestii przepis przejściowy (art. 68), zgodnie z którym do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym, i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Kluczowe dla sprawy jest ustalenie, które przepisy miały zastosowanie do wniosku skarżącego o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych – obowiązujące w chwili jego złożenia czy też zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 26 stycznia 2017 r. (sygn. akt I SA/Gl 1122/16), że skoro wskazany przepis przejściowy stanowi, że do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, i niezakończonych do tego dnia, stosuje się przepisy dotychczasowe, to tym bardziej przepisy dotychczasowe stosuje się do postępowań zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

W związku z tym, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą regulacje art. 64c u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016 r.

Zaprezentowana przez Prezydenta wykładnia nie może być zaakceptowana. Prowadzi bowiem do nieuprawnionej konkluzji, że półroczny termin na złożenie wniosku o powiadomienie zobowiązanego o kosztach egzekucyjnych upłynąłby (licząc od lutego 2010 r., gdy wyegzekwowany został obowiązek) w sierpniu 2010 r., czyli przed zmianą przepisów, która zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2016 r. Taka wykładnia naruszałaby konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawa i podstawowe zasady postępowania administracyjnego znajdujące zastosowanie na gruncie ustawy egzekucyjnej.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe stanowisko i rozpoznać wniosek skarżącego z czerwca 2016 r. jako żądanie powiadomienia go o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] oraz [...] lub od razu wydania postanowienia w tym przedmiocie, mając na uwadze, że skarżący kwestionuje zasadę pobrania kosztów, co ewentualnie otworzy drogę do sporu w tym zakresie.

Przez wzgląd na powyższe, Sąd, na podstawie art.146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta w przedmiocie odmowy zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na sumę 680 zł złożył się wpis od skargi w kwocie 200 zł, oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.