Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 23 sierpnia 2021 r., nr 2401-IEW1.4261.4.2021.13 UNP: 2401-21-177233 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 15 stycznia 2021 r., nr [...] odmawiającą skarżącej R. Sp. z o.o. w K. rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodprowadzenia zaliczek na ten podatek od łącznej kwoty wynagrodzeń ze stosunku pracy i umów cywilnoprawnych za styczeń-październik 2019 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz za listopad 2019 r.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 5 listopada 2021 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi skarżąca wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych, niemniej jednak to jej żądanie referendarz sądowy załatwił odmownie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SPP/Gl 369/21, które nie zostało zaskarżone.
Wobec tego w dniu 1 czerwca 2022 r. Przewodniczący Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydał zarządzenie wezwaniu skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 5 listopada 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, a to w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwanie to doręczono skarżącej w dniu 5 lipca 2022 r.
Wpis od skargi jak dotąd nie został uiszczony.
W piśmie złożonym w dniu 7 lipca 2022 r. skarżąca sformułowała kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić jako nieopłaconą.
Stosownie bowiem do art. 230 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), następnie powoływanej jako: p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis. Z kolei na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa jednak wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a jeżeli pismem tym jest skarga – jej odrzucenia) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania.
Odniesienie powyższego do niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, że skoro w dniu 5 lipca 2022 r. skarżąca otrzymała wezwanie do wykonania w terminie siedmiu dni prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, to kwota należna tym tytułem powinna zostać zapłacona najpóźniej we wtorek 12 lipca 2022 r., co wszak nie nastąpiło. Co prawda, już w dniu 7 lipca 2022 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, niemniej jednak nie mogło to uchronić jej przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi.
Wyjaśnienie motywów tej kwalifikacji należy rozpocząć od przypomnienia, że w niniejszej sprawie skarżąca uprzednio składała już wniosek o przyznanie prawa pomocy, a to jej żądanie referendarz sądowy załatwił odmownie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r., które nie zostało zaskarżone. Kwestia zasadności przyznania skarżącej prawa pomocy stanowiła więc przedmiot orzekania i choć wydane w tym przedmiocie postanowienie nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, gdyż dotyczy rozstrzygnięcia kwestii wpadkowej (a nie: istoty sprawy), to jednak posiada w pełni przymiot prawomocności, a w rezultacie moc wiążącą między innymi wobec sądu, który je wydał. Z powyższego wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia opłaty ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego.
Postanowienie odmiennie rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa pomocy mogłoby zapaść jedynie przy spełnieniu przesłanki określonej w art. 165 p.p.s.a., który pozwala dokonać tego w sytuacji zmiany okoliczności sprawy.
Dlatego po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie przyznania stronie prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji powinien odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/96, wydane na podstawie analogicznych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 p.p.s.a.) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Należy dodać, iż inna interpretacja wspomnianego przepisu mogłaby pozwolić stronom na nieograniczone przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy.
Na koniec podkreślenia wymaga, że zaprezentowany pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego [zob. przykładowo następujące postanowienia: z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 60/09, z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3379/13, z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 810/14, z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 564/14, z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14 czy z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I FSK 1439/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl].
Mając na względzie powyższe, w rozpatrywanym przypadku należało zastosować art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
Z tych względów wydanie niniejszego postanowienia stało się konieczne.