Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Dyrektor Oddziału w B.(dalej: ZUS, wierzyciel) postanowieniem z 24 sierpnia 2022 r. nr 020000/71/2022-RED-POST-2092/KS, po rozpatrzeniu wniosku J. J. (dalej: zobowiązany, skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 34 § 3 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.) dalej: u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) dalej: K.p.a., utrzymał w mocy postanowienie własne z 27 czerwca 2022 r. nr 020000/71/2022-RED-POST-1697/KS, oddalające zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
Powyższe postanowienie wierzyciela zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący złożył zarzuty w postepowaniu egzekucyjnym 13 maja 2022 r., podnosząc zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz nieistnienie obowiązku.
ZUS postanowieniem z 27 czerwca 2022 r. oddalił zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
Skarżący pismem z 27 lipca 2022 r. (data wpływu do ZUS) wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wierzyciel ponownie rozpatrując sprawę wskazał, że 8 października 2021 r. wydał upomnienie o numerze [...] określające wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne należne w okresie od 7-10/2017 r. Korespondencję skarżący odebrał osobiście 22 października 2021 r. Wskazane wyżej upomnienie stanowiło podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego o numerze TW4020222001970.
ZUS odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazał, że w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 15 listopada 2021 r. o wyjaśnienie przyczyn powstania zadłużenia poinformował skarżącego, iż jego wpłaty zostały rozliczone zgodnie z dekretacją na składki dotyczące ubezpieczeń społecznych. Natomiast wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne skarżący jest zobowiązany, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, do opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W rozliczeniu składek ZUS uwzględnił również wpłaty skarżącego, wynikające z zawartego układu ratalnego.
Skarżący opłacił tylko 3 raty. We wskazanym piśmie zawarto również informację o wysokości niedopłaty obejmującej składki na ubezpieczenia społeczne za okres 6-11/2020 r., a także informację, że nieopłacenie zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, będzie skutkować wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pomimo jednakże odebrania upomnienia oraz pisma wyjaśniającego powstanie zadłużenia określonego w upomnieniu, skarżący nie uregulował dobrowolnie zadłużenia z tytułu należności składkowych. ZUS stwierdził zatem, że przesłanka zarzutu wskazana w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku - nie zachodzi.
Odnosząc się natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wierzyciel wskazał, iż upomnienie o numerze [...] z 8 października 2021 r. za okres 7-10/2017 r. zostało odebrane przez skarżącego osobiście 22 października 2021 r. Po otrzymaniu upomnienia skarżący złożył 4 listopada 2021 r. wniosek o umorzenie składek, który 15 grudnia 2021 r. został pozostawiony bez rozpoznania, ponieważ nie zostały dostarczone niezbędne informacje, pomimo wezwania o uzupełnienie danych identyfikacyjnych osoby wnioskującej. Następnie 15 grudnia 2021 r. skarżący złożył kolejny wniosek o umorzenie należnych składek. Postępowanie w sprawie procedowania wniosku zostało zawieszone postanowieniem z 8 marca 2022 r., z uwagi na toczące się przed Sądem Okręgowym w B. postępowanie w sprawie odwołania się od decyzji nr [...]z 2 grudnia 2021 r. obejmującej składki za okres 6-11/2020 r. ZUS podkreślił, że złożenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek nie powoduje wstrzymania działań egzekucyjnych, a zatem przesłanka zarzutu wskazana w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia - nie zachodzi.
Reasumując wierzyciel stwierdził, że wszystkie działania podejmowane były prawidłowo i oparte na obowiązujących przepisach prawa, dlatego zarzuty skarżącego są bezpodstawne.
Natomiast w kwestii stwierdzenia skarżącego, że należności z tytułu składek za okres 6-11/2020 r. nie są wymagalne, ponieważ skarżący nie był osobą prowadzącą działalność gospodarczą we wskazanym okresie, ZUS wskazał, iż w okresie 6-11/2020 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą pod nazwą "R ", co zostało udokumentowane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zatem podlegał on do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz do ubezpieczenia zdrowotnego, co potwierdził dokonując zgłoszenia na druku ZUS ZUA od 1 stycznia 2020 r. Natomiast zawieszenie działalności gospodarczej nastąpiło 1 grudnia 2020 r. wraz ze złożonym formularzem ZUS ZWPA. Wierzyciel stwierdził zatem, że prawidłowo wydał decyzję określającą wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu składek za okres 6-11/2020 r. Jednocześnie podkreślił, że okres ten nie został skierowany na drogę przymusowego dochodzenia należności, ponieważ prowadzone jest obecnie postępowanie przed Sądem Okręgowym w B. w sprawie odwołania się od decyzji z 2 grudnia 2021 r., a zatem nie może być przedmiotem zgłoszonego zarzutu
Ustosunkowując się natomiast do ponownego wniosku skarżącego o przydzielenie pełnomocnika "z urzędu" wierzyciel wskazał, iż w piśmie z 28 czerwca 2022 r. wyjaśniono zobowiązanemu, że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje ustalenia pełnomocnika "z urzędu" tylko określa przesłanki oraz tryb ustanowienia pełnomocnictwa.
