Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1471/20

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor, wierzyciel) na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 2 oraz art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej u.p.e.a.) i w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1801 ze zm.) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...] wydane wobec J. W., w którym uznano za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] r., a zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia za uzasadniony.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] r. doręczono J. W. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] r., obejmujący nieuiszczone opłaty abonamentowe za używanie odbiornika RTV.

W piśmie z dnia 5 grudnia 2019 r. J. W. (dalej: strona, zobowiązana, skarżąca) oświadczyła, że nie posiada odbiorników, których użytkowanie zobowiązuje do płacenia abonamentu. Nie ma umowy z żadnym operatorem telewizji kablowej, satelitarnej ani żadnej innej. Nie odbiera także telewizji naziemnej. Nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, w której mogłaby taką telewizję posiadać. Nieruchomość, której dotyczy rzekoma zaległość została sprzedana w lipcu 2007 r. (akt notarialny w załączeniu). Nadto strona zapewniła, że nie otrzymała nigdy żadnego ponaglenia ani wezwania do zapłaty tak z Poczty Polskiej, jak i z urzędu skarbowego.

Wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. za niezasadny, a zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. za uzasadniony.

W zażaleniu na to postanowienie strona zarzuciła nieodniesienie się do pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] nr [...], tj. nieprzekazanie uwierzytelnionych kopii dokumentacji w niniejszej sprawie. Ponadto podniosła nową kwestię, dotyczącą nieistnienia obowiązku wskazanego w przedmiotowym tytule wykonawczym z uwagi na nieskuteczne powiadomienie o nadanym indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] oraz zażądała anulowania zaległości i zwrotu niesłusznie wyegzekwowanych środków.

Organ II instancji nie uwzględnił zażalenia. Stwierdził, że zebrane w sprawie dowody pozwalają w sposób jednoznaczny i w pełni uzasadniony dojść do wniosku, że obowiązek co do należności objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym istnieje, bowiem strona dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego pod adresem: ul. [...], [...] G.. Wspomniana rejestracja odbiornika telewizyjnego została dokonana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 361 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. Od dnia 16 czerwca 2005 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych powszechnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi opłat abonamentowych, są wyłącznie przepisy tej ustawy.

Zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy, obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym, a rozpatrywana sprawa takiej sytuacji dotyczy.

Powyższe stanowisko potwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SAGI 376/13 oraz w wyroku z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14.

Dalej wskazano, że Poczta Polska S.A. nie może przekazać pierwotnie wydanej książeczki radiofonicznej, gdyż to abonent ją otrzymał. Niemniej jednak wierzyciel posiada dowód wystąpienia strony o wydanie kolejnej książeczki, tj. odcinek "U" z dnia [...] r., z książeczki radiofonicznej nr [...], potwierdzający wydanie nowej książeczki nr [...], który załączono do akt sprawy.

W odniesieniu do przywołanego zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na sprzedaż mieszkania w dniu [...] r. i niezamieszkiwanie pod adresem rejestracji odbiornika, tj. przy ul. [...] w G.. wierzyciel wskazał, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2013, poz. 1676) użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.

W okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie ww. rozporządzenia, o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, jak również o zaprzestaniu używania odbiorników, zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (t.j. Dz. U. 2007, Nr 187, poz. 1342), obowiązującego do dnia 31 grudnia 2013 r. użytkownik (abonent) niezwłocznie winien powiadomić operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmian danych" którego wzór określał załącznik nr 13 do rozporządzenia. W okresie wcześniejszym, tj. w 2007 r. obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, tj. zaprzestaniu używania odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego lub zmiany miejsca zamieszkania wynikał z rozporządzenia, na mocy którego posiadacz książeczki radiofonicznej był zobowiązany powiadomić placówkę pocztową o zmianie nazwiska, miejsca stałego pobytu (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiornika.

Powyższe zasady postępowania w przypadku zmiany danych/wyrejestrowania odbiornika opisane były w książeczce radiofonicznej. Zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika należało dokonać po przedstawieniu w placówce pocztowej wypełnionych odcinków "Z" lub "W" stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych, w terminie 7 dni od dnia powstania zdarzenia. Pracownik placówki pocztowej zatrzymywał okładkę książeczki, a pozostałą część książeczki, po potwierdzeniu przyjęcia odcinka "W" zwracał klientowi.

W każdej z przywołanych powyżej regulacji prawnych abonent otrzymywał dokument potwierdzający dokonanie zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników w placówce operatora wyznaczonego (placówce pocztowej).

