Uzasadnienie
Pismem z 6 października 2020 r. skarżąca spółka wniosła skargę na czynność Prezydenta Miasta Z. polegającą na wypłacie zaniżonej kwoty dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy kilku szkół w Z. Skarga w tytule pisma została nazwana skargą na czynność wypłaty zaniżonej kwoty dotacji, a w jego treści wskazano, że przedmiotem skargi jest czynność w postaci braku przekazania różnicy pomiędzy wysokością dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2029, ze zm. - dalej: u.f.z.o.) według stanu na pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej kwoty dotacji, a sumą części dotacji przekazanych odpowiednio na dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego od początku roku budżetowego do dnia poprzedzającego pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej kwoty dotacji dla słuchaczy kilku szkół w Z
Zdaniem skarżącej poprzez dokonaną czynność doszło do naruszenia art. 43 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 1 i 2 u.f.z.o. wskutek braku przekazania wspomnianej części dotacji w sytuacji, gdy ustawa wyraźnie nakłada na organ obowiązek wyrównania kwoty przyznanej dotacji oświatowej po aktualizacji stawek dotacji.
Wobec tego skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności braku przekazania tej części dotacji.
W uzasadnieniu zasygnalizowała z kolei, że zwróciła się do organu z zapytaniem, w jakim terminie zostanie dokonane wyrównanie dotacji, niemniej jednak w piśmie z dnia [...] r. organ oznajmił, że wyrównanie dotacji należnej zostało przekazane w lipcu, z czego wynika, że pozostała kwota nie zostanie wypłacona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Następnie na mocy zarządzenia z dnia 18 stycznia 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do jednoznacznego wskazania, co stanowi przedmiot skargi wniesionej w niniejsze sprawie. Należało dokładnie podać datę dokonania zaskarżonej czynności.
W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik wskazał, że przedmiotem skargi jest czynność Prezydenta Miasta Z. w postaci braku przekazania różnicy pomiędzy wysokością dotacji, a sumą części dotacji przekazanych. Czynność ta została wyrażona w piśmie organu z dnia [...] r., a skarżąca dowiedziała się o niej w dniu [...]r. tj., w dniu doręczenia tego pisma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje.
Skarga jako nienależącą do właściwości sądów administracyjnych, należało odrzucić.
W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym w wyroku z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 1514/20 wskazać należy, że ratio legis uregulowania prawnego rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, będących przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - p.p.s.a.), wiązane jest z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy [zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska (red. T. Woś), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, wydanie 5, Warszawa 2012, s. 69-70]. Tym samym obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków, w sytuacji gdy odnoszący się do nich akt lub czynność posiada cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mają zapewnioną ochronę na drodze sądowej. Mogą bowiem zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z ugruntowanego już stanowiska odnoszącego się do określonych przywołanym przepisem przesłanek warunkujących właściwość sądów administracyjnych w sprawach z tego rodzaju skarg wynika, że za akty lub czynności, o których mowa w 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się te, które: 1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem;
- 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą;
- 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw władzy organu wykonującego administrację publiczną;
- 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania;
- 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18-19).
W tej mierze szczególnego podkreślenia wymaga to, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podejmowane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia, co oznacza, że odpowiadają formule nie tyle stosowania prawa, co jego wykonywania, a więc formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por. Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350-351).
Mając to na uwadze, dostrzec trzeba, że regulacja zawarta w art. 47 u.f.z.o. wyraźnie wskazuje, jakie czynności organu dotującego stanowią czynność z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem, czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zaskarżona w niniejszej sprawie czynność w postaci odmowy przekazania niewypłaconej kwoty dotacji oświatowej nie wchodzi w zakres któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 47 u.f.z.o. Podstawę obliczenia wysokości tej dotacji stanowi bowiem art. 43 ust. 4 u.f.z.o. Zgodnie z tym przepisem jeżeli wysokość dotacji, o której mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41, uległa zmianie, suma kolejnych przekazywanych części dotacji odpowiednio na dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego, począwszy od pierwszego dnia obowiązywania zaktualizowanej kwoty dotacji, stanowi różnicę pomiędzy wysokością dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41, według stanu na pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej kwoty dotacji, a sumą części dotacji przekazanych odpowiednio na dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego od początku roku budżetowego do dnia poprzedzającego pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej kwoty dotacji.
Co jednak szczególnie istotne art. 43 ust. 4 u.f.z.o. nie został wymieniony w art. 47 u.f.z.o., a to oznacza, że czynność polegająca na samej wypłacie środków pieniężnych z tytułu dotacji nie należy do kognicji sądów administracyjnych.
Z powyższych względów zaskarżenie do sądu administracyjnego czynności w postaci wypłaty dotacji oświatowej w odmiennej od oczekiwanej przez stronę wysokości należało ocenić jako niedopuszczalne w świetle art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i na tej podstawie wniesioną skargę odrzucić.
Jeżeli chodzi o pismo z dnia [...] r. to wskazać należy, że jest ono pochodną zaskarżonej czynności i pozostaje z nią w ścisłym związku. Jak sama strona skarżąca wskazała w piśmie z dnia 3 lutego 2021 r., zaskarżona czynność w postaci braku przekazania wyrównania dotacji został wyrażona w piśmie z dnia [...] r. Zatem pismo to ma wyłącznie walor informacyjny. Nie kreuje (nie determinuje, nie ma wpływu) na treść uprawnień i obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa, a tylko w takim przypadku posiadałoby ono cechy aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pismo to nie zostało podjęte przez organ w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji (jak stanowi art. 47 u.f.z.o.), ale miało – jak już wspomniano – charakter wtórny, informacyjny.