Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej Kolegium), po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika pana J. W. (dalej strona) na postanowienie Wójta Gminy J. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela oddalającego zarzuty strony (zobowiązanego), działając m. in. na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 2 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 17 § 1, 18 i art. 23 § 3 i 4 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2012. 1015), dalej ustawa egzekucyjna, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Uzasadniając postanowienie Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowym zażaleniu fachowy pełnomocnik strony podał, że "z uwagi na pobyt J. W. w sanatorium (odpis zaświadczenia w załączeniu), pełnomocnik nie miałem z nim kontaktu po odebraniu zaskarżonego postanowienia. Dopiero 24 czerwca 2013 r. J. W. 24.06.2013 r. odebrał odpis postanowienia (tj. zaraz po powrocie z sanatorium) i zlecił sporządzenie zażalenia, zatem termin ma otwarty". Kolegium wskazało, że wyrażone w zdaniu ostatnim przekonanie, iż "doręczenie miałoby skutki dopiero wtedy, gdy Strona – która ustanowiła Pełnomocnika – pomimo tego otrzymała rozstrzygnięcie do rąk własnych", co "Sugeruje też liczenie terminu do złożenia zażalenia od 24 czerwca 2013 roku tj. od powrotu swojego mandanta z sanatorium", to "oczywisty absurd, godzący w jeden z celów ustanowienia pełnomocników: odbieranie całej korespondencji i procesowego, a terminowego reagowania na doręczenia bez względu na obecność Strony".
Kolegium odrzuciło w całości argumentację sugerującą liczenie (bieg) terminu od powrotu strony z sanatorium tj. od 24 czerwca 2013 r. Następnie wskazało, że zaskarżone postanowienie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 11 czerwca 2013 r., zawierało prawidłowe pouczenie o 7-dniowym terminie do złożenia zażalenia, zatem ostatnim dniem do złożenia zażalenia był dzień 18 czerwca 2013 r., a "odwołanie" nadane zostało w dniu 25 czerwca 2013 r., a więc z siedmiodniowym uchybieniem terminowi do złożenia zażalenia, które nie zawierało wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, nie jest nim bowiem "cytowany na wstępie akapit niejasno wskazujący brak uchybienia".
W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan J. W. zarzucił naruszenia art. 7, 8 i 9 k.p.a. wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że Kolegium w postanowieniu nie odnosi się w ogóle do kwestii braku wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zgodził się z twierdzeniem, że następuje to wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a nie z urzędu. Jednak z akt sprawy, zażalenia i dołączonego do niego zaświadczenia wynika, że skarżący od dnia 8 do 22 czerwca 2013 r. przebywał w U., na 14-dniowym turnusie profilaktyczno-zdrowotnym. Zatem uwzględniając zasady ogólne wynikające z przytoczonych w skardze przepisów k.p.a. rzeczą Kolegium było zwrócenie się do strony o sprecyzowanie swojego żądania, aby wyjaśnić, czy jej intencją nie jest prośba o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Skarżący podkreślił, że przebywał w sanatorium i nie było z nim możliwości nawiązania kontaktu telefonicznego, odebrał postanowienie w dniu 24 czerwca 2013 r. i niezwłocznie zlecił pełnomocnikowi sporządzenie zażalenia, które zostało nadane w dniu 25 czerwca 2013 r., a w zażaleniu uprawdopodobniono, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie choć głównie z przyczyn w niej niewskazanych.
Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] r. wierzyciel – Wójt Gminy J. – oddalił zarzuty zobowiązanego (strony skarżącej) złożone w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Wydając sporne postanowienie w sprawie swojego stanowiska wierzyciel doręczył je zarówno stronie (zobowiązanemu) jak i jego pełnomocnikowi będącemu adwokatem, pouczając w nim o 7-dniowym terminie do złożenia zażalenia i bez wskazania trybu jego wniesienia. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 11 czerwca 2013 r., zaś stronie w dniu 24 czerwca 2013 r. Zażalenie na to postanowienie wniósł pełnomocnik strony w dniu 25 czerwca 2013 r.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2012. 1015) nie zawiera przepisów regulujących kwestie doręczenia wydawanym w jego toku postanowień czy ustanowienia pełnomocników, a tym samym w kwestii tej, zgodnie z art. 18 przytoczonej ustawy, znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Należy przy tym zauważyć, że postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela jest postępowaniem odrębnym toczącym się w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Odrębność tego postępowania stanowi to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 powołanej ustawy oraz ustanowienie szczególnego trybu wnoszenia zażalenia (art. 17 § 1 i § 1a cytowanej ustawy), a tym samym i orzekanie w takich sprawach. Zażalenie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Zgodnie z treścią art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (art. 33 § 2 k.p.a.). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 3 zd. 1 k.p.a.). W myśl art. 40 § 1 k.p.a. pismo doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pismo doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a.).
Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten odnosi się również do zażaleń (art. 144 k.p.a.). Aby stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia konieczne jest wcześniejsze prawidłowe ustalenie daty doręczenia postanowienia, z uwzględnieniem skuteczności tej czynności.
W myśl art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać m. in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie. Błędne pouczenie w postanowieniu co do prawa złożenia zażalenia nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia (art. 112 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a.).
Wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy nie zbadał ani nie ocenił kwestii doręczenia spornego postanowienia zarówno stronie, jak i jej pełnomocnikowi, ani też umocowania pełnomocnika strony do działania w postępowaniu w sprawie stanowiska wierzyciela, nie wyjaśnił przyczyn, dla których wierzyciel dokonywał tego rodzaju doręczenia, ani tego, że w doręczonym stronie postanowieniu zawarł pouczenie o 7-dniowym terminie do złożenia zażalenia. Oznacza to, że strona mogła pozostawać w przekonaniu, że termin do złożenia zażalenia biegnie dla niej od dnia doręczenia jej tego postanowienia.
Warto przy tym zauważyć, że na organie administracji jako gospodarzu postępowania ciąży obowiązek przestrzegania prawa, w tym co do prawidłowości dokonywanych czynności, zaś błędy organu nie mogą naruszać usprawiedliwionych interesów strony.
W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, w sposób sprzeczny z prawem doręcza wydane orzeczenie tak stronie jak i jej pełnomocnikowi, pouczając oba te podmioty o prawie do złożenia zażalenia w określonym terminie, to organ odwoławczy, badający termin do wniesienia zażalenia, nie może stwierdzić jego uchybienia licząc go od dnia doręczenia postanowienia pełnomocnikowi strony, gdyż w ten sposób sanuje błędy organu pierwszej instancji, szkodząc stronie, która do pouczenia takiego się zastosowała, składając zażalenie (przez pełnomocnika), w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia. Przepisy k.p.a. nakładają bowiem na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, by pogłębić zaufanie do tych organów (art. 8 k.p.a.), zaś w toku postępowania stoją na straży praworządności (art. 7 k.p.a.).
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni poczynione wyżej oceny prawne i po zbadaniu wskazanych przez Sąd okoliczności rozstrzygnie sprawę wniesionego zażalenia.
Należy przy tym stwierdzić, że stanowcze ustalenie uchybienia terminu stanowi podstawę do rozpatrzenia wniosku o jego przywrócenie. Dlatego też, z uwzględnieniem wyniku kolejnego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy oceni czy zawarte w zażaleniu okoliczności i stwierdzenia należy traktować jako elementy wniosku o przywrócenie terminu. Nie można bowiem w postanowieniu dotyczącym uchybienia terminowi odnieść się do ewentualnego wniosku o jego przywrócenie.
Z tych przyczyn wobec stwierdzenia naruszenia wskazanych wyżej przepisów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) i art. 200 tej ustawy z uwzględnieniem § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. 2013. 461) orzekł jak w wyroku.