W wyniku dokonania skutecznego wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego zarówno abonentka, jaki i wierzyciel, byliby w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dokonanie stosownego zgłoszenia, co jednak w rozpatrywanej sprawie nie ma miejsca.

Ponadto, wierzyciel wskazał, że uregulowania prawne dotyczące obowiązku realizacji opłat abonamentowych dostępne są we wszystkich placówkach pocztowych oraz na stronie internetowej www.poczta-polska.pl.

Podkreślono przy tym, że bez znaczenia dla istnienia egzekwowanego obowiązku jest ewentualne niekorzystanie przez stronę z zarejestrowanego odbiornika, czy zamieszkiwanie pod innym adresem.

Wskazane wyżej regulacje nakładają na osobę, która dokonała rejestracji odbiornika obowiązek powiadomienia wierzyciela o zaprzestaniu jego używania, czy o zmianie miejsca zamieszkania i dopiero ta czynność znosi obowiązek uiszczania abonamentu, którego istnienie, zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, wyraźnie powiązane jest z faktem rejestracji odbiornika. Na marginesie dodano, że egzekwowany obowiązek nie jest związany z rejestracją konkretnego odbiornika (marka, typ, model, itp.), lecz z rejestracją odbiornika w sensie generalnym, jako każdego urządzenia, które w ogóle umożliwia odbiór programów.

Wierzyciel zaznaczył, że załączona do zarzutów kserokopia aktu notarialnego repertorium A nr [...] z dnia [...] r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w G. nie stanowi dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego pod tym adresem.

Na podstawie dokonanej analizy nie udało się potwierdzić informacji o wyrejestrowaniu odbiornika telewizyjnego w 2007 r. oraz w 2008 r.; stwierdzono natomiast dopełnienie tych formalności w dniu [...] r. na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], co powoduje, że do dnia [...] r., tj. do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania odbiornika, strona posiadała status formalno-prawny obligujący do uiszczania opłat abonamentowych.

Odnosząc się do poruszonej w zażaleniu kwestii nieskutecznego zawiadomienia o nadanym indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], wskazano, iż na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342) Poczta Polska została zobowiązana do nadania posiadaczom imiennych książeczek opłat abonamentowych, indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia ich o nadanych numerach.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...] r. Poczta Polska wykonała wobec strony ten obowiązek, wysyłając zwykłą przesyłką listową zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]), na adres rejestracji odbiornika, tj.: ul. [...], [...] G..

Podkreślono przy tym, że przepisy wskazanego wyżej rozporządzenia, normujące w § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie odwoływały się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia" K.p.a.

Poczta Polska przechowuje w systemie informatycznym dane pozwalające na wydruk duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi, odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych będącego użytkownikiem odbiorników zarejestrowanych wg imiennej książeczki opłaty abonamentowej. Duplikat taki załączono do akt sprawy.

Przepisy wskazanego rozporządzenia nie zawierały, jak podkreślono, dyspozycji dokonania, z urzędu przez Pocztę Polską powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonych dotychczasowymi dowodami ich zarejestrowania, a jedynie zobowiązały Pocztę Polską do nadania z urzędu dotychczasowym posiadaczom imiennych książeczek indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Ponadto dla jego realizacji nie było wymagane powtórne zarejestrowanie odbiorników przez dotychczasowych posiadaczy, jak również potwierdzenie przez nich użytkowania odbiorników. Co więcej, wierzyciel nie był w tej sytuacji zobowiązany do obligatoryjnej kontroli posiadania przez abonenta odbiorników.

Powyższe stanowisko wierzyciela potwierdza wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. Il GSK 1297/15, w uzasadnieniu którego sąd wskazał, że z treści przepisów § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, "nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu.

Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu".

Wierzyciel odwołał się także do wyroku NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, którym uchylono wyrok WSA w Poznaniu i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. NSA oparł swoje stanowisko na dotychczas wydanych orzeczeniach (wyroki z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt Il GSK 1297/15, z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt Il GSK 2262/17, z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt. II GSK 913/15) i stwierdził, że Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni powołanych przepisów i w efekcie błędnie zobowiązał wierzyciela do udowodnienia otrzymania przez zobowiązanego pisma informującego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i dopiero z tą okolicznością wiążąc konsekwencję w postaci istnienia egzekwowanego obowiązku.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia wierzyciel podał, że Poczta Polska, wypełniając nałożony, rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, obowiązek w zakresie nadania abonentom, w okresie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia, indywidualnych numerów identyfikacyjnych, posłużyła się zautomatyzowanym procesem technologicznym. Przyjęty w okresie od maja 2008 r. do. listopada 2008 r. przez Pocztę w pełni zautomatyzowany proces technologiczny, w świetle obowiązku wygenerowania zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych dla wszystkich użytkowników zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, odbywał się z wykorzystaniem systemu informatycznego. Indywidualny numer identyfikacyjny nadawany użytkownikowi został zawarty w numerze rachunku bankowego dedykowanego dla opłat abonamentowych (stanowi on osiem ostatnich cyfr numeru rachunku bankowego).