Końcowo wskazano, że w niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 K.p.a. Ocena dowodów, nie jest natomiast oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 K.p.a. Podkreślono przy tym, ze ZUS gromadząc materiał dowodowy z urzędu dążył do zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistych treści stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej.
Skarżący złożył na postanowienie wierzyciela skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skarżący nie sprecyzował zarzutów, ale wskazał, iż nie otrzymał od ZUS:
- - zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie należności za okres 7-10/2017;
- - wymaganych pouczeń o przysługujących mu prawach i obowiązkach;
- - informacji o możliwości wypowiedzenia się w sprawie wszczętego postępowania oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i dokumentami;
- - decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek za okres 7-10/2017 ze wskazaniem dokładnie ich wysokości w poszczególnych miesiącach oraz z jakiego tytułu były wymagane.
Ponadto ZUS nie wskazał mu:
- - jaka kwota była wymagana na ubezpieczenia społeczne, jaka kwota na ubezpieczenia zdrowotne, i jaka kwota na Fundusz Pracy;
- - podstawy prawnej i faktycznej, z której wynikałby obowiązek zapłaty składek za okres 7-10/2017;
- - żadnego uzasadnienia oraz podstawy prawnej i faktycznej do wystawienia upomnienia, do wszczęcia egzekucji, jak i do wystawienia tytułu wykonawczego.
Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnego zadłużenia za okres 7-10/2017, gdyż wszystkie składki za rok 2017 opłacił w całości terminowo. A zatem egzekucja składek za okres 7-10/2017 jest bezpodstawna i nieuzasadniona. Natomiast ZUS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że skarżący opłacił tylko trzy raty, nie podając jaka była ich wysokość, jaki był okres rozliczeniowy, i z jakiego tytułu raty miały być opłacone oraz na jakie należności zostały te raty zaksięgowane. Ponadto ZUS nie uwzględnił przedstawionych przeze skarżącego dowodów zapłaty wymaganych składek. Nie rozpoznano również wniosku skarżącego o umorzenie należności pomimo, że podał dane identyfikacyjne.
Skarżący podniósł również, iż nie otrzymał od ZUS zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie należności za okres 6-11/2020 oraz upomnienia do zapłaty składek za wskazany okres. Podkreślił przy tym, że nie posiada żadnego zadłużenia za okres 6-11/2020, ponieważ w tym okresie nie wykonywał działalności gospodarczej, a zatem egzekucja składek za wskazany okres 6-11/2020 jest bezpodstawna i nieuzasadniona, gdyż składki nie były wymagane.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania.
Sąd przeprowadzając kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdził, że nie narusza ono prawa.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.
Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Podstawą zarzutu może być tylko:
- 1) nieistnienie obowiązku;
- 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
- a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
- b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
- c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
- 3) błąd co do zobowiązanego;
- 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
- 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
- 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
- a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
- b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
- c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.
Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
W ocenie Sądu wierzyciel prawidłowo uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku. Wystawiony tytuł wykonawczy z 26 kwietnia 2022 r. nr TW4020222001970 dotyczy składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 7-10/2017 r. Dokonane przez skarżącego wpłaty zostały rozliczone zgodnie z dekretacją na składki dotyczące ubezpieczeń społecznych. Wskazany przez zobowiązanego na wpłatach numer rachunku bankowego jest dedykowany właśnie ubezpieczeniom społecznym. Natomiast wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne skarżący był zobowiązany, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, do opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W rozliczeniu składek ZUS uwzględnił również wpłaty skarżącego, wynikające z zawartego 3 marca 2018 r. układu ratalnego Skarżący opłacił tylko 3 raty, które wierzyciel rozliczył na składki za ubezpieczenie zdrowotne. Na dzień 29 grudnia 2021 r. na koncie zobowiązanego istniała niedopłata w zakresie składek na ubezpieczenie za okres od lipca 2017 r. do listopada 2020 r. w kwocie 3.338,72 zł. Te wszystkie informacje wierzyciel zawarł w piśmie z 29 grudnia 2021 r. (k. 7 akt administracyjnych), będącym odpowiedzią na pismo skarżącego z 15 listopada 2021 r. We wskazanym piśmie ZUS zawarł również informację, że nieopłacenie zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, będzie skutkować wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Reasumując, niezasadny okazał się podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku wskazany w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, określony w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a
Wbrew twierdzeniom skarżącego, upomnienie o numerze [...] z 8 października 2021 r. dotyczące składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 7-10/2017 r. zostało odebrane przez skarżącego osobiście 22 października 2021 r. W aktach sprawy znajduje się kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru upomnienia (k. 1 akt administracyjnych).
Na koniec Sąd wyjaśnia, że składki na okres 6-9 i 11/2020 nie są przedmiotem niniejszego postępowania, a znajdujący się w aktach sprawy wyrok Sądu Okręgowego w B. z 12 sierpnia 2022 r., sygn. akt [...]dotyczy właśnie składek za ten okres.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.