Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 11 sierpnia 2023 r. nr SKO.F/41.4/721/2023/13652, po rozpoznaniu zażalenia A. S. i J. S. (dalej: podatnicy, skarżący) na postanowienie Burmistrza Miasta I. z 8 maja 2023 r. nr [...] w sprawie zaliczenia wpłaty, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), dalej: O.p. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z 8 maja 2023 r. organ pierwszej instancji zaliczył wpłatę podatników w wysokości 38.738,00 z dokonaną tytułem podatku od nieruchomości na rok 2023 z dopłatą za rok 2022 na I ratę podatku za 2023 r. oraz na bieżące należności w tym podatku za 2023 r.
Pismem z 30 maja 2023 r. podatnicy wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, wskazując, że należna kwota została w całości wpłacona i powinna być tak zarachowana.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że podatnicy posiadali na dzień wpłaty (5 maja 2023 r.) zaległość w podatku od nieruchomości za rok 2022 w wysokości 178 zł, a także w I racie tego podatku za rok 2023 r. Decyzją z 20 marca 2023 r. [...] (doręczoną 27 marca 2023 r.) organ pierwszej instancji ustalił, że I rata jest płatana 14 dni od daty doręczenia decyzji, czyli 11 kwietnia 2023 r. Od tego dnia, zgodnie z art. 51 i art. 53 O.p., I rata podatku za 2023 r. stała się zaległością, od której naliczane są odsetki w ustawowej wysokości 16,5 % do dnia wpłaty na rachunek organu podatkowego. Wpłata od podatniczki wpłynęła na konto organu 5 maja 2023 r., jak wynika z karty kontowej dołączonej do akt, a więc 24 dni po ustawowym terminie. Odsetki wyniosły więc 105 zł (9.640,00 zł x 24 dni x 16,50%).
Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zaksięgował wpłatę, na podstawie art. 55 § 2 i art. 62 § 1 O.p., najpierw na poczet zaległości za rok 2022, potem zaległości za I ratę za 2023 r. wraz z odsetkami, a pozostałą część na bieżącą należność w podatku do nieruchomości za 2023 r.
W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, kwestionując naliczenie lichwiarskich odsetek.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący nie sformułowali żadnych zarzutów skargi. Niemniej zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo.
Sąd zauważył rozbieżność pomiędzy treścią zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego a treścią postanowienia organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji stwierdził, że organ ten prawidłowo zaliczył dokonaną wpłatę najpierw na poczet zaległości za rok 2022, potem na poczet zaległości za I ratę za 2023 r. wraz z odsetkami, a pozostałą część na bieżącą należność w podatku do nieruchomości za 2023 r. Rzecz jednak w tym, że z postanowienia organu pierwszej instancji nie wynika taki sposób rozliczenia wpłaty podatników, jaki wskazuje organ odwoławczy. Wpłata została zaliczona na raty z terminami płatności na 2023 r. W postanowieniu organu pierwszej instancji nie została zaliczona wpłata na podatek za 2022 r.
Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego.
Zgodnie bowiem z art. 217 § 2 O.p. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Ponadto do postanowień stosownie do art. 219 O.p. mają zastosowanie m.in. przepisy art. 210 § 3-5 O.p.
W uzasadnieniu faktycznym postanowienia organ podatkowy powinien przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno być zindywidualizowane. Materialna strona uzasadnienia odgrywa bardzo ważną rolę procesową, pełni dla strony postępowania funkcję gwarancyjną, warunkuje prawo do obrony, prawo odwołania (zażalenia) i pośrednio realizację zasady dwuinstancyjności postępowania. Dzięki niemu podatnik powinien móc odtworzyć tok rozumowania organu podatkowego, okoliczności które organ wziął pod uwagę, ustalony stan faktyczny oraz przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Na tej podstawie podatnik może również ocenić, czy organ podatkowy zastosował właściwy przepis prawa.
Tak więc uzasadnienie wydanego przez organ odwoławczy postanowienia powinno wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę, odzwierciedlać tok rozumowania organu. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikają inne wnioski, inne okoliczności faktyczne, niż z postanowienia organu pierwszej instancji.
Również zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów powoduje, że z treści uzasadnienia postanowienia powinno wynikać, że wszystkie istotne dla sprawy argumenty zostały rozważone przez organ. Postanowienie powinna zatem znamionować jednoznaczność i czytelność. Strona z treści postanowienia (osnowa i pozostające w korelacji z nią uzasadnienie) winna uzyskać pełny, wyczerpujący i precyzyjny obraz oceny tych kwestii prawnych, które mają znaczenie dla sposobu zakończenia sprawy.
Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania: art. 217 § 2 O.p., art. 121 § 1 O.p., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy powinien wyjaśnić w jaki sposób zaliczono skarżącym dokonaną wpłatę, oraz ocenić prawidłowość wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia, a następnie sporządzić prawidłowo uzasadnienie postanowienia, tak aby zarówno strona jak i Sąd poznały motywy rozstrzygnięcia.
Reasumując rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy, będąc związany art. 153 P.p.s.a., uwzględni wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd zasądził na rzecz skarżących kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wprawdzie skarżący nie złożyli wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ale nie byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, a wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym. W takim przypadku, zgodnie z art. 210 § 2 P.p.s.a. o kosztach należnych stronie Sąd orzeka z urzędu.