Ww. zawiadomienia zostały podpisane z wykorzystaniem faksymili. Osoba, podpisana na zawiadomieniu, posiadała pisemne upoważnienie, wydane przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, które odnotowane zostało w rejestrach upoważnień Poczty Polskiej. Kserokopię upoważnienia z dnia 13 grudnia 2007 r. dla I. F. do podpisywania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych załączono do akt sprawy.

Umocowanie do podpisywania "zawiadomień" nie nakładało obowiązku składania, przez I. F., własnoręcznego podpisu na tych dokumentach, a zatem podpisanie zawiadomienia w formie odtworzonego mechanicznie podpisu, mieściło się w granicach tego upoważnienia.

Powyższe potwierdzono w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SAGI 990/15, w uzasadnieniu którego sąd, orzekając w kwestii podpisu na zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników, wskazał, że "zgadza się również z organem, że podpis na zawiadomieniach mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i podobnie jak upomnienie informowało o zaistniałym fakcie. W tym zakresie prawo nie wyklucza tej formy składania podpisu".

Dyrektor stwierdził także, iż z okoliczności faktycznych wynika, iż mechaniczne odtworzenie podpisu I. F. na przesłanym do strony zawiadomieniu dokonane zostało przez osobę uprawnioną do dokonania tej czynności, na mocy wyżej wskazanego upoważnienia wierzyciela i bezspornie identyfikowało osobę składającą podpis, poprzez wskazanie jej imienia i nazwiska, stanowiska służbowego oraz podpis osoby upoważnionej. Zauważono przy tym, że uzasadnieniem dla praktyki stosowania mechanicznego odtworzenia podpisu na "Zawiadomieniach o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" była potrzeba zachowania ustalonego rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. terminu realizacji obowiązku nałożonego na Pocztę Polską oraz masowość wystawianych zawiadomień.

Ponadto wskazano, że zgodnie z załącznikiem nr 2 do przywołanego wyżej rozporządzenia "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" powinno zawierać: imię, nazwisko/nazwę użytkownika odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, adres zamieszkania/siedziby tj. ulicę, nr domu i lokalu, kod pocztowy, miejscowość, datę i podpis uprawnionego pracownika Poczty Polskiej S.A. Przesłane do strony zawiadomienie niewątpliwie spełnia te wymogi. Natomiast w sytuacji rzekomego nieotrzymania przedmiotowego zawiadomienia, użytkownik dbający o swoje interesy winien zgłosić ten fakt w placówce operatora wyznaczonego. Nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie upoważnia użytkownika odbiorników do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych w sytuacji, kiedy nie dokonał ich wyrejestrowania, a rozpatrywana sprawa takiej sytuacji dotyczy.

W przypadku zgłoszenia się abonenta, który zagubił, zniszczył lub z nieznanych przyczyn nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz z imiennymi blankietami wpłat, pracownik placówki pocztowej ma obowiązek ustalenia numeru rachunku bankowego abonenta i przyjęcia opłaty na standardowym blankiecie polecenia przelewu/wpłaty gotówki. Abonenci, którzy posiadają dostęp do Internetu, mogą za pomocą strony internetowej www.poczta-polska.pl ustalić swój numer rachunku bankowego, zawierający nadany indywidualny numer identyfikacyjny. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.

W konkluzji wierzyciel stwierdził, że ewentualne nieotrzymanie przez stronę indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz spersonalizowanych dowodów wpłat nie stanowiło podstawy do nieregulowania opłat abonamentowych, a tym samym, nie zwalniało z obowiązku wnoszenia opłat, nałożonych tą ustawą. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, należy do obowiązków abonenta.

Skoro zobowiązana nie przedłożyła dowodów na okoliczność zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika, a w dokumentacji Poczty Polskiej S.A. brak jest potwierdzenia dokonania przez nią tych formalności przed dniem [...] r., to zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony.

Nawiązując do argumentacji strony, wskazano, że słusznie w zaskarżonym postanowieniu nie odniesiono się do pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r., znak: [...], w kwestii przekazania uwierzytelnionych kopii dokumentacji w niniejszej sprawie. Postanowienie z dnia [...] r. nr [...] zostało wydane tylko do wiadomości strony i rozpatrzone na podstawie wniesionych zarzutów z dnia 5 grudnia 2019 r., w treści których zobowiązana nie wnosiła o wydanie dokumentów. Natomiast niniejsze postanowienie ostateczne, skierowane do strony oraz organu egzekucyjnego, zawiera w załączeniu kserokopie dokumentów, o które wnosi Naczelnik Urzędu Skarbowego w G.. Odcinek "U" z książeczki radiofonicznej nr [...] z dnia [...] r., potwierdzający wydanie nowej książeczki nr [...], a także duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z dnia [...] r. w sposób bezsporny świadczą o istnieniu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Konsekwencją niedopełnienia wymaganych formalności wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego oraz zaprzestania wnoszenia opłat abonamentowych, było upomnienie Nr [...] z dnia [...] r. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego stwierdzono, że nie doszło do skutecznego doręczenia upomnienia, zatem zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia określonego w art. 15 § 1 u.p.e.a. uznano za zasadny. Niesłusznie pobrana kwota kosztów upomnienia w wysokości [...]zł została zwrócona stronie w dniu [...]r.

Jednocześnie wierzyciel wskazał, że z uwagi na ciążący na stronie obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia [...] r. wniosek o zwrot wyegzekwowanej kwoty nie jest zasadny.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła "odmowę ustalenia nieistnienia obowiązku ponoszenia opłaty abonamentu RTV na podstawie naruszenia:

1. 1. art. 7, art. 14 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz jego niewłaściwą ocenę,
2. 2. art. 6 i art.8 k.p.a. poprzez błędną wykładnię § 5 ust. i ust. 2 Rozporządzenia,
3. 3. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez bezzasadne przyjęcie za wierzycielem, iż istnieje obowiązek zapłaty abonamentu;
4. 4. art. 34 u.p.e.a. poprzez zaniechanie weryfikacji prawidłowości stanowiska wierzyciela i uznanie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów za nieuzasadnione".

Do skargi skarżąca dołączyła całość korespondencji w sprawie oraz podała, że załącza wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 września 2019 r. potwierdzający rację skarżącej (nie został on jednak załączony do skargi, niemniej z akt administracyjnych sprawy wynika, iż strona odwoływała się do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt III SA/Po 420/19).

W piśmie z dnia 9 grudnia 2020 r. strona, odnosząc się do odpowiedzi na skargę, wskazała, że kwota zajęcia wynosiła [...]zł (a organ podaje kwotę [...]zł), WSA w G. odrzucił skargę, ponieważ zaskarżone było pismo, a nie postanowienie. Ponadto skarżąca podkreśliła, że Poczta Polska dostała dokument potwierdzający, że w dniu 2 kwietnia 2008 r. skarżąca wysłała do placówki pocztowej w G. pismo z prośbą o wyrejestrowanie książeczki radiofonicznej. Jednocześnie strona stwierdziła, że Poczta Polska nie mogła spełnić warunku wskazanego w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Pismo z Poczty Polskiej zostało bowiem ponoć wystane w dniu [...] r., a skarżąca sprzedała mieszkanie w dniu [...] r.). Oczywiste jest więc, że przesyłka ta (jak zresztą wszystkie pozostałe wezwania i upomnienia) do skarżącej nie dotarły, co zresztą przyznano zwracając skarżącej koszty upomnienia. Do pisma załączono kopię aktu notarialnego z dnia [...]r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. o uznaniu zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] r. za niezasadny, a zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia za uzasadniony.

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że legalność postanowień wierzyciela dotyczących zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega także kontroli sądu administracyjnego. Aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie wyłącza możliwości wniesienia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powołany przepis został zmieniony przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) zmieniającej nin. ustawę z dniem 30 lipca 2020 r. Wspomniany przepis stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Dalej stwierdzić należy, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4. 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5. 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8. 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym wskazać należy, że w niniejszej sprawie wierzyciel wykazał, iż miała miejsce rejestracja odbiornika telewizyjnego na imię i nazwisko zobowiązanej, czego zresztą strona nie kwestionuje. Do przekazanych sądowi akt administracyjnych załączono dowód wystąpienia strony o wydanie kolejnej książeczki, tj. odcinek "U" z dnia [...] r., z książeczki radiofonicznej nr [...], potwierdzający wydanie nowej książeczki nr [...].

Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (obecnie t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy).

Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.

Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca formalności tych dopełniła dopiero w dniu [...] r. Załączona do akt sprawy kserokopia pisma z dnia 2 kwietnia 2008r., w którym strona wnosi o wyrejestrowanie z dniem [...] r., t.j. z datą sprzedaży mieszkania książeczki radiofonicznej nr [...]nie stanowi dowodu na wyrejestrowanie odbiornika, gdyż przedłożono ją bez jakiegokolwiek dowodu nadania tego pisma do adresata, czy też potwierdzenia odbioru pisma złożonego osobiście w siedzibie organu. Skutków zarejestrowania odbiornika i niewyrejestrowania go w opisany powyżej sposób nie niweczy wykazanie, że abonent nie jest już właścicielem nieruchomości, pod adresem której zarejestrował odbiornik. Obowiązek w zakresie opłat abonamentowych wynika z domniemania odbioru programu, a nie z korzystania z odbiornika zlokalizowanego pod określonym adresem.

Nawiązując do argumentacji strony skarżącej wskazać należy, że w aktach administracyjnych znajduje się duplikat zawiadomienia skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego opatrzony podpisem (faksymilą) Kierownika Wydziału Abonamentu RTV – I. F. i datą [...] r.

Sąd stwierdza, że obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Skutkiem rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. była bowiem utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Poza tym, zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zaakcentowania wymaga, że użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wyrażenie "powiadomienie" oznacza, iż przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust.

2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2262/15, iż "użytkownicy, którym nadano indywidualny numer identyfikacyjny przed dniem 12 grudnia 2008 r, w którym to upływał termin wskazany w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, kontynuują wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności ponownej rejestracji odbiorników rtv oraz zastosowania trybu o którym mowa w § 2 tego rozporządzenia. Zawiadomienie to, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu przepisu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (...) czytając dalej "należy bowiem zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącemu, będącemu użytkownikiem odbiorników rtv zarejestrowanych według imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr [...], indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], z datą [...] sierpnia 2008 r. (a więc przed upływem terminu wskazanego w § 5 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych), podpisanego przez uprawnionego pracownika Operatora publicznego." Tym samym wierzyciel dołączył do akt sprawy duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą (...) Aczkolwiek nie załączył do akt dowodu wysłania, to nie ma to znaczenia, gdyż jak już powyżej wyjaśniono dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.

Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny (por. wyroki NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18 oraz z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt GSK 1297/15). Użytkownicy, posiadający w dniu wejścia wżycie rozporządzenia z 25 września 2007 r. imienną książeczkę opłat abonamentowych, kontynuowali wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności dokonywania ponownej rejestracji odbiorników rtv.(...) W tym kontekście nie zostały również naruszone przepisy prawa materialnego, tj. § 5 rozporządzenia oraz art. 2 ust. 1-3 ustawy o opłatach abonamentowych."

Z powołanego orzecznictwa należy wyprowadzić konkluzję, że Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia przedmiotowego zawiadomienia, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Nawiązując do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt III SA/Po 420/19, ma który powołała się strona skarżąca zauważyć należy, że zasadnicze zarzuty skargi w tej sprawie koncentrowały się wokół stanowczego twierdzenia skarżącego, że nie składał wniosku o rejestrację odbiornika. W tym stanie rzeczy Sąd wytknął, że okoliczność zarejestrowania odbiornika na imię i nazwisko skarżącego nie została w żaden sposób udokumentowana. Jednocześnie stwierdził, że o takim udokumentowaniu nie świadczy powołanie się na numer imiennej książeczki abonamentowej, widniejący na duplikacie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wygenerowanego z sytemu na potrzeby kontrolowanego postępowania. W niniejszej sprawie natomiast skarżąca nie kwestionuje, że zarejestrowała odbiornik, a nadto do akt sprawy dołączono dowód wystąpienia strony o wydanie kolejnej książeczki, tj. oryginał odcinka "U" z dnia [...] r., z książeczki radiofonicznej nr [...], potwierdzającego wydanie nowej książeczki nr [...].

Końcowo zauważyć należy, że organy obu instancji w niniejszej sprawie działały na podstawie przepisów prawa. Art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1). W ocenie Sądu stan faktyczny został ustalony prawidłowo, przepisy prawa właściwie zastosowane, a podjęte rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący uzasadnione.